Emajogi çayı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emajogi
est. Emajõgi
Voerts.jpg
Ölkə  Estoniya
Mənbəyi Vırtsyavr gölü
Mənsəbi Çud gölü
Uzunluğu 99,3 km
Su sərfi 70,1 m³/san
Su hövzəsi Çud gölü, Baltik dənizi
Hövzəsinin sahəsi 9628,1 km²
Emajogi çayı (Estoniya)
Blue 0080ff pog.svg
mənbəyi
Blue pog.svg
mənsəbi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Emajogi (est. Emajõgi, alm. Embach[1], rus. Омо́вжа; latış. Mētra‎) — Estoniyada çay. Narva çay hövzəsinə daxildir. Eston dilində Emojogi sözü Ana-çay mənasını verir. Çayın aşağı axaraları gəmiçilik üçün yararlıdır. Çayın sahilində Tartu şəhəri yerləşir.

Ümumi məlumat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Narva çayı hövzəsinin xəritəsi

Çayın uzunluğu  — 99,3 km, hövzəsinin sahəsi— 9628,1 km²-dir[2]. Mənsəbində orta su sərfi 70,1 m³/saniyədir.

Emajogi çayı öz mənbəyini Vırtsyarv gölündən götürür. Pyoxayarv gölündən Vırtsyarv gölünə kimi olan 82 km-lik hissə Kiçik Emajogi (Väike Emajõgi) adlanır. Çayın aşağı axarları (101 km) — Böyük Emajogi adlanır. Çay dekabr-mart aylarında donur. Tartu şəhərindən mənsəbə qədər gəmişilik üçün yararlıdır.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

1030-cu ildə Emayıqi çayının sahilində Yaroslav Mudrının dəstəsi Yuriyev şəhərinin (indiki Tartu) əsasını qoymuşdur.

1234-cü ildə Omovje döyüşündə Novqorod-Vladimir ordusunun başında knyaz Yaroslav Vsevolodoviç Livonyalı Qılıç Qardaşları ordeninin qoşunlarını məğlub etdir[3].

1341-ci ildə Livoniyalı Almanlar Lotiqolda Pskov səfirlərini öldürdükdən sonra Pskov qoşunun komandanı İlya Borisoviç nə Novqoroddan, nə də Olqerdadan kömək gözləmədən pskovlılarla birlikdə Emayıqi çayının hər iki sahilindəki alman yaşayış məntəqələrini darmadağın etdi.

1472-ci ildə Pravoslav keçişi İsidor çayda 72 nəfərlə birlikdə boğuldu.

3 may 1704-cü ildə Emayıqi çayının ağzındakı general-mayor fon Verdenin komandanlığı altında rusiyalı karbasların dəstəsi Karl Lyoşernin komandanlığı altında olan İsveç göl flotiliyasına hücum etdi. Döyüşdə 13 isveç gəmisi tutuldu, biri partladıldı və biri qaçmağı bacardı. Tutulan gəmilərdən 86 silah və 138 əsir götürüldü[4].

Görməli yerləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tartu şəhərindəki çay sahilində “Tartunun yüz mininci sakini” (heykəltəraş Mare Mikoff, 1977) heykəltəraşlıq kompozisiyası quraşdırılmışdır.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Эмбах // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 4 т. — СПб., 1907—1909.
  2. "Emajõgi". Keskkonnaregister.
  3. "Сражение на реке Омовже (при Эмбахе) в 1234". 2012-06-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-30. (#parameter_ignored_suggest)
  4. Летопись Российского флота. От зарождения мореходства в древнерусском государстве до начала XXI века. В 3-х т. Т.1. 860—1900 гг. — Санкт-Петербург: Наука, 2012. — 656 с.,