EKU

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

EKU (ing. European Currency Unit (₠ or ECU)) — Avropa ölkәlәri tәrәfindәn yaradılmış kollektiv Avropa valyuta (hesab) vahidi. EKU, real valyutanın bir çox xüsusiyyətlərinə sahib idi:

  • tam hüquqlu bir ölçü standartı idi;
  • AVS ilə əlaqəli hər şeyin, habelə iqtisadi və maliyyə fəaliyyətlərinin və İcmada mühasibat uçotunun vahidi idi;
  • ehtiyat dəyəri varlığı idi;
  • valyuta ehtiyatlarının təhlükəsizliyinə qarşı çıxarılan və faiz ödəmə obyekti olan;
  • AVS üzvü ölkələrin mərkəzi bankları arasındakı əməliyyatlarda hesablaşma vasitəsi idi[1].

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

10 Avropa ölkәsi EKU-nu öz valyutaları әsasında dәyәrlәndirir, onlar EKU-nu tәmin etmәk üçün 2800 t qızıl (sadәcә qeydlәrdә) vә Amerika dollarını depozitә qoymuşlar. Tәdricәn vahid statusu ilә yanaşı, EKU beynәlxalq hesablaşmaların tәnzimlәnmә alәti olan real pul vәsaitlәri statusunu da qazanır[2].

Qızılın dünya pulu kimi müxtәlif surroqatlarla әvәz olunmasına gәtirәn dünya valyuta sistemi böhranından sonra kollektiv valyuta vahidlәri yayılmağa başlamışdır. Belә valyuta vahidlәrinin daxil edilmәsinin vacibliyi, milli valyuta kursunun (hesablaşma pulu kimi) müqayisәsi mәqsәdilә onlardan istifadә olunması ilә müәyyәn edilir[3]. Kolletiv valyutalar kağız әsginazlar vә ya metal sikkәlәr formasında buraxılmaması, sadәcә hesablarda (book money) pul şәklindә qeyd edilmәsi ilә milli valyutalardan fәrqlәnirlәr. Belә pulların mәzәnnәsini qeyri-mәhdud kreditorlara malik tәsisçi ölkәlәr müәyyәn edirlәr. 1970-ci illәrin sonlarından ölkәlәrin kollektiv valyutaları sayәsindә beynәlxalq hesablara xidmәt etmәk mümkün olan dünya puluna çevirmәyә çalışdıqları daha dәqiq tendensiyalar yaranmağa başlamışdır. EKU xüsusi beynәlxalq borc kapitalı bazarında iştirak etmәk haqqı olan tamhüquqlu Avropa valyutası kimi tәsdiq olunmuşdur[4].

Valyuta səbəti tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

EKU-da valyuta paylarının dinamikası
Currency 1979-03-13–
1984-09-16
1984-09-17–
1989-09-21
1989-09-21–
1998-12-31
Belçika Belçika Belçika frankı (BEF) 9.64% 8.57% 8.18%
Almaniya Almaniya Almaniya markası (DEM) 32.98% 32.08% 31.96%
Danimarka Danimarka Danimarka kronu (DKK) 3.06% 2.69% 2.65%
İspaniya İspaniya İspaniya pesetası (ESP) 4.14%
Fransa Fransa Fransa frankı (FRF) 19.83% 19.06% 20.32%
Böyük Britaniya Böyük Britaniya Funt sterlinq (GBP) 13.34% 14.98% 12.45%
Yunanıstan Yunanıstan Yunan draxması (GRD) 1.31% 0.44%
İrlandiya İrlandiya İrlandiya funtu (IEP) 1.15% 1.20% 1.09%
İtaliya İtaliya İtaliya lirası (ITL) 9.49% 9.98% 7.84%
Lüksemburq Lüksemburq Lüksemburq frankı (LUF) 0.32%
Niderland Niderland Hollandiya quldeni (NLG) 10.51% 10.13% 9.98%
Portuqaliya Portuqaliya Portuqal eskudosı (PTE) 0.7%

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ungerer, Horst (July 1997). A Concise History of European Monetary Integration: From EPU to EMU. Westport, Connecticut: Quorum Books. səh. 286. ISBN 9780899309811.
  2. "euro Currency Symbol FAQ". Microsoft. 2009-06-25. 2012-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-18.
  3. Major, John (1999-07-24). John Major: The Autobiography. London: HarperCollins. 150–51. ISBN 9780002570046.
  4. Scott, David L. (September 2003). Wall Street Words: An Essential A to Z Guide for Today's Investor (3rd). New York: Houghton Mifflin. səh. 130. ISBN 9780395886076.