Hörmüz adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Hörmüz adası
fars. جزیره هرمز
Khezr Beach, Hormoz Island, Persian Gulf, Iran, 02-09-2008.jpg
27°04′ şm. e. 56°28′ ş. u.
Ölkə Flag of Iran.svg İran
Akvatoriya
Sahəsi 42 km²
Uzunluğu
  • 7 km
Eni 7,6 km
Hündürlüyü 186 m
Əhalisi
  • 3.000 nəfər
Hörmüz adası xəritədə
Hörmüz adası
Hörmüz adası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hörmüz adası (fars. جزیره هرمز) — Hörmüz boğazında yerləşən, İran İslam Respublikasının Hörmüzgan ostanının ərazisinə daxil olan ada.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Hörmüz boğazı.

Hörmüz adası Hörmüz boğazının şimalında, Oman ilə İran körfəzləri arasında qərarlaşır. Ada materik sahilindən 8 km məsafədəfir. 7x8 km ölçüdə olan ölçüdə oval formaya malikdir. Adanın sahəsi 42 km² təşkil edir. Hörmüz adasından cənub şərqdə boğazın ən böyük adası olan Qeşm adasıLarek adası yerləşir. Ada vulkan mənşəlidir. Ərazisi təpələrlə örtülüdür. Maksimal hündürlüyü 186 metrdir. Faydalı qazıntısı qırmızı oxradır[1]

Sahilləri əsasən qumlu çimərliklərdən ibarətdir, bəzi yerlərdə suya doğru sıldırımlar çıxır. Əsas limandan şərqdə şoran bitkili.axınların kiçik qabarma sistemi vardır. Adanın əksər hissəsində bitki örtüyü yoxdur.[2]

Ada ərazisində ədən qağayısıkiçik susüpürən[2] kimi dəniz quşlarını müşahidə etmək olur.

Adı[redaktə | əsas redaktə]

Qədim zamanlarda adanın adı Harmosiya olmuşdur. Ərəblər isə adanı Dşerun adlandırırlar.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

III əsrdə adanı Fars imperiyası olan Sasanilər ələ keçirmişlər. Ərəb xilafətinin öz ərazilərini genişləndirməsi zamanı (632661) ada ərəblərin nəzarətinə keçmişdir. Bu zaman ada əsas liman və bazar rolunu oynayırdı. Təqribi olaraq 1200-cü ildən ada [[Hindistan] və Çin hərəkət edən yüklər buradan daşınırdı[1]. XIII əsrin ortalarından ada monqolların nəzarətinə keçir. Bu zaman adanı iki dəfə venesiyalı səyyah Marko Polo ziyarət etmuşdir.

Sonradan ada Termurilərin hakimiyyəti altına düşür. Ada bir müddət Səfəvilərin nəzarətinə keçmişdir. Bu mühüm əhəmiyyətli limanı çinli Çjen Xe ziyarət etmişdir (14141415, 142114221433). 1475-ci ildə adada həmcinin rus səyyahı olan Afanasi Nikitin belə olmuşdur.

Hörmüz adası, Portuqaliya xəritəsi, XVII əsr
Hörmüz qalası

XIV əsrdə adanı ərəb dövləti olan Hörmüz idarə edirdi. Portuqal–Səfəvi müharibəsi zamanı 1507-ci ildə Hörmüz portuqallar tərəfindən işğal edilir. Hörmüz boğazını nəzarətdı saxlamaq məqsədi ilə portuqallar adada Hörmüz qalasını inşa edirlər. 1622-ci ildə Hörmüz döyüşü baş tutur. I Şah Abbas İngilis donanmasının köməyi ilə adanı geri qaytara bilir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Adada dayimi yaşayışı olan yeganı yaşayış məntəqəsi balıqçı kəndi olan Hörmüzdür. Kənd adanın şimalında yerləşir. Bununla belə adada ola əkin yerləri və bağların ətrafında müvvəqəti yaşayış yerləri vardır. Adanın əhalisi yay vaxtı azalır. Bu isə miqrasiya ilə əlaqədardır[1]. Adaya ən yaxın iri yaşayış məntəqəsi Bəndər-Abbas limanıdır. Oda adadan 20 km şimal-qərbdə yerləşir.

Maraqlı fakt[redaktə | əsas redaktə]

2008-ci ildə adada dünya tarixinin ən böyük xalçası yaradılmışdır. Kompazisiya «Fars körfəzi» adlanır. Onun sahəsi 1200 m² olmuşdur.[3]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 Hörmüz adası
  2. 2,0 2,1 "Hormoz island" (ing.). BirdLife International. 22 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 aprel 2010.
  3. "Hormoz Island Displays World's Largest Soil Carpet" (ing.). Irpedia (12/10/2008). 22 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 aprel 2010.