Puerto-Riko

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Commonwealth of Puerto Rico
Puerto Riko
Puerto Riko
Puerto Riko bayrağı
Bayrağı
Puerto Riko gerbi
Gerbi
Puerto Riko xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
San Xuan-2,6 million sakin (2008-ci il)
Rəsmi dillər İspan ,İngilis
Etnik qruplar puertorikolular- 98,8%
Hökumət asılı ərazi
• Qubernator
Alexandro Qarsiya Padilya [2.I.2013 ~]
Sahəsi
• Ümumi
9,104 km2 (3,515 sq mi) (163-cü)
• Su (%)
1,6
Əhali
• Təxmini  (2015)
3 880 min (131-ci)
• Siyahıya alma (1.IV.2010)
3 725 789
• Sıxlıq
436/km2 (1,129.2/sq mi)
ÜDM (AQP) 2010 təxmini
• Ümumi
64,8 milliard (87-ci)
• Adambaşına
16 300 (84-cü)
Valyuta ABŞ dolları (USD)
Saat qurşağı UTC -4
Telefon kodu 1(787) və 1(939)
İnternet domeni .pr;.us

Puerto-RikoKarib dənizində Amerika Birləşmiş Ştatlarının tərkibinə daxil olan ərazi. "Puerto-Riko" sözü ispan dilindən tərcümədə varlı liman mənasını verir. Ada Dominikan Respublikasının şərqində yerləşir. Puerto-Riko Böyük Antillər ada qrupunun ən kiçik adasıdır. Mona, Viequs, Kulebra kimi kiçik adalarda Puerto Rikoya daxildir. Mona adasında insanlar daimi şəkildə yaşamırlar. Əsasən dağçılıq turizmi məqsədi ilə turistlərin adaya daxil olmasına icazə verilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Puerto Rikonun qədim tarixi haqqında məlumatlar azdır. Eramızdan əvvəl adada yaşayışın olmasını sübut edən bəzi dəlilər tapılmışdır. Avropalıların adaya gəlməsi XVI ərsdən başlamışdır. İspanlar Taino adlanan yerli xalqı özlərinə tabe etmək ücün onlarla silahlı mübarizə aparmışdılar. Puerto Riko XV - XX əsrlər ərzində İngilis, Fransız və Alman silahlı birləşmələrinə qarşı mübarizə aparmışdılar. Bu müddət ərzində ada İspanlar tərəfindən idarə edilirdi. 1898-ci ildə baş vermiş İspan-ABŞ müharibəsi nəticəsində Puerto Riko 400 ildən sonra İspaniyanın nəzarətindən çıxmışdır. 1898-ci ildə imzalanan Paris müqaviləsinə əsasən İspaniya adanı ABŞ nəzarətinə verməyə razı olduğunu bildirmişdir.

Müasir vəziyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Puerto Riko daxili məsələlərin həllində müstəqil, xarici siyasətdə isə ABŞ-a tabedir. Ölkə əhalisi ABŞ vətəndaşıdır və bütün Amerikalılar kimi sığortadan istifadə etmək hüquqları vardır. Adada ABŞ dolları işlədilir. Son illər Ruben Berrios rəhbərliyində Müstəqil Puerto Riko Partiyası Puerto Rikonun müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə başlamışdır. Ancaq ada əhalisinin böyük bir qismi müstəqillik fikrinə qarşıdır və ABŞ tabeliyində yaşamağın daha üstün olduqlarını düşünürlər. ABŞ Federal Torpaqlarından ən iri və əhəmiyyətlisi olan Puerto Rikoya hər il ABŞ tərəfindən maliyyə yardımı ayrılırı.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Pul vahidi[redaktə | əsas redaktə]

Hazırda ölkənin pul vahidi ABŞ dollarıdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]


Flag of the United States.svg ABŞ-ın inzibati bölgüsü
Federal ərazi

Kolumbiya federal dairəsi

Ştatlar

Alabama | Alyaska | Arizona | Arkanzas | Aydaho | Ayova | Cənubi Dakota | Cənubi Karolina | Corciya | Delaver | Florida | Havay | İllinoys | İndiana | Kaliforniya | Kanzas | Kentukki | Kolorado | Konnektikut | Luiziana | Massaçusets | Men | Merilend | Miçiqan | Minnesota | Missisipi | Missuri | Montana | Nebraska | Nevada | Nyu-Cersi | Nyu-Hempşir | Nyu-Meksiko | Nyu-York | Ohayo | Oklahoma | Oreqon | Pensilvaniya | Qərbi Virciniya | Rod-Aylend | Şimali Dakota | Şimali Karolina | Tennessi | Texas | Vaşinqton | Vayominq | Vermont | Virciniya | Viskonsin | Yuta

Federal Torpaqlar

Amerika Samoası | Quam | Şimali Marian adaları | Puerto-Riko | Virgin adaları

Kiçik adacıqlar

Beyker adası | Carvis adası | Conston rifi | Haulend adası | Kinqmen rifi | Miduey rifi | Navassa adası | Palmira rifi | Ueyk rifi