Danimarka Qərbi Hindistanı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Tarixi dövlət
Danimarka Qərbi Hindistanı
Bayraq
Bayraq
1754 — 1917

Paytaxt Şarlotta Amaliya
Rəsmi dilləri
Ərazisi
Əhalisi
  • 27.000 nəf. (1911)
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Danimarka Qərbi Hindistanı (dan. Dansk Vestindien) — Sent-Tomas, Sent-ConSent-Krua adalarını və yaxınlıqdakı bir sıra adaları əhatə edən Kiçik Antil adaları arxipelağında Danimarka koloniyası.

Koloniya, Danimarkanın bir Qərbi Hindistan şirkəti tərəfindən 1672-ci ildə quruldu. 1755-ci ildə şirkət milliləşdirildi. Afrikadan adalara kölələr əkinlərdə işləmək üçün gətirildi, lakin 1792-ci ildə Danimarka hökuməti kölə ticarətini qadağan etdi və 1848-ci ildə köləlik ləğv edildi. 19-cu əsrin ikinci yarısında adaların Amerika Birləşmiş Ştatlarına satılması ilə bağlı müzakirələr başladı, lakin bu müqavilə Ştatlarda başlayan vətəndaş müharibəsi ilə qarşısı alındı. Birinci Dünya müharibəsinin başlamasından sonra, adaların Almaniya tərəfindən işğalı təhlükəsi var idi. 1917-ci ildə adalar 25 milyon dollara ABŞ-yə satıldı. Birləşmiş Ştatların bir hissəsi olaraq, Danimarka Qərbi Hindistanına ABŞ Vircin adaları adı verildi.

Coğrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xəritə

Danimarka Qərbi Hindistanını təşkil edən adalar Puerto-Rikodan 60 kilometr şərqdə yerləşir. Koloniya, əksəriyyəti günümüzdə yaşamayan yalnız 68 adadan ibarət idi [2]. Şimaldan Atlantik okeanı, cənubdan - Karib dənizi ilə yuyulur və Puerto Riko xəndəkində yerləşirlər[3].

Arxipelaqdakı ən böyük ada, 212 km² sahəsi olan Santa-Krus. 1754-1871-ci illərdə koloniyanın paytaxtı — Kristiansted idi. İkinci ən böyük ada, Danimarkalıların yaşayış yeri qurduğu Vest-Hinddaki ilk ada olan Sent-Tomas (80 km²). Bunun üzərində 1672-1754 və 1871-1917-ci illərdə koloniyanın paytaxtı Charlotte Amalie yerləşdi. Sahə baxımından üçüncü yeri Sent-Con adası (49 km²), dördüncü - Voter-Aylend (təxminən 2 km²) [4] tutur. Danimarka Qərbi Hindistanının ümumi sahəsi 352 km² idi [2].

Adalar dağlıqdır, əsasən əhəng daşlarından ibarətdir, qədim kristal və ya vulkanik süxurların kənarları var[5]. Ən yüksək nöqtə Tac dağıdır, 474 m. Adalardan kənar dəniz suları balıq, xərçəngkimilər və mollyuskalarla zəngindir. Danimarkalıların adalarda çoxsaylı əkinlər yaratması nəticəsində flora və fauna böyük ölçüdə məhv edildi. İndi Sent-Con adasının 60% -i Vircin Adaları Milli Parkı tərəfindən işğal edilmişdir [5] və Sent-Tomas adasında kiçik əkin yerlərində yüngül meşələr və kollar vardır.

Daxili siyasəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nominal dəyəri 20 bit olan 1905-ci ilin markası

İqtisadiyyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əvvəlcə koloniyada ümumiyyətlə pul sistemi yox idi. Əmtəə mübadiləsi üstünlük təşkil etdi və hesab vahidi bir funt şəkər idi[6]. Koloniyanın dövlətin mülkiyyətinə keçməsi ilə koloniya öz pul vahidi — Vest-Hindistan riqsdaler təqdim etdi. 1849-cu ildə, Qərbi Hindistan riqsdaler dövriyyədən çıxarıldı və onun yerinə West Indian daller gətirildi. Valyutanın nominal dəyəri həm Danimarkada (dalerlərdə), həm də ingilis dilində (dollarla) göstərilmişdir. Həmçinin dövriyyədə bir tac ilə "FR" monoqramı şəklində əks markalanmış xarici sikkələr var idi. 1869-cu ildə qəpik-quruş sikkələrin zərb edilməsi başladı. 1904-cü ildə müstəsna emissiya hüququ alan Danimarka Qərbi Hindistanın Milli Bankı quruldu. Eyni zamanda, koloniya Latın Pul Birliyinin standartlarını qəbul etdi, lakin rəsmi olaraq ona qoşulmadı[7].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html?countryname=Estonia&countrycode=en&regionCode=eur&rank=133#en.
  2. 1 2 Виргинские Острова  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
  3. "Virgin Islands: Geography". www.vinow.com (ingilis). 2014-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-30.
  4. "Crown Mountain". geonames.usgs.gov (ingilis). The Geographic Names Information System. 2018-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-30.
  5. 1 2 "Basic Information". www.nps.gov (ingilis). Virgin Islands National Park. 2018-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-30.
  6. Возгрин, 2012
  7. "The Danish-West Indian National Bank". www.virgin-islands-history.org (ingilis). The Danish National Archives. 2018-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-23.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

rus dilində
  • Возгрин В. Е. Исчезнувшие острова (скандинавская Вест–Индия) (Санкт-Петербург и страны Северной Европы. Материалы тринадцатой ежегодной международной научной конференции). СПб.: РГХА. 2012. 81–109.
  • Дридзо А. Д. Датская Вест-Индия в конце XVII в. (остров Сент-Томас и его губернаторы) (Скандинавские чтения 2000 года). СПб.: Наука. 2002. 237–246.
ingilis dilində

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • "The Danish West-Indies". www.virgin-islands-history.org (ingilis). Danish National Archives. İstifadə tarixi: 2018-07-16.
  • "Virgin Islands History". www.virgin-islands-history.dk (ingilis). The Danish State Archives. İstifadə tarixi: 2018-07-16.