Kamal Abdulla

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kamal Abdulla
Abdullayev Kamal Mehdi oğlu
Kamal Abdulla
Bayraq
Azərbaycan Dillər Universitetinin rektoru
Bayraq
1 iyun 2017 — indiyə kimi
Bayraq
Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun sədri
Bayraq
Bayraq
Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi Himayəçilik Şurasının sədri
Bayraq
Bayraq
Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşaviri
Bayraq
28 fevral 2014 — 1 iyun 2017
Bayraq
Bakı Slavyan Universitetinin rektoru
Bayraq
iyun 2000 — 28 fevral 2014
 
Təhsili: Azərbaycan Dövlət Universiteti
Elmi dərəcəsi: Filologiya elmləri doktoru, professor
İxtisası: Filologiya
Dini: İslam
Doğum tarixi: 4 dekabr 1950 (1950-12-04) (66 yaş)
Doğum yeri: Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Bakı
 
Saytı: kamalabdulla.az
 
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi: Filologiya
İş yeri: Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi
Tanınır: Dövlət xadimi,Yazıçı
 
İmzası: İmzası
 
Təltifləri: Əməkdar Elm Xadimi
"Şöhrət" ordeni

Kamal Abdulla (tam adı: Abdullayev Kamal Mehdi oğlu) — Azərbaycan Dillər Universitetinin rektoru(1 iyun 2017), Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşaviri.(2014-2017), Filologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar elm xadimi, AMEA-nın həqiqi üzvü [1], Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun sədri[2][3], Bakı Slavyan Universitetinin sabiq rektoru (2000-2014), dilşünas, ədəbiyyatşünas; Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurasının üzvü (18 iyul 2014-cü ildən)[4], Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi Himayəçilik Şurasının sədri[5].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

4 dekabr 1950-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində doğulub.[6] Atası müəllim, anası həkim olub. 1968-ci ildə Bakıda 190 saylı orta məktəbi bitirib.

1968-1973-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb. 1973-1976-cı illərdə SSRİ EA Dilçilik İnstitutunun “Türk dilləri” şöbəsinin əyani aspirantı olub.

1977-ci ilin yanvar ayında Moskvada “Sintaktik paralelizm” (“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarının dili üzrə) adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

1984-cü ildə BakıdaAzərbaycan dili sintaksisinin nəzəri problemləri” adlı doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Türk xalqlarının qədim epik ədəbiyyatları sahəsində araşdırmalar müəllifidir. Müxtəlif ölkələrin universitetlərində ( Rusiya, Türkiyə, Polşa, Fransa, Almaniya, ABŞ) “ümumi dilçilik”, “mətn sintaksisi”, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarının kulturoloji aspektlərinə həsr olunmuş mühazirələr və xüsusi kurslar aparmışdır. Elmi və publisistik məqalələri Azərbaycanda və ondan kənarda mütəmadi çap olunur.

Dilçiliyə dair “Проблемы синтаксиса простого предложения в азербайджанском языке” (Баку, Элм, 1983) (“Azərbaycan dilində sadə cümlə sintaksisinin nəzəri problemləri”), “Azərbaycan dili sintaksisin nəzəri problemləri” (Bakı, Maarif, 1999), “Azərbaycan dilində mürəkkəb sintaktik bütövlər”, “Azərbaycanda rus dili”, “Dilçiliyə səyahət və yaxud dilçi olmayanlar üçün dilçilik”, “Azərbaycanca danışaq” (Paris 2008Buxarest 2010) kimi kitabları var.

Ədəbiyyatşünaslıq və ədəbi tənqidə dair “Müəllif – əsər – oxucu” (Bakı, Yazıçı, 1985), “Əvvəl – axır yazılanlar” (Bakı, Yazıçı 1990), “Yolun əvvəli və axırı” (Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1993), “300 azərbaycanlı” (Bakı, Mütərcim, 2007) kitablarında dünya ədəbiyyatının problematik aspektlərindən bəhs edilir, qədim və müasir ədəbi prosesin görünməyən tərəfləri işıqlandırılır.

Qorqudşünaslığa dair “Gizli Dədə Qorqud” (1991), “Sirriçində dastan və yaxud Gizli Dədə Qorqud – 2” (Bakı, Elm, 1999), “Mifdən Yazıya – Gizli Dədə Qorqud” adlı kitablar yazıb nəşr etdirmişdir.

“Лекции в Бакинском славянском университете” (Баку, Мутарджим, 2003) (“Bakı Slavyan Universitetində mühazirələr”) adlı kitabı (akad. A.Mirzəcanzadə ilə birlikdə) ədəbiyyatpoetika məsələlərinə həsr edilib.

“Русский язык в Азербайджане” (Баку, Мутарджим, 2005) (“Rus dili Azərbaycanda”) adlı kitabı (prof. İ.Həmidovla birlikdə) rus dilinin Azərbaycanda işlənmə tarixindən, müasir vəziyyətindən, perspektivlərindən bəhs edir.

ABŞ (Kolumbiya Universiteti, Harriman İnstitutu), Fransa (İnalko və Strasburq Universitetləri, Almaniya (Mayns Universiteti), Rusiya (Linqvistik Universitet, Pedaqoji Universitet, Dilçilik İnstitutu), Türkiyə (Uludağ Universiteti, Ege Universiteti...), Polşa (Varşava Universiteti) universitetlərində mühazirələrlə çıxış etmiş, bir çox beynəlxalq simpozium, konfrans və kollokviumların təşkilatçısı və iştirakçısı olmuşdur.

200-dən çox məqalə, 20-dən çox dərs vəsaiti və monoqrafiya müəllifidir.

Bədii yaradıcılıqla məşğul olur – pyesləri, hekayələri, romanları, esseləri və şeirləri Azərbaycanda və xarici ölkələrdə çap olunur.

Kamal Abdulla “Yarımçıq əlyazma”, “Sehrbazlar dərəsi”, “Unutmağa kimsə yox...” romanlarının, şeirlər və hekayələr toplularının müəllifidir. Onun dram əsərlərindən ibarət Azərbaycan, rus, türk dillərində bir neçə kitabı nəşr olunmuşdur: “Unutmağa kimsə yox” (Bakı, Azərnəşr, 1995), “Ruh” (Bakı, Azərnəşr, 1997), “Casus” (Bakı, Mütərcim, 2004), “Ruh” (Ankara), “Все мои печали» (Ваку-Мутарджим-2009) və s.

O, “Gümüş dövrün sirləri” tərcümələr toplusunun müəllifidir (Bakı, Mütərcim, 2001). “Unutmağa kimsə yox” (Bakı, Azərnəşr, 1995) adlı pyeslər kitabında 5 pyesi toplanıb. “Ruh” (Bakı, Azərnəşr, 1997), “Все мои печали» (Ваку-Мутарджим-2009) pyeslər kitabında 7 pyesi çap olunub. Kitab Türkiyədə də “Ruh” adı ilə nəşr edilmişdir (Ankara, Basınevi, 2006).

“Qəribədi, deyilmi?!” (Bakı, BDU-nun mətbəəsi, 1998) kitabında şeirlərinin bir qismi cəmlənib. “Gümüş dövrün sirləri” (Bakı, [[Mütərcim, 2001) adlı kitabında rus poeziyasının gümüş dövr şairlərindən seçmə tərcümələri toplanıb. “Kədərli seçmələr” (Bakı, Mütərcim, 2002) adlı kitabında esseləri, şeirləri, hekayələri, tərcümələri, pyesləri nəşr edilib.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya prezidenti Vladimir Putinə Bakı Slavyan Universitetinin fəxri doktoru adının verilməsi mərasimi

2000-ci ilin iyun ayında ölkə Prezidenti Heydər Əliyevin Sərəncamı ilə yeni təşkil olunmuş Bakı Slavyan Universitetinin rektoru təyin edilmişdir. 2014-cü ilin fevral ayının 28-nə kimi bu vəzifədə çalışmışdır[6][7][8].

Polşa prezidenti Lex Kaçinskiyə Bakı Slavyan Universitetinin fəxri doktoru adının verilməsi mərasimi

1990-cı ildən Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun (keçmiş Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun) sədri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin, Teatr Xadimləri Cəmiyyətinin, Azərbaycan Badminton Federasiyasının prezidentidir. 2010-cu ildən 2014-cü ilin mart ayına qədər AMEA Humanitar və İctimai Elmlər Bölməsinin akademik-katibi olmuşdur[9].

2009-cu ildə həyata keçirilməyə başlamış "Kitabi Dədə Qorqud" və "Nibelunqlar haqqında nəğmə" 10 illik beynəlxalq layihənin (Almaniyanın Mayns Universiteti və Folkenştayn Cəmiyyəti ilə birgə) ideya müəllifi və təşkilatçılarından biridir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 fevral 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşaviri təyin edilib[10]. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 iyun 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Dillər Universitetinin rektoru təyin edilmişdir. [11]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Bədii əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Unutmağa kimsə yox (pyeslər toplusu). Bakı: Azərnəşr, 1995,
  2. Qəribədi, deyilmi?! (şeirlər). Bakı: 1998,
  3. Ruh (pyeslər). Bakı: Azərnəşr, 1998,
  4. Kədərli seçmələr (şerlər, tərcümələr, esselər, hekayələr, pyeslər). Bakı: Mütərcim, 2002, 548 səh.
  5. Bir, iki, bizimki! (pyes) (altı dildə). Bakı: Mütərcim, 2003,
  6. Yarımçıq əlyazma (roman). Bakı: XXI YNE, 2004, 288 səh.
  7. Шпион (rus dilində). Bakı: Mütərcim, 2004,
  8. Господин дороги (стихи). Москва: РИФ "РОЙ", 2004, 128 стр.
  9. Le Manuscrıt inachevé. Paris: L'Harmattan, 2005,
  10. Tarixsiz gündəlik (povest). Bakı: XXI YNE, 2005, 192 səh.
  11. Неполная рукопись. Роман. Москва. Издательский дом "Хроникер". Серия "Мир современной прозы", 2006,
  12. Eksik El Yazması. İstambul, Ötüken, 2006,
  13. Sehrbazlar dərəsi (roman). Bakı: Mütərcim, 2006, 224 səh.
  14. Büyücülər deresi. Istanbul, Avrupa yakası yayınları, 2007,
  15. Hekayələr. Bakı: Mütərcim, 2008,
  16. Все мои печали" (Пьесы). Баку: Мутарджим, 2009,
  17. O Manuscrito İnacabado. Braziliya. Luiz de Oliveiraş – João Pessoa: İdeia, 2009
  18. Zagadkowy Rykopis. Polşa, Adam Marszalek, 2009,
  19. “O Manuscrito İnacabado” (roman). Braziliya, João Pessoa, İdeia, 2009 (portuqal dilinə tərcümə edən: Umberto Luis Lima de Olivyera)
  20. “Долина кудесников” Роман-фантазия. (перевод:Людмила Лаврова) // Санкт-Петербург, “Златоуст”, 2010
  21. "Unutmağa kimsə yox" (roman) Bakı, "Qanun" nəşriyyatı, 2011-ci il, 528 səh., ön sözün müəllifi Arif Acaloğlu
  22. Labirint (hekayələr) // “Qanun” nəşriyyatı, Bakı, 2012. 279 s.
  23. “Yarımçıq əlyazma” romanı ərəb dilində // 2012-ci ildə Misirin mədəniyyət naziriliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən milli tərcümə mərkəzi tərəfindən dünya ədəbiyyatı seriyası çərçivəsində nəşr olunub.romanı Ayn-Şəms Universitetinin müəllimi, azərbaycanşünas alim doktor Əhməd Sami Elaydi tərəfindən tərcümə olunub. Ön söz müəlifi:Əhməd Sami Elaydi
  24. The incomplete manuscript (“Yarımçıq əlyazma”ingilis dilində) (roman) (Tərcüməçi Anne Thompson). “Strategic Book Publishing and Riphts Agency” 2013
  25. Stebukladarių slėnis (“Sehrbazlar dərəsi” litva dilində) (roman) (Tərcüməçi Lione Lapinskiene) “Edukologija” nəşriyyatı, 2013
  26. Толык емес колжазба (“Yarımçıq əlyazma” qazax dilində) (roman) (Tərcüməçi Kalimaş Baqalinova) “Qlasir” nəşriyyatı, 2013
  27. Le manuscrit inachevé (“Yarımçıq əlyazma” fransız dilində) (roman) (Tərcüməçilər: İzabel Rişar, Firuzə Məmmədli) L’Harmattan nəşriyyatı, 2-ci nəşr, 2013.
  28. Das unvollständige manuscript (“Yarımçıq əlyazma” alman dilində) (Tərcüməçi Aygün Mehbalıyeva) //“Goldegg Verlag” nəşriyyatı, 2013
  29. “Sehrbazlar dərəsi” yapon dilində (roman) (Tərcüməçi: Takayuki Murakami) “ Miçitani” nəşriyyatı, 2013
  30. "Nar çiçəkləri" (şeirlər və kiçik poemalar) // "Mütərcim" nəşriyyatı, Bakı, 2014-cü il.

Elmi və ədəbi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Проблемы синтаксиса простого предложения в азербайджанском языке. Баку: Елм, 1983,
  2. Müəllif-əsər-oxucu. Bakı: Yazıçı, 1985, 156 səh.
  3. Əvvəl-axır yazılanlar (ədəbi-bədii əsərlər). Bakı: Yazıçı, 1989, 108 səh.
  4. Gizli Dədə Qorqud. Bakı: Yazıçı, 1991, 152 səh.
  5. Yolun əvvəli və axırı (ədəbi-bədii esselər). . Bakı: Azərnəşr, 1993, 154 səh.
  6. Gizli Dede Korkut. Bursa, Ekin Basınevi, 1995,
  7. Gizli Dede Korkut. İstanbul: Ötüken, 1997,
  8. Azərbaycan dili sintaksisinin nəzəri problemləri. Bakı: Maarif, 1998, 281 səh.
  9. Sirriçində dastan və yaxud Gizli Dədə Qorqud-2. Bakı: Elm, 1999, 304 səh.
  10. Лекции в Бакинском славянском университете. (Akademik A.Mirzəcanzadə ilə birlikdə). Bakı: Mütərcim, 2003,
  11. Русский язык в Азербайджане. История, Современность, Перспективы. (İ.Həmidovla birlikdə). Bakı: Kitab aləmi, 2005.
  12. Тайный "Деде Коркут". Bakı: Mutərcim, 2006,
  13. 300 azərbaycanlı (ədəbi-bədii esselər). Bakı: Mütərcim, 2007, 340 səh.
  14. Mifdən Yazıya və yaxud Gizli Dədə Qorqud. Bakı: Mütərcim, 2009,

Əsərlərinin xarici dillərə tərcüməsi[redaktə | əsas redaktə]

Əsərləri rus, gürcü, ingilis, fransız, alman, ispan, polyak, portuqal və başqa dillərə tərcümə olunub, pyesləri Azərbaycan, Gürcüstan, Estoniya, Türkiyə teatrlarında səhnəyə qoyulub.

"Gizli Dede Korkut" kitabı Bursada (Bursa, Ekin Basınevi, 1995) və İstanbulda, (İstanbul, Ötükən Basınevi, 1995) ayrı-ayrılıqda türk dilinə tərcümə edilib çap olunmuşdur.

2008-ci ildə Parisdə fransız dilində "Gəlin azərbaycanca danışaq" kitabı (Parlons Azerbaidjanais. L'Harmattan, 2008, Mişel Malerblə həmmüəlliflikdə), 2010-cu ildə rumın dilində Rumıniyada (Sa Vorbim Azerbaidjana. İdeea Europeana, Buxarest 2010) nəşr edilib.

"Yarımçıq əlyazma" romanı "Le Manuscrıt inachevé" adı ilə Fransada (Paris, L'Harmattan, 2005), “Eksik El Yazması” adı ilə Türkiyədə (İstanbul, Ötüken, 2006), Rusiyada “Неполная рукопись” adı ilə (Moskva, Xroniker, 2006), Braziliyada “O Manuscrito İnacabado” adı ilə (João Pessoa, İdeia, 2009), Polşada “Zagadkowy Rykopis” adı ilə (Torun, Adam Marszalek, 2009), ABŞ-da "The İncomplete Manuscript" adı ilə ("Strategic Book Publishing and Riphts Agensy (SBPR)", 2013), Qazaxıstanda "Толык емес колжазба" adı ilə (“Qlasir” 2013), Fransada “Le manuscrit inachevé” adı ilə ( “L’Harmattan” 2-ci nəşr, 2013), Avstriyada “Das unvollständige manuscript” adı ilə ( “Goldegg Verlag”, 2013) çap edilib.

Bundan başqa Bakıda 2006-cı ildə işıq üzü görmüş Sufi dərvişlərin həyatından bəhs edən “Sehrbazlar dərəsi” romanı “Büyücüler deresi” adı ilə İstanbulda, “Долина Кудесников” adı ilə Sankt-Peterburqda (“Zlatoust”, 2010), “Stebukladarių slėnis” adı ilə Litvada (Vilnüs “Edukologiya” 2013), həmçinin 2013-cü ildə Yaponiyanın “Miçitani” nəşriyyatında çap edilmişdir. Moskvada rus dilinə tərcümədə “Yolun sahibi” adlı şeirlər və pyeslər toplusu nəşr edilmişdir (Москва, Риф Рой, 2004). Azərbaycanda onun haqqında “Kədərin sirri” (müəllifi Elçin Səlcuq) və Türkiyədə “Kamal Abdullanın əsərləri Türkiyə türkcəsində” (müəllif: Mehman Musaoğlu) adlı kitablar çap olunmuşdur. Elmi və bədii yaradıcılığı ilə bağlı Rusiyada, Türkiyədə, Fransada, Braziliyada, Polşada... yazılar çap edilib.

2009-cu ilin noyabr ayında Fransanın Strasburq, Polşanın Varşava, Almaniyanın Mayns universitetlərində “Mifdən Yazıya və yaxud Gizli Dədə Qorqud” kitabının təqdimat mərasimləri keçirilmiş və prof. Kamal Abdulla “Kitabi Dədə Qorqud” mövzusunda mühazirələr oxumuşdur. Həmçinin “Yarımçıq əlyazma” romanının 2006-cı ildə Parisdə, 2007-ci ildə Moskvada, 2012-ci ildə Braziliyada (Paraiba Universitetində), 2013-cü ildə Avstriyada (Karl və Frants adına Qrats Universitetinin Alman dili və Ədəbiyyatı İnstitutunun təşkilatçılığı ilə), 2013-cü ilin noyabrında Londonda (Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə), 2014-cü ilin fevralında isə Berlində (Humboldt Universitetində) təqdimat mərasimləri keçirilmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Elm Xadimi;
  • Türk Dil Qurumunun həqiqi fəxri üzvü;
  • Ukrayna Beynəlxalq Kadr Akademiyasının həqiqi üzvü (akademiki);
  • Rus PEN-klubunun (Moskva) üzvü;
  • MŞPU-nun (Moskva Şəhər Pedaqoji Universitetinin) fəxri doktoru;
  • Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2007-ci il aprel ayından);
  • Rusiya Federasiyasının Puşkin medalı (29 noyabr 2007-ci il);
  • 2007-ci ildə Azərbaycanda Humay mükafatını, 525-ci qəzetin “İlin romanı” adlı mükafatını, Monitorinq qrupunun “İlin ədəbiyyat adamı” adını almışdır.
  • 2009-cu ildə Azərbaycanla Çexiya arasında münasibətlərin inkişafında mühüm roluna görə “Karl Kramej” medalı ilə təltif edilmişdir.
  • 2009-cu ildə Polşa Respublikası prezidenti Lex Kaçinski tərəfindən bu dövlətin “Böyük Xaç” kavaler ordeni ilə də təltif olunub, bundan əlavə Polşanın müsbət simasının formalaşmasındakı mühüm xidmətlərinə görə Polşa Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Xüsusi Diplomuna layiq görülüb.
  • 2010-cu ildə Dədə Qorqud Milli Fondunun “Dədə Qorqud Milli Mükafatı” “Azərbaycan dünyası” beynəlxalq jurnalının “Vətən övladıqızıl medalı ilə təltif edilmişdir.
  • 2010-cu ildə III Nəsimi Milli Ədəbiyyat Müsabiqəsində “Yarımçıq əlyazma” romanına görə “Son 10 ilin ədəbi əsəri” mükafatını almışdır.
  • 2012-ci ildə Poltava İqtisadiyyat və Ticarət Universitetinin fəxri professoru adına layiq görülüb.
  • 2013-cü ildə Sofiya Universitetinin ali mükafatı – "Mavi Lent Fəxri Nişanı" (ing. "Honorary Blue Ribbon Insignia") təqdim edilib.[12]
  • Flag of Italy.svg Skanno mükafatı2015[13]
  • Flag of Azerbaijan.svg "Şöhrət" ordeni – 03.12.2015[14]


Tərcümələri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Gümüş dövrün sirləri. Bakı: Mütərcim, 2001,

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Kamal Abdulla ilə əlaqəli mediafayllar var.