Stibium

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
51 qalaystibiumtellur
As

Sb

Bi
Sb-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə stibium, Sb, 51
Qrup, Dövr, Blok 15, 5, p
Xarici görünüşü
Sb,51.jpg
Atom kütləsi 121.760 q/mol
Elektron formulu [Kr] 4d10 5s2 5p3
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 630.63 °C
(903.78 K, 1167.13 °F)
Qaynama temperaturu 1587 °C
(1860 K, 2889 °F)

Stibium (Sb) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 51-ci element. Sürmə sözü türk dillərindən götürülüb və “qrim, sürtmə” mənasını verir. Stibium (III) ­sulfidin qara, parıltılı tozu Sb2S3 kosmetik vasitələrdə istifadə olunub. “Sürmələnmək” sözü buradan aydın olur, başqa sözlə qaşları güclü rəngləmək.

Stibiumu ən qeyri-metallik metal hesab etmək olar. Xarici görünüşünə görə o qurğuşuna oxşayır, amma aşağı plastikliyi ilə xarakterizə olunur, əksinə, daha kövrəkdir. Həvəngdəstədə onu toz halına salmaq olar. Amma onun monokristalı plastikdir. Stibiumun xüsusi müqaviməti civə müstəsna olmaqla bütün metallardan yüksəkdir. Stibium (III) və stibium (IV) birləşmələri amfoter xassəlidir. Stibium və onun bəzi ərintiləri bərk vəziyyətə keçdikdə genişlənir və tökmə formasını yaxşı doldurur. Stibium avtomobil akkumulyatorlar üçün və tipoqrafik şriftlərin tökülməsi üçün qurğuşun ərintilərini legirləşdirici əsas metaldır. Təmiz stibium yarımkeçirici xassəli antimonidlərin alınması üçün istifadə olunur.

Piqmentlərə təkcə stibium (III) sulfid yox, həm də stibium (V) sulfid də SB2S5 aiddir. Bu narıncı maddə çoxlu sayda müxtəlif məlumatların hazırlandığı narıncı rezinin doldurucusu kimi istifadə olunur.

Sb3+ ionları çaxır turşusu ilə asanlıqla kompleks birləşmə əmələ gətirir: K[Sb(C4K2O6)H2O]∙0,5H2O. Bu qusma çaxır daşı adlanır. Natriumun suda həll olmayan nadir duzları arasında Na[Sb(OH)6] duzu analitik kimyada natrium ionunun təyini üçün istifadə olunur.

Vikianbarda Stibium ilə əlaqəli mediafayllar var.