Gövhər Baxşəliyeva

Gövhər Baxşəliyeva
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	26 noyabr 1954(1954-11-26) (71 yaş)
Doğum yeri	Bərdə, Bərdə rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ
Təhsili	Bakı Dövlət Universiteti
Fəaliyyəti	akademik[d], siyasətçi, şərqşünas
Atası	Baxşəli Baxşəliyev
Həyat yoldaşı	Kamal Abdulla
Uşağı	Mehdi Abdullayev
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi	filologiya elmləri doktoru
Elmi adı	professor
Təltifləri

Gövhər Baxşəli qızı Baxşəliyeva (26 noyabr 1954, Bərdə) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti (2022), filologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın akademik Z. M. Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, İctimai Elmlər Bölməsinin sədri, AMEA-nın həqiqi üzvü (2017)

Həyatı

Gövhər Baxşəliyeva 26 noyabr 1954-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Bərdə şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildә ADU-nun Şərqşünaslıq fakültəsini fәrqlәnmә diplomu ilә bitirәrәk Azәrbaycan Elmlәr Akademiyası Şәrqşünaslıq İnstitutunda işә qәbul olunub, baş laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi, baş elmi işçi, «Şәrq filologiyası» şöbәsinin müdiri vәzifәlәrindә çalışıb. 1993-cü ildәn G.Baxşәliyeva Şәrqşünaslıq İnstitutunun elmi işlәr üzrә direktor müavini, 2002-ci ildәn direktoru vәzifәsindә çalışır. 2004-cü ildə professor elmi adı almış, 2014-cü ildə AMEA-nın müxbir üzvü, 2017-ci ildə isə AMEA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir. Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının (Avstriya, İnsbruk) həqiqi üzvüdür (2003).

Elmi fəaliyyəti

1984-cü ildә “Müasir Suriya ədəbiyyatında vətənpərvərlik” mövzusunda namizədlik, 1996-cı ildә “Əbül-l-Fərəc əl-İsfəhaninin “Nəğmələr kitabı” və klassik Azərbaycan ədəbiyyatı” mövzusunda elmlər doktorluğu işini müdafiə etmişdir. “Qızıl qәlәm” mükafatı laureatıdır. Klassik vә müasir әrәb әdәbiyyatı, әrәbdilli Azәrbaycan әdәbiyyatı, müqayisәli әdәbiyyatşünaslıq, әdәbi әlaqәlәr vә mәnbәşünaslıq üzrә mütәxәssisdir. G.B.Baxşәliyevanın elmi әsәrlәri orijinallığı, zәnginliyi, dәrin nәzәriliyi vә konseptuallığı ilә seçilәrәk Azәrbaycan şәrqşünaslıq elmini zәnginlәşdirmiş, tәdqiqatları nәticәsindә milli vә dünya şәrqşünaslıq elminә yeni sәhifәlәr әlavә olunmuşdur. O, 4 fundamental monoqrafiyanın (“Абд ас-Салам Уджейли. Очерки жизни и творчества” (B., Elm, 1989, 5,7 ç.v.), «Книга песен» Абу-л-Фараджа ал-Исфахани и классическая азербайджанская литература» (B., İrşad, 1998, 14,75 ç.v.), “Современный сирийский рассказ” (B., ANE, 2007, 22 ç.v.), “Литературные взгляды Тауфика ал-Хакима” (Bakı, Elm, 2015, 31,75 ç.v.)), habelә 20 kitabın, 220-dәn çox elmi mәqalә vә mәruzәlәrin (25-i nüfuzlu xarici nәşrlәrdә olmaqla) müəllifidir.

G.B.Baxşәliyevanın rәhbәrliyi vә tәrtibçiliyi ilә bir sıra kitablar işıq üzü görmüşdür. Şәrq filologiyası vә mәnbәşünaslıq sahәsindә bir çox әsәrlәrin elmi redaktorudur. Bir sıra elmi jurnalların redaktoru vә ya redaksiya heyәtinin üzvüdür. “Azәrbaycan şәrqşünaslığı” vә “Şәrq araşdırmaları” jurnallarının baş redaktorudur.

G.B.Baxşәliyeva Azәrbaycan şәrqşünaslıq elmini dәfәlәrlә xarici ölkәlәrdә: Rusiya Federasiyasında (Moskva, Sankt-Peterburq, Mahaçqala, Simferopol şәhәrlәrindә), İran, Türkiyә, Rumıniya, Macarıstan, Çin, Birlәşmiş Ərәb Əmirliklәri, Misir Ərәb Respublikası, Sәudiyyә Ərәbistanı Krallığı, Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya vә İtaliyada lәyaqәtlә vә mәsuliyyәtlә tәmsil edib, elmin aktual problemlәrinә dair mәruzәlәrlә çıxış etmişdir.

Yüksәk ixtisaslı şәrqşünas kadrların hazırlanmasında bilavasitә iştirak edәn Gövhәr Baxşәliyevanın rəhbərliyi ilə 23 namizədlik və 2 doktorluq dissertasiyası müdafiə olunub. Akademik Gövhər Baxşəliyeva 10.01.02 - «Türk xalqları әdәbiyyatı» vә 10.01.03 «Dünya әdәbiyyatı» ixtisasları üzrә Müdafiә Şurasının sәdridir. Uzun illәr Şәrqşünaslıq sahәsindә Respublikada aparılan elmi işlәrin koordinasiyası üzrә Problem Şurasının sәdri olmuşdur.

Elm tәşkilatçısı kimi dә G.B.Baxşәliyeva mühüm işlәr görmüşdür. Onun İnstituta rәhbәrlik etdiyi dövrdә şәrqşünaslıq elminin әn müxtәlif sahәlәrinә aid onlarca tәdqiqat hazırlanıb çap olunmuş, bir sıra beynәlxalq vә respublika elmi konfrans vә simpoziumları keçirilmiş, institutun perspektiv inkişaf planları işlәnib hazırlanmışdır. İnstitutun profili vә aparılan elmi tәdqiqatların başlıca istiqamәtlәri genişlәnmiş, Şәrq ölkәlәrinin tarixi, iqtisadiyyatı, ictimai-fәlsәfi fikri, filologiyası, mәdәniyyәti, Azәrbaycanın Şәrq ölkәlәri ilә tarixi-mәdәni әlaqәlәrinin aktual problemlәri, Şәrq-Qәrb qarşılıqlı münasibәtlәri kompleks şәkildә tәdqiq olunmuşdur.

Siyasi fəaliyyəti

Respublikanın ictimai-siyasi hәyatında da fәal iştirak edәn Gövhәr Baxşәliyeva 5 noyabr 2000-ci ildә 57 saylı Bәrdә-Ağcabәdi seçki dairәsindәn Azәrbaycan Respublikasının II çağırış Milli Mәclisinә deputat seçilmişdir. 2001-ci ilin iyun ayından 2005-ci ilin dekabr ayınadәk Azәrbaycan Respublikası Milli Mәclisinin sәdr müavini olub. Milli Mәclis sәdrinin müavini kimi sosial qanunvericilik sahәsinә kurator olaraq bu sahәdә qәbul olunan bir sıra qanunların hazırlanmasında yaxından iştirak edib. 2005-ci, 2010-cu vә 2015-ci illәrdә III, IV vә V çağırış Azәrbaycan Respublikası Milli Mәclisinә üzv seçilib. Milli Mәclisin Elm vә Tәhsil mәsәlәlәri vә Mәdәniyyәt üzrә daimi komitәlәrinin üzvü olmuşdur. 2000-2019-cu illәr Azәrbaycan Respublikası Milli Mәclisinin İslam Əmәkdaşlıq Tәşkilatı Parlament İttifaqında nümayәndә heyәtinin rәhbәri idi. Onun rәhbәrlik etdiyi Parlament nümayәndә heyәti İƏT Pİ-nin sessiya vә konfranslarında Ermәnistanın Azәrbaycana qarşı tәcavüzünü pislәyәn, Xocalı soyqırımını insanlığa qarşı cinayәt adlandıran, üzv parlamentlәrә bu haqda qanunvericiliyә әlavәlәr etmәyi tәklif edәn, işğal edilmiş Azәrbaycan әrazilәrindә müqәddәs islam mәbәdlәrinin, mәscidlәrinin vә mәqbәrәlәrinin dağıdılmasını kәskin pislәyәn bir sıra qәtnamәlәrin qәbuluna vә yekun bәyannamәlәrә (İstanbul, Qahirә, Əbu-Dabi, Kuala-Lumpur, Dәmәşq, Palembanq, Bağdad, Tehran, Ankara, Niamey, Bamako, Rabat, Xartum deklarasiyaları vә s.) müvafiq maddәlәrin salınmasına nail olmuşdur.

G.B.Baxşәliyeva uzun illәr Parlamentin Azәrbaycan-Misir dostluq qrupunun rәhbәri olmuşdur. O, bir sıra sәfәrlәrdә Azәrbaycan Respublikası Milli Mәclisinin nümayәndә heyәtinә rәhbәrlik edib (Türkiyә, Misir Ərәb Respublikası, Birlәşmiş Ərәb Əmirliklәri, Suriya, Liviya, Almaniya Federativ Respublikası, Norveç Krallığı, Fransa, Böyük Britaniya, İtaliya, Malayziya, İndoneziya, Sudan, İraq, Niger, İran, Mali, Mәrakeş vә sair), çoxsaylı görüşlәr keçirib, Azәrbaycanın nailiyyәtlәri, üzlәşdiyi problemlәr vә gәlәcәk әmәkdaşlıq perspektivlәri haqqında geniş fikir mübadilәsi aparıb. Azәrbaycan Parlamentini Qәrbi Avropa İttifaqınınm Parlamentlәrarası Assambleyasının 51-ci sessiyasında (Paris, 2005), Bәrpa olunan enerji ehtiyatlarından istifadә (Bonn, 2004), Uşaq haqlarının müdafiәsinә hәsr olunmuş Ümumdünya Qadın parlamentarilәrin konfransı (Roma, 2004), Beynәlxalq enerji tәhlükәsizliyinә hәsr olunmuş beynәlxalq konfrans (2006, Avstriya, Uels), İstanbulda İƏT Parlament İttifaqının VIII sessiyası vә konfransı, İƏT Parlament İttifaqının IX sessiyası vә konfransı (2006),İƏT Parlament İttifaqının X sessiyası (Malayziya, 2008), İƏT Parlament İttifaqının fövqәladә sessiyası (İstanbul, sentyabr, 2008), İƏT Parlament İttifaqının XI sessiyası (Niger, 2008), BMT-nin «Sivilizasiyaların alyansı», II forum (İstanbul, 2009), İƏT Pİ İcraiyyә Komitәsinin iclası vә sessiyası (2009), AR Parlamentinin qadın nümayәndә heyәti tәrkibindә Rumıniyaya sәfәr (2010), İƏT Pİ II Fövqәladә konfransı (Dәmәşq, Suriya, 2010); İƏT Pİ XIII sessiyası vә konfransı (Əbu-Dabi, BƏƏ, 2011), İƏT Pİ XII konfransı (İndoneziya, 2012), İƏT Pİ VIII sessiyası (Xartum, Sudan, 2013), İƏT Pİ XII sessiyası (Bamako, Mali Respublikası, 2017), İƏT Pİ XIII sessiyası (Tehran, İİR, 2018), İƏT Pİ XIV sessiyası (Rabat, Mәrakeş, 2019) vә s. mötәbәr mәclislәrdә layiqincә tәmsil etmişdir.

Əsas elmi əsərləri

1. Бахшалиева Г.Б. Абд ас-Салам аль-Уджейли. Очерк жизни и творчества. На русском языке. – Баку: Элм, 1989. – 106 c.

2. Абу-л-Фарадж ал-Исфахани. Книга песен. Филологический перевод с арабского, предисловие, исследование, комментарии и указатели Г.Б.Бахшалиевой – Баку, Элм, 1994, 284 с.

3. Бахшалиева Г. Книга песен. Абу-л-Фараджа ал-Исфахани и классическая азербайджанская литература. Монография. На русском языке. - Баку, 1998. – 238 c.

4. Gövhər Baxşəliyeva, Nailə Vəlixanlı. Ədəbiyyat. Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. II cild, X fəsil, §3. – Bakı: Elm, 1998. – s.270-276.

5. Gövhər Baxşəliyeva. İlahi eşq dastanları. Bakı, Maarif, 2001, 380 s.

6. Gövhər Baxşəliyeva. Hamıdan ucadır alimin yeri. Bakı, Nurlan, 2003, 322 s.

7. Абу-л-Фарадж ал-Исфахани. Рассказы о Кайсе ибн Мулаввахе по прозвищу Меджнун и арабоязычных азербайджанских поэтах. Пер.с арабск. Г.Б.Бахшалиевой. – Баку, Элм, 2006. 23,5 ç.v.

8. Бахшалиева Г. Современный сирийский рассказ. – Баку, 2007, 350 с.

9. Baxşəliyeva S. Məhəmmədtağı Qaraqoyunlunun “Fərhəngi-türki” lüğəti və Azərbaycan dilinin tarixinin öyrənilməsində onun əhəmiyyəti”. /Tərtib edən, ön söz: Gövhər Baxşəliyeva.- Bakı: Əli Nəşriyyat Evi, 2009. - 264 s.

10. Baxşəliyeva G. Məqalələr, məruzələr, müsahibələr. Dörd cilddə. I cild - Bakı, 2011, 27,25 ç.v.

11. Baxşəliyeva G. Məqalələr, məruzələr, müsahibələr. Dörd cilddə. II cild - Bakı, 2011, 32 ç.v.

12. Baxşəliyeva G. Məqalələr, məruzələr, müsahibələr. Dörd cilddə. III cild - Bakı, 2020, 36,75 ç.v.

13.Baxşəliyeva G. Məqalələr, məruzələr, müsahibələr. Dörd cilddə. IV cild - Bakı, 2020, 34 ç.v.

14. Гёвхар Бахшалиева. Литературные взгляды Тауфика ал-Хакима. – Баку: Элм, 2012. - 508 с.

15. Əsassız erməni iddiaları və tarixi faktlar. Suallar və cavablar. İngilis dilindən tərcümə və ön sözün müəllifi Gövhər Baxşəliyeva. – Bakı, Elm, 2016, 128 s.

16. Говхар Бахшалиева. Этническая идентичность Низами Гянджеви. Баку, Элм, 2021, 88 с.

17. Армянские инсинуации и исторические факты. Вопросы и ответы. Перевод с английского и предисловие Г.Бахшалиевой. – Баку, Элм, 2021, 128 с.

18. Gövhər Baxşəliyeva. Nizami Gəncəvinin etnik mənsubiyyəti. Fars dilində. – Bakı, Elm, 2022. - 70 s.

19. Govhar Bakhshaliyeva. Ethnic identity of Nizami Ganjavi. İngilis dilində. – Baku, Elm, 2022. - 82 p.

20. Gövhər Baxşəliyeva. Unudulmaz Lider. – Bakı, Elm, 2023, 368 s.

21. Гёвхар Бахшалиева. Патриотическая тема в современной сирийской прозе. - Баку: Элм, 2024. - 204 c.

22. Гёвхар Бахшалиева. «Книга песен» Абу-л-Фараджа ал-Исфахани и классическая Азербайджанская литература”. - Баку: Элм, 2024. - 288 c.

Pedaqoji fəaliyyəti

Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində ərəb ədəbiyyatı fənni üzrə xüsusi kurs aparıb.

27 dekabr 2018-ci ildən Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Himayəçilər Şurasının üzvüdür.

Təltif və mükafatları

1. "Azərbaycan polisinin 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 5 iyun 2018-ci il

2. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin "Parlament" medalı. 24 dekabr 2018-ci il

3. "Azərbaycan Respublikası dövlət təhlükəsizliyi və xarici kəşfiyyat orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 7 mart 2019-cu il

4. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 27 may tarixli 1205 nömrəli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı. 27 may 2019-cu il

5. "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 9 iyul 2019-cu il

6. "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 6 dekabr 2019-cu il

7. Nizami Gəncəvi irsinin tədqiqi və təbliği sahəsində elmi fəaliyyətinə görə AMEA-nın Fəxri fərmanı. 22 dekabr 2021-ci il

8.“Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923-2023)” yubiley medalı (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2024-cü il 2 fevral tarixli 4289 nömrəli Sərəncamı ilə)

9. Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyətinə və elmin inkişafında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni. 25 noyabr 2024-cü il

Mənbə

• Gövhər Baxşəliyeva Arxivləşdirilib 2007-08-12 at the Wayback Machine