Dalğaötürən

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Dalğaötürən — dalğanın yayıla biləcəyi süni və ya təbii bir bələdçi kanalı. Bu vəziyyətdə dalğanın keçirdiyi enerji axını bu kanalın içərisində və ya kanala birbaşa bitişik məkanda cəmlənir.

Yığılabilən dalğaötürən

Təbliğ edən dalğaların təbiəti ilə elektromaqnit və akustik dalğaötürən fərqlənir. Çox vaxt "dalğaötürən" termini mikrodalğalı diapazonlarında elektromaqnit dalğalarının enerjisini ötürmək üçün hazırlanmış metal borulara aiddir.

Dalğaötürən növləri[redaktə | əsas redaktə]

Metal mikrodalğalı dalğaötürən

Qorunmuş[redaktə | əsas redaktə]

Qorunmuş dalğaötürənin, radiasiyanın yayılması üçün, yaxşı əks olunan divarları var. Bunlara müxtəlif, kəsiy forması olan, içi boş boruları daxildir, lakin ümumiyyətlə dəyirmi və ya düzbucaqlı. Elektromaqnit enerjisini ötürmək üçün elektromaqnit dalğalarının yayıldığı boyunca metal içi boş borular istifadə olunur.

Qorunmuş dalğaötürənlərə akustik dalğa bələdçiləri də daxildir, bunlar kifayət qədər sərt divarları olan borulardır, məsələn, metal və ya plastik. Bu cür dalğaötürənin içində akustik vibrasiya qazda(adətən hava) yayılır.

Qorunmamış[redaktə | əsas redaktə]

Qorunmamiş (açıq) dalğaötürən, sahənin lokalizasiyası, ümumiyyətlə, iki medianən sərhədləri və ya hamar şəkildə dəyişən orta parametrləri olan bölgələrdən gələn daxili əksetmə fenomeni ilə əlaqədardır. Açıq dalğa bələdçilərinə səthi akustik dalğaları olan sistemləri də daxil etmək olar, bunlarda dalğalar fərqli akustik xüsusiyyətlərə sahib media arasındakı sərhəd boyunca yayılır.


Dalğaötürən xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Dalğa aparıcılarında, paylanmış parametrləri olan sistemlərdə olduğu kimi, diskret bir növ salınım növü mövcud ola bilər, hər bir salınım növü öz fazası və qrup sürətləri ilə yayılır. Bütün rejimlərdə dispersiya var, yəni onların faza sürətləri tezliyə bağlıdır və qrup sürətlərindən fərqlənir.

Qorunmuş dalğaötürənlərdə , faza sürətləri adətən doldurma mühitində bir təyyarə homojen dalğanın yayılma sürətindən çox olur (işıq sürəti, səs sürəti), bu dalğalar sürətli adlanır. Yarımçıq qorunmuş dalğaötürəndə, dalğalar divarların ətrafdakı məkana köçürə bilərlər. Bunlar sözdə sızan dalğalardır. Açıq dalğaötürənlərdə, bir qayda olaraq, yavaş dalğalar yayılır, amplitüdləri bələdçi kanalından məsafə ilə azalır.

Dalğaötürənlərin istifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Radiotezlikli elektrik dalğaları həmişə müasir radar stansiyalarında, elementar hissəciklərin sürətləndirici texnologiyasında istifadə olunur.

Akustik dalğaötürənlər müasir gəmilərdə istifadə olunur.

Səthi akustik dalğalara əsaslanan dalğalandırıcılar elektromexaniki filtrlər qurmaq üçün siqnal emalında istifadə olunur.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Akustik dalğaötürən