Heman Hess

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Heman Gess
Герман Гесс Иванович
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
7 avqust 1802(1802-08-07)
Doğum yeri Geneva
Vəfat tarixi 13 dekabr 1850 (48 yaşında)
Vəfat yeri Sankt-Peterburq, Rusiya İmperiyası[1]
Dəfn yeri Smolensky Lutheran Cemetery
Vətəndaşlıq İsveçrə
Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Elm sahəsi kimya
İş yeri Imperial St. Petersburg UniversityQ58346416?
Elmi vəzifəsi Akademik (1834)
TanınırGess qanununuun müəııifi kimi tanınır
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Tərcümeyi hal[redaktə | əsas redaktə]

Herman Ivanoviç Gess, Rusiyalı kimyagəl, Jenevra şəhərində rəssam ailəsində anadan olmuşdur.Herman 15 yaşında Derpt şəhərinə köçür, harada ki ilk öncə özəl məktəbdə təhsil alır, daha sonra ise yerli gimnaziyada tehsil alir, hansını ki 1822-ci ildə mükəmməl şəkildə başa vurur.Gimnaziyanı bitirdikdən sonra isə, o yerli Derpt universitetində tibb fakültəsinə daxil olur, harada ki kimya elminə qeyri-üzvi və analitik kimya üzrə mütəxəssiz olan Hodfird Ozanna'dan yiyələnir.1825-ci ildə Gess tibb elmlər doktoru dərəcəsinə çatmaq üçün nəzərdə tutulan məqaləni mudafiyə edir.

Universiteti bitirdikdən sonra Ozanna ilə, tərəf müqavili olaraq, o Ozanna tərəfindən yarımillik təyinat verilir və o Stokholma, Yens Berselius labaratoriyasına yola düşür.Orada Gess bəzi mineralların, analizi ilə məşqul olur.Dahi kimyaçı isə onun haqqında belə demişdir:"o bu oglanın çox gözəl əqli var,onun gələcəyi parlaq görünür.Onun bilikləri, əla sistemləşmiş formadadır."

Derpt şəhərinə qayidar-qayidmaz Irkutskda vəzifə alır.Onun vəzifəsi isə, tibbi praktika ilə, məşqul olmaq idi.Irkutsda belə o, mineral suların müalicəvi təsiri və kimyavi analizi ilə məşqul idi.Gess 1828-ci ildə adyunkta adına, 1830-cï ildə isə Elmlər Akademiyasının Akademiki adına layiq görülmüşdür.Elə həmin ildəcə ona Peterburq texniki institutunda kafedra verilir, harada ki praktiki və nəzəri kimyanın tədris planını təsis edir.1832-1849-cu illərdə Dağ-mədən institutunun professoru adına layiq görülür.

Bir çox alimlər kimi, Hess öz analizini bir neçə sahədə aparırdı:o, Tellur'un Gümüş ilə olan birləşməsindən, əldə etməyin yollarını tapdı.Platina metalının qazları özünə çekmək xüsusiyyətini tapdı.Uzvü maddələrin analizi ilə məşqul olan aparat icad etdi.

Dünya səviyyəsində məhşurluğu isə, Termokimyanın əsasıni qoymaqla qazandı.Hess, Termokimyanın esas qanunlarında olan "isdiliylərin cəminin sabitlik qanununun" müəllifi sayılır.Bu qanuna əsasən kimyavi reaksiyanın isdilik cəmi, reagentlərin ilk və son hallarından asılıdır.Bu qanunların məqalə formasında olan çapı isə, yalnız 1840-cı ildə işıq üzü görmüşdü.Hess həmçinin Termokimyanın ikinci qanunununda müəllifidir.Bu qanuna əsasən neytral duzların qatişıgında isdilik olmur.Hess həmçinin isdilik effektindən irəli gələrək, kimyavi vasitəni ölçməyin mümkün oldugunu deyən ilk şəxsdir.

Hess adıçəkilənlələ yanaşı kimyanın tədris planının mükəmməlləşməsi ilə də məşqul idi.Onu tədris üçün nəzərdə tutulan kitabı "Yeni Kimyanın əsasları" 7 cild çap olunub.Öz kitabında o, kimyavi birləşmələr üçün Rus nomenklaturasın tətbiq etmişdir.Sonralıqca isə bu nomenklatura D.I.Mendeleyev tərəfindən mükəmməlləşdirilmişdir.

Sankt-Peteburqda olan ünvanı[redaktə | əsas redaktə]

1830 — 30.11.1850 illərdə- Nikolay sahilyanı, 1.

  1. Гесс Герман Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / red. ilə А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.