Corciya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Corciya
ing. Georgia
Corciya bayrağı Corciya gerbi
Bayraq Gerb
Təxəllüsü: Şaftalı ştatı
Cənubun İmperiya ştatı
Şüarı: Hikmət, ədalət, insaf
ABŞ xəritəsində Corciya
Rəsmi dil İngilis dili
Danışılan dillər İngilis dili
İspan dili
Paytaxtı
(və ən iri şəhəri)
Atlanta
Ən iri metropoliteni Atlanta Metropoliten Ərazisi
Ərazisi 24-cü (ABŞ üzrə)
 • Ümumi 59,425 mil²
(153,909 km2)
 • Eni 230 mil (370 km)
 • Uzunluğu 298 mil (480 km)
 • % su 2.60
 • En dairəsi 30° 356′ Ş - 34° 985′ Ş
 • Uzunluq dairəsi 80° 840′ Q - 85° 605′ Q
Əhalisi 8-ci (ABŞ üzrə)
 • Ümumi 10,214,860 (2015)
 • Sıxlıq 165.0/mil²  (65.4/km2)
18-ci (ABŞ üzrə)
 • Təsərrüfatın Orta Gəliri 50,861 $ (23-cü)
Yüksəklik
 • Maksimal yüksəklik Brastaun Bald
4,784 ft (1,458 m)
 • Orta yüksəklik 600 ft  (180 m)
 • Minimal yüksəklik Atlantik okean
dəniz səviyyəsi
Ştatlıqdan Əvvəl Corciya Əyaləti
İttifaqa qəbul 2 yanvar, 1788 (4-cü)
Qubernator Natan Dil (R)
Leytenant-qubernator Keysi Keygl (R)
Qanunverici hakimiyyət Ümumi Assambleya
 • Yuxarı Palata Senat
 • Aşağı Palata Nümayəndələr Palatası
ABŞ Senatorları Conni Ayzakson (R)
Devid Perdyu (R)
ABŞ Palata nümayəndələri 10 Respublikaçı
4 Demokrat (siyahı)
Saat qurşağı Şərq UTC -7/-6
ISO 3166 US-GA
Abbreviatura GA
Rəsmi saytı www.georgia.gov

Corciya (ing. Georgia) – Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Atlanta şəhəridir.

Sahəsi[redaktə | əsas redaktə]

Brosstaun Bolda gedən yol

Sahəsi 152,6 min km2.








Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi 9,7 mln. (2010). İnzibati mərkəzi. Atlanta şəhəridir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Cekil adası

Ərazisinin çox hissəsini alçaq dəniz yanı düzənlik tutur. Şimal və şimal qərbdə Appalaç dağlarının ətəkləri və qolları yerləşir. İqlimi rütubətli subtropikdir. Dağlarda, əsasən, palıd, şam və fıstıqdan ibarət meşə sahələrinə rast gəlinir. Yağıntının illik miqdarı 1300–1600 mm-dir. 






Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kenneso dağlarında döyüş

16-cı əsrdə yerli əhalisi hindi tayfaları çiroki və kriklərdən ibarət olan Corciya ərazisini ispanlar (E. de Sotonun və, ehtimal ki, X. Ponse de Leonun ekspedisiyaları) mənimsəməyə başladılar. 1670-ci illərdə Corciya ispanlar ilə ingilislər arasında mübarizə meydanına çevrildi. 1704-cü ildə ingilislər yerli hindilərlə birlikdə ispanları sıxışdırıb çıxardılar, 171516-cı illərdə isə keçmiş müttəfiqləri olmuş hindilərə divan tutdular. 1719-cu ildə Corciya ingilislərin Karolina koloniyasının əyaləti elan edildi. 1732-ci ildən İngiltərə kralı II Georqun şərəfinə Corciya koloniyası adlandırıldı. Corciyanın ilk qubernatoru olmuş, hərbi xadim və filantrop C. Oqltorp Corciyanı İngiltərədə yaşayan yoxsulların sığınacağına çevirmək arzusunda idi. Koloniyada quldarlıq, spirtli içkilərin istifadəsi qadağan edildi.

1733-cü ildə Corciyaya İngiltərədən ilk mühacirlər gəldilər. Əhalinin burada məskunlaşması prosesi ləng gedirdi, Corciya uzun müddət İspaniya Floridası ilə sərhəddə hərbi dayaq məntəqəsi idi  1752-ci ildən etibarən koloniyanın idarəçiliyi bilavasitə Böyük Britaniya kralının səlahiyyətinə keçdi. 1776-cı ildə, Şimali Amerikada istiqlaliyyət müharibəsi (177583) gedişində Corciya İngiltərənin keçmiş 12 koloniyası ilə birlikdə ABŞ-ı yaratdılar.

1829-cu ildə Corciyanın şimalında qızıl yataqları aşkar edildi. “Qızıl həyəcanı” Corciyaya ağdərili əhalinin kütləvi axınına səbəb oldu. 1830-cu ildə Corciyada yaşayan hindilərin bir qismi rezervasiyalara (indiki Oklaxoma ərazisinə) yerləşdirildi, onların kütləvi surətdə köçürülməsi 183839-cu illərdə də davam edirdi. 1861-ci ilin əvvəlində Corciya ABŞ-ın tərkibindən çıxaraq Amerika Konfederativ Ştatlarına (Corciyada doğulmuş A. Stivens Konfederasiyanın vitse-prezidenti seçildi) daxil oldu.

1864-cü ildə Corciya ərazisində Amerika Birləşmiş Ştatlarında Vətəndaş müharibəsinin (186165) həlledici döyüşləri baş verdi. 186570-ci illərdə Corciyada hərbi idarəçilik tətbiq edildi (federal qoşunlar burada 1877-ci ilədək qaldı). 1960-cı illərdə Corciya Vətəndaş hüquqları uğrunda hərəkatın mərkəzlərindən biri idi.


İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ştatın iqtisadiyyatı üçün xidmət sferası, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm və s. sahələrin inkişafı səciyyəvidir. ÜDM-in həcmi 396 mlrd. dollar (2007), adambaşına 33,5 min dollar (ölkə üzrə 37-ci yer) təşkil etmişdir. Əlverişli coğrafi mövqeyi ştatı iri nəqliyyat, sənaye və rabitə mərkəzinə çevirmişdir. Nəqliyyat və elektrotexnika maşınqayırması, toxuculuq, tikiş, yeyinti, kimya və tütün sənayesi inkişaf etmişdir. Corciyada bir sıra iri korporasiyalar: AT&T Mobility (telekommunikasiya), The Home Depot və Oxford İndustries (pərakəndə ticarət), Delta Air Lines (aviadaşımalar), SunTrust Banks (maliyyə xidmətləri), United Parcel Service (poçt xidməti və logistika), The Coca-Cola Company (yeyinti sənayesi), Aflac (maliyyə xidməti), Southern Company (energetika), İntercon tinental Exchange (maliyyə xidməti), Genuine Parts (maşınqayırma), AGCO (maşınqayırma), Rock-Tenn (kağız və qab laşdırma sənayesi), Newell Rubbermaid (istehlak malları), Chick-fil-A və Waffle House (ictimai iaşə), NCR Corporation (elektronika) və s.; bəzi media- qrupların (Turner Broadcasting System və Cox Enterprises), telekanalların (CNN, TNT, Cartoon Network, Bumerang, TBS və The Weather Channel) mənzil-qərargahları yerləşir.

Sənayesi[redaktə | əsas redaktə]

Lockheed Martin (Mariettada) və General Dynamics (Savannada) şirkətinin aviasiya zdları, Kia Motors şirkətinin zavodları (Uest- Poynt), İnternational Paper şirkətinin kağız fabrikləri (Savanna), SABMiller şirkətinin pivə zavodları (Olban) ştatın iri müəssisələrindəndir. Yüksək keyfiyyətli mərmər, kaolin gili, qum, çınqıl hasil edilir. Corciyada kənd təsərrüfatı yüksək inkişaf etmişdir. Tütün, pambıq, qarğıdalı, yerfındığı (istehsalın həcminə görə ABŞ ştatları arasında birinci yer), çiyələk, soya bitkiləri, müxtəlif tərəvəzlər və s.becərilir. Corciyada şaftalı çox yetişdirildiyinə görə, buranı “şaftalı ştatı” da adlandırırlar. Heyvandarlıq qaramal (əsasən, südlük cinslər), donuzçuluq və quşçuluq ilə təmsil olunmuşdur. Ştatın enerjisinin təqribən 25%-ini 2 AES istehsal edir.  

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]


Flag of the United States.svg ABŞ-ın inzibati bölgüsü
Federal ərazi

Kolumbiya federal dairəsi

Ştatlar

Alabama | Alyaska | Arizona | Arkanzas | Aydaho | Ayova | Cənubi Dakota | Cənubi Karolina | Corciya | Delaver | Florida | Havay | İllinoys | İndiana | Kaliforniya | Kanzas | Kentukki | Kolorado | Konnektikut | Luiziana | Massaçusets | Men | Merilend | Miçiqan | Minnesota | Missisipi | Missuri | Montana | Nebraska | Nevada | Nyu-Cersi | Nyu-Hempşir | Nyu-Meksiko | Nyu-York | Ohayo | Oklahoma | Oreqon | Pensilvaniya | Qərbi Virciniya | Rod-Aylend | Şimali Dakota | Şimali Karolina | Tennessi | Texas | Vaşinqton | Vayominq | Vermont | Virciniya | Viskonsin | Yuta

Federal Torpaqlar

Amerika Samoası | Quam | Şimali Marian adaları | Puerto Riko | Virgin adaları

Kiçik adacıqlar

Beyker adası | Haulend adası | Carvis adası | Conston rifi | Kinqmen rifi | Miduey rifi | Navassa adası | Palmira rifi | Ueyk rifi