Monqollar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Monqollar
Genghis Khan.jpgYuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg

Namnansuren2.jpgSodnomyn Damdinbazar.jpgSukhe-bator.jpg

Çingiz xanXubilay
Şirindambın NamnansurenSodnomın DamdinbazarDamdin Suxe-Bator
Ümumi sayı
~10 milyon
Yaşadığı ərazilər
Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR ~5,8 milyon
Flag of Mongolia.svg Monqolustan ~2,4 milyon
Flag of Russia.svg Rusiya ~1 milyon
Dili

Monqol dili

Dini

Buddizm, Şamanizm, İslam, Xristianlıq

Monqollarmonqol dillərində danışan bütün xalqların tarixi adı.[1]

Subetnik qruplar[redaktə | əsas redaktə]

Monqol dillərində xalxlar, baoanlar, dunsyanlar, tular, daurlar, buryatlar, kalmıklar və bir neçə azsaylı digər xalqlar daxildir.

Monqolustan Respublikasının əsas əhalisi. Həmçinin Çin Xalq Respublikasında (əsasən kompakt şəkildə Daxili Monqolustan Muxtar Rayonunda) yaşayan xalq. Özlərini "Xalx" adlandırırlar. Yaxın etnik qruplarla (monqollar daxil olmaqla 14 etnik qrup)[2] birlikdə dünyada sayları təxminən 11.116 milyon nəfərdir.[3]

Çin Xalq Respublikasında 2000-ci ildə aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən Çin dövləti tərəfindən rəsmən tanınan 56 milli azlıqdan biri olan Monqolların sayı 5.823.947 nəfər olmuşdur.[4]

İdarəetmə şəkli və birliklər[redaktə | əsas redaktə]

Çingiz xanın təşkilatlandırdığı monqollarda əhaliyə ivgen, boya obop, ailə və ən kiçik birliklərə isə aymuğ və ya yasun deyilirdi. Ordu da bu üsula görə təşkilatlanmışdı. Ulus adlanan monqol qəbilə birliklərinin hər biri əsgər sayılırdı. Qəbilələr səfərə öz qadınları, çadırları, heyvanları ilə bir ordu kimi hərəkət edərdi. Hər qəbilə özünü idarə edərdi. Sənət bölükləri, idari komanda təşkilatları yox idi. Silahlarını özləri hazırlayardılar. İşğal etdikləri ölkələr bir mərkəzdən idarə olunmayacaq qədər genişləndi. Siyasi və idaretmə baxımından təcrübəsiz olan monqollar buna görə çətin vəziyyətə düşdülər. Dövlətin idarəedici və vergi toplayacaq məmurları yox səviyyəsində idi.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Monqollar // Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (10 cilddə). — VII cild. Bakı, 1983 — Səh.: 44.ASE
  2. Ethnologue: Languages of the World : Altaic, Mongolian
  3. Joshua Project – Unreached Peoples of the World : Mongolian
  4. [1]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Monqollar ilə əlaqəli mediafayllar var.