Puerto-Riko

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Commonwealth of Puerto Rico

Puerto Riko
Puerto Riko
Puerto Riko bayrağı
Bayrağı
Puerto Riko gerbi
Gerbi
Puerto Riko xəritədə yeri
Paytaxtı
və ən böyük şəhəri
San Xuan-2,6 million sakin (2008-ci il)
Rəsmi dilləriİspan ,İngilis
Etnik qrupları
puertorikolular- 98,8%
İdarəetmə formasıasılı ərazi
• Qubernator
Alexandro Qarsiya Padilya [2.I.2013 ~]
Tarixi 
• Yaranması
1898
Ərazisi
• Ümumi
9104 (163-cü)
• Su (%)
1,6
Əhalisi
• 2015 təxmini
3 880 min (131-ci)
• 1.IV.2010 siyahıya alma
3 725 789
• Sıxlıq
436/km2 (1,129.2/kv. mil)
ÜDM (AQP)2010 təxmini
• Ümumi
64,8 milliard (87-ci)
• Adam başına
16 300 (84-cü)
ValyutasıABŞ dolları (USD)
Saat qurşağıUTC -4
Telefon kodu1(787) və 1(939)
İnternet domeni.pr;.us

Puerto-RikoKarib dənizində Amerika Birləşmiş Ştatlarının tərkibinə daxil olan ərazi. "Puerto-Riko" sözü ispan dilindən tərcümədə varlı liman mənasını verir. Ada Dominikan Respublikasının şərqində yerləşir. Puerto-Riko Böyük Antillər ada qrupunun ən kiçik adasıdır. Mona, Viequs, Kulebra kimi kiçik adalarda Puerto Rikoya daxildir. Mona adasında insanlar daimi şəkildə yaşamırlar. Əsasən dağçılıq turizmi məqsədi ilə turistlərin adaya daxil olmasına icazə verilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Puerto Rikonun qədim tarixi haqqında məlumatlar azdır. Eramızdan əvvəl adada yaşayışın olmasını sübut edən bəzi dəlilər tapılmışdır. Avropalıların adaya gəlməsi XVI ərsdən başlamışdır. İspanlar Taino adlanan yerli xalqı özlərinə tabe etmək ücün onlarla silahlı mübarizə aparmışdılar. Puerto Riko XV - XX əsrlər ərzində İngilis, Fransız və Alman silahlı birləşmələrinə qarşı mübarizə aparmışdılar. Bu müddət ərzində ada İspanlar tərəfindən idarə edilirdi. 1898-ci ildə baş vermiş İspan-ABŞ müharibəsi nəticəsində Puerto Riko 400 ildən sonra İspaniyanın nəzarətindən çıxmışdır. 1898-ci ildə imzalanan Paris müqaviləsinə əsasən İspaniya adanı ABŞ nəzarətinə verməyə razı olduğunu bildirmişdir.

Müasir vəziyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Puerto Riko daxili məsələlərin həllində müstəqil, xarici siyasətdə isə ABŞ-a tabedir. Ölkə əhalisi ABŞ vətəndaşıdır və bütün Amerikalılar kimi sığortadan istifadə etmək hüquqları vardır. Adada ABŞ dolları işlədilir. Son illər Ruben Berrios rəhbərliyində Müstəqil Puerto Riko Partiyası Puerto Rikonun müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə başlamışdır. Ancaq ada əhalisinin böyük bir qismi müstəqillik fikrinə qarşıdır və ABŞ tabeliyində yaşamağın daha üstün olduqlarını düşünürlər. ABŞ Federal Torpaqlarından ən iri və əhəmiyyətlisi olan Puerto Rikoya hər il ABŞ tərəfindən maliyyə yardımı ayrılırı.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Pul vahidi[redaktə | əsas redaktə]

Hazırda ölkənin pul vahidi ABŞ dollarıdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]