Arizona

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arizona
ing. Arizona
Arizona bayrağı Arizona gerbi
Bayraq Gerb
Təxəllüsü:
Böyük kanyonun ştatı
Mis ştatı
Şüarı: Allah zənginləşdirir
Himni: "The Arizona March Song
və Arizona
"
ABŞ xəritəsində Arizona
Rəsmi dil İngilis dili
Danışılan dillər İngilis dili (74.1%)
İspan dili (19.5%)
Navaho dili (1.9%)
Digər dillər (4.5%)
Paytaxtı
(və ən iri şəhəri)
Finiks
Ən iri metropoliteni Finiks Metropoliten Ərazisi
Ərazisi 6-cı (ABŞ üzrə)
 • Ümumi 113,990 mil²
(295,234 km2)
 • Eni 310 mil (500 km)
 • Uzunluğu 400 mil (645 km)
 • % su 0.35
 • En dairəsi 31°  20′ Ş - 37° Ş
 • Uzunluq dairəsi 109°  03′ Q - 114°  49′ Q
Əhalisi 14-cü (ABŞ üzrə)
 • Ümumi 6,828,065 (2015)
 • Sıxlıq 57/mil²  (22/km2)
33-cü (ABŞ üzrə)
Yüksəklik
 • Maksimal yüksəklik Hamfris Piki
12,637 ft (3852 m)
 • Orta yüksəklik 4,100 ft  (1250 m)
 • Minimal yüksəklik Kolorado çayı
72 ft (22 m)
Ştatlıqdan Əvvəl Arizona Ərazisi
İttifaqa qəbul 14 fevral, 1912 (48-ci)
Qubernator Daq Dyusi (R)
Leytenant-qubernator Mişel Reyqan (R)
Qanunverici hakimiyyət Ştat Qanunverici Hakimiyyəti
 • Yuxarı Palata Senat
 • Aşağı Palata Nümayəndələr Palatası
ABŞ Senatorları Vacant
Ceff Fleyk (R)
ABŞ Palata nümayəndələri 5 Respublikaçı
4 Demokrat (siyahı)
Saat qurşağı
 • Ştatın əsas hissəsi Dağ UTC-7 (Yay vaxtı tətbiq olunmur)
 • Navaho-Neyşn Dağ UTC-7/-6
ISO 3166 US-AZ
Abbreviatura AZ
Rəsmi saytı az.gov

ArizonaAmerika Birləşmiş Ştatlarının 48-ci ştatıdır. Paytaxtı və ən iri şəhəri Finiksdir.

Arizona (i / ɛrɪzoʊnə /; / ærɪzoʊnə /) (Navajo: Hoozdo Hahoodzo; O'odham: Ali Sonak) Amerika Birləşmiş Ştatlarının cənub-qərb bölgəsində bir ştatdır. O, həmçinin The Western Amerika Birləşmiş Ştatlarının və Mountain West dövlətlərin hissəsidir. Bu altıncı ən böyük və 50 dövlətlərin the15th ən gur deyil. Itscapital və ən böyük şəhər Finiks edir. Arizona Four Corners dövlətlərindən biridir. Bu New Mexico, Utah, Nevada, California, Meksika və Colorado cənub-qərb küncündə ilə ortaq bir nöqtəsi ilə həmsərhəddir. Meksika ilə Arizona sərhəd Sonora və Baja California Meksika dövlətlərin şimal sərhədində, 389 mil (626 km) uzun.

İqlim[redaktə | əsas redaktə]

Quru hava Arizonanın xarakterik xüsusiyyətidir. Şimaldakı dağlar və cənubda çöl sahələri arasında hava şəraiti kəskin şəkildə dəyişir. Ən aşağı temperatur -40 ° C, ən yüksək temperatur isə 53 ° C təşkil edir. Yanvar ayında orta temperatura 5 ° C, iyunda isə 27 ° C. Yağışların illik ümumilikdə ortalama 33 sm3-dir. Çöl sahələrində bu dəyər 8 sm-ə qədər azalır

Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Arizonada Phoenix Symphony Orkestr, Tucson Symphony Orkestr və Flagstaff Symphony Orkestr kimi bir çox böyük orkestralar var. Bununla yanaşı əyalətdə çoxlu sayda teatr qrupları da mövcuddur ki, bunlardan bəziləri İspan dilində fəaliyyət göstərir. Əyalətdə klassik, müasir və etnik rəqslərə daha çox yer verilir.

Arizona muzeylərində, onun mədəni irsi, tarixi, sənəti və əyalətin qərbiylə əlaqədar məlumatlar əks etdirilir. Əyalətin böyük muzeylərindən bəzilərini; Phoenix Art Museum, The Tucson Museum of Art, the Museum of Northern Arizona və Heard Museum of Anthropology and Primitive Artdır qeyd etmək olar.

Arizonada qırmızıdərili qəbilələrin də (Apache, Hopi, və Navajo qəbilələri kimi) yaşadıqları bölgələr var. Bu bölgələrin bir qisiminin muzeylərində qırmızıdərililərin mədəniyyətiylə bağlı nümunələr də nümayiş etdirilir.

İstirahət[redaktə | əsas redaktə]

Arizonada iyirmi adət mesire yeri, yeddi meşəlik bölgə, 21 əyalət parkı vardır. Grand Canyon National Park, Amerikanın ən məşhur parklarından biridir və hər il dörd milyon adam Grand Canyonu görməyə gəlir. Əyalətin digər məşhur məkanları isə, Coronado National Memorial, Painted Rocks State Historic Park, Tombstone Courthouse State Historic Park və Petrified Forest National Parkdır. Əyalət, balıqçılar, düşərgəçilər, ovçular və turistlərin yanında tarix, geologiya və arxeologiya araşdırmaçıları üçün də maraqlı bir yerdir.

USA 10187 Horseshoe Bend Luca Galuzzi 2007.jpg

İrqi tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Arizonada əhalinin irqi quruluşu aşağıdakı kimidir:

  1. 63.8% Ağ
  2. 25.3% Ispanmənşəlli
  3. 5% Qırmızıdərili
  4. 3.1% Qara
  5. 1.8% Uzaq şərqli
  6. 2.9% Mələz

Universitetlər[redaktə | əsas redaktə]

3 universiteti vardır:

  1. Arizona Dövlət Universiteti
  2. Arizona Universiteti
  3. Şimali Arizona Universiteti

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]