Giləzi

Giləzi
Giləzi
	40°52′23″ şm. e. 49°20′33″ ş. u.HGYO
Ölkə	Azərbaycan;
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü	5 m
Əhalisi
Əhalisi	3.722 nəf. (2020);
Rəsmi dili	Azərbaycan dili;
	Xəritəni göstər/gizlə Giləzi

Giləzi — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Giləzi qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.^[1] Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Giləzi kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Giləzi kənd Soveti ləğv edilərək, Giləzi şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Giləzi qəsəbə Soveti yaradılmışdır.^[2]

Toponimikası

Əsl adının Gilyazı olduğu göstərilir. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim gil və yazı (düzən) sözlərindən düzəlib, "gil torpaqlı düzən" mənasındadır. XIV əsrdə Barmaq dağının yaxınlığında Giləzi adlı yer olduğu göstərilir. 1870-ci ildə kəndin yerində poçt məntəqəsi (çaparxana) vardı. Sonralar poçt məntəqəsi dəmiryol stansiyasına, daha sonralar isə yaşayış məntəqəsinə çevrilmışdir. Oykonimi "gil çölü, gil düzü" kimi də izah etmək olar. Kəndin yaranmasında Gərmiyan, Upa, Xəl, Gədi kimi hal–hazırda yaşayış olmayan kəndlərin əhalisinin böyük rolu var.^[3]

Coğrafiyası və iqlimi

Qəsəbə Bakı şəhərindən 73 km şimalda, Xızı rayonun mərkəzindən 30 km aralıda, Böyük Qafqaz dağları ilə Xəzər dənizi arsında, düzənlikdə yerləşir. İqlimi yayı quraq keçən yarımsəhra quru çöl iqlim tipidir. Yağışlar əsasən oktyabr-aprel ayları arasında düşür. Yaxınlığında yay aylarında quruyan Tıxlı çayı keçir. İlin böyük bir əksəriyyətində xəzri və gilavar adlanan küləklər əsir.

Əhalisi

Əhalinin sayı 2011-ci il statistikasına görə 3500 nəfərdən çoxdur.Etnik tərkib Tatdır.^[4]

İqtisadiyyatı

Qəsəbədə Giləzi yem zavodu, Giləzi Kərpic Zavodu və Asfalt zavod fəaliyyət göstərir. Bundan başqa əhali əsasən heyvandarlıq və kiçik ticarətlə məşğul olur.

İstinadlar

↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
↑ "Azərbaycan Respublikasının Abşeron, Ağstafa, Balakən, Beyləqan, Bərdə, Biləsuvar, Qobustan, Qubadlı, Zaqatala, İsmayıllı, Yevlax, Kəlbəcər, Masallı, Xızı, Şamaxı rayonlarının və DQMV Hadrut rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı". 27 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 avqust 2022.
↑ Giləzi // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
↑ "Arxivlənmiş surət". multikultural.az. 20 iyul 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 iyul 2026.

Həmçinin bax

[1] Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.

[2] "Azərbaycan Respublikasının Abşeron, Ağstafa, Balakən, Beyləqan, Bərdə, Biləsuvar, Qobustan, Qubadlı, Zaqatala, İsmayıllı, Yevlax, Kəlbəcər, Masallı, Xızı, Şamaxı rayonlarının və DQMV Hadrut rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı". 27 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 avqust 2022.

[3] Giləzi // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

[4] "Arxivlənmiş surət". multikultural.az. 20 iyul 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 iyul 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

Xızı rayonunun yaşayış məntəqələri
Şəhərlər	Xızı
Qəsəbələr	Altıağac • Şorabad • Giləzi
Kəndlər	Ağdərə • Baxışlı • Bəyəhmədyurd • Dizəvər • Əmbizlər • Əngilan • Fındığan • Güneyqışlaq • Xələnc • Qarabulaq • Qars • Qasımkənd • Qızılqazma • Məşədi Həsən • Safbulaq • Sayadlı • Sitalçay • Təzəkənd • Tıxlı • Tudar • Türkoba • Vərdah • Yarımca • Yaşma • Yeni Yaşma • Yuxarı Əngilan