Erix Frid

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Frid 1981-ci ildə

Erix Frid (6 may 192122 noyabr 1988) — Avstriyada doğulmuş yazıçı, şairtərcüməçidir. İlk vaxtlar AlmaniyaAvstriyada siyasi şeirləri, daha sonralar isə sevgi şeirləri ilə tanınmışdır. Yazıçı kimi o daha çox dram əsərləri və qısa hekayələr yazmışdır. O, həmçinin müxtəlif ingilis müəlliflərinin əsərlərini alman dilinə tərcümə etmişdir. Şekspirin ən məşhur əsərlərini alman dilinə tərcümə etmişdir.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Erix Frid Avstriyada, Vyanada Nelli və Hüqo Frid adlə yəhudi ailəsində doğulmuş, 1938-ci ildə Nasist Almaniya tərəfindən Avstriyanın işğalı zamanı atası Gestapo tərəfindən öldürüldükdən sonra İngiltərəyə köçmüşdür. Londonda məskunlaşmış və Böyük Britaniya təbəəliyini 1949-cu ildə qəbul etmişdir. Erix Frid uşaqlıqdan sərt siyasi şeirlər və esselər yazırdı.

Alman işğalından sonra Londonda yaşamağa başlayan Frid sonrakı aylarda anasını və daha 70 insanı Londona qaçırmağı bacarır. Müharibə illərində kitabxanaçı, fabrik fəhləsi və sair peşələrdə çalışır. "Gənc Avstriya", "Kommunist Gənclər Təşkilatı" və digər siyasi təşkilatlarda təmsil olunur. 1944-cü ildə Avstriyanın "PEN" nəşriyyatında "Almaniya" (alm. Deutschland) adlı ilk şeirlər kitabı yayımlanır.

Onun Vyanaya ilk rəsmi dönüşü 1962-ci ildə olmuşdur.

Frid müharibədən sonra qurulan bir çox dərgilərdə, 1950-ci illərin ilk yarısından BBC-nin alman redaksiyasında siyasi şərhçi olaraq çalışır. 1968-ci ildə "soyuq müharibə" səbəbindən BBC-dəki işindən ayrılır. İşindən ayrılmamışdan öncə Dilan Tomasdan etdiyi tərcümələr, "Şeirlər" (alm. Gedichte) toplusu və birinci-sonuncu romanı olan "Əsgər və qız" (alm. Ein Soldat und Ein Mädchen) romanı ona böyük şöhrət gətirmişdi. 1963-cü ildən sonra "Qrup 47"yə qoşulur. Şekspirin əsərlərini də məhz bu dönəmlərdə tərcümə edir.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

1966-cı ildə dostları arasında siyasi şeir mövzusunda mübahisələr yaradan "...Və Vyetnam və..." (alm. ...Und Vietnam und...) adlı şeir kitabı yayımlanır. 1977-ci ildə ilk önəmli mükafatını “Priz İnternational des Editeurs” alıb. 1978-ci ildə "Vətənsiz 100 şeir" (alm. 100 Gedichte ohne Vaterland) kitabı 7 dildə işıq üzü gördü.

1979-cu ildə yayımlanan "Sevgi şeirləri" (alm. Liebesgedichte) kitabı çox böyük uğur qazandı.

1986-cı ildə xatirələri işıq üzü gördü. (Təkrar nəşri 1992) E.Frid “Bremen ədəbiyyat”, “Avstriya dövlət”, “Georq Büxner” kimi mükafatları 60 yaşını keçdikdən və ağır xəstəliyə tutulduqdan sonra qazanıb.

Frid 1988-ci ildə Almaniyada vəfat etdi və Londonda Kensal Green qəbiristanlığında dəfn olunub.

Avstriyanın ədəbiyyat mükafatı olan Erix Frid Mükafatı onun adınadır.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Drei Gebete aus London (Londondan üç zəvvar) 1945
  • Ein Soldat und ein Mädchen (Əsgər və qız), 1960
  • Reich der Steine, 1963
  • Warngedichte (Xəbərdarlıq şeirləri), 1964
  • Überlegungen, 1964
  • Kinder und Narren, 1965
  • und Vietnam und (və Vyetnam və), 1966
  • Anfechtungen, 1967
  • Die Beine der größeren Lügen, 1969
  • Poesiealbum, 1969
  • Unter Nebenfeinden, 1970
  • Die Freiheit den Mund aufzumachen, 1972
  • Höre Israel, 1974
  • So kam ich unter die Deutschen, 1977
  • 100 Gedichte ohne Vaterland, 1978
  • Liebesgedichte (Sevgi şeirləri), 1979
  • Es ist was es ist (Nədirsə odur), 1983
  • Um Klarheit, 1985
  • Mitunter sogar Lachen, 1986

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]