Hors

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
kənd
Hors

39°51′45″ şm. e. 45°13′49″ ş. u.


Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
Region Dərələyəz mahalı
Rayon Keşişkənd rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı UTC+4
Xəritəni göstər/gizlə
Hors xəritədə
Hors
Hors

Hors - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayondakı 9 km şimal-şərqdə, Hors dərəsindən axan çayın yanında yerləşir. Kəndin adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə X əsrdə xatırlanır[2].

1728-ci ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Xors kimi[3] qeyd edilmişdir.

Bu qədim azərbaycanlı Kəndində XII-XIV əsrlərə aid çoxlu tarixi abidələr, Alban kilsəsinin qalıqları, oğuz qəbiristanlığı, qədim Oral Malux və Quşxana kəndlərinin binalarının qalıqları (XIII-XIV əsrlər) vardır[2].

Toponim xors[4] türk etnonimi[5][6] əsasında əmələ gəlmişdir.

Azərbaycan dilində q~x~h səs əvəzlənməsi qanunauyğun haldır[7]. Onu da qeyd edək ki, xors (hors) etnonimi qors, xoros, xurs formalarında da qeyd edilir[8][9].

Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 1831-ci ildə 26 nəfər, 1873 - cü ildə 649 nəfər, 1886-cı ildə 904 nəfər, 1897-ci ildə 1136 nəfər, 1904 - cü ildə 971 nəfər, 1914 - cü ildə 958 nəfər, 1916-cı ildə 1337 nəfər, 1919 - cu ildə 664 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır[10].

Kənd sakinləri 1919 - cu ilin sonlarında ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq tamamilə qovulmuşdur. Kəndə İrandan köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kənd sakinlərindən sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 192 nəfər, 1926-cı ildə 172 nəfər, 1931-ci ildə 234 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[10].

1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən qovulmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002. ISBN 5-8066-1452-2
  2. 2,0 2,1 Yeğiazaryan O. Əzizbəyov rayonunun mədəniyyət abidələri, (erməni dilində). İrəvan, «Haypetrat», 1955. s.71
  3. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.59
  4. hors - İbrahim Bayramova görə
  5. Qeybullayev Q.Ə. Qarabağ (etnik və siyasi tarixinə dair), Bakı, «Elm», 1990. s.103
  6. Mirzəyev H. Aşıq poeziyasında yaşayan adlarımız və tariximiz, Bakı, ADPU, 1997. s.189
  7. Mirzəzadə H. Azərbaycan dilinin tarixi qrammatikası, Bakı, Bakı Universiteti nəşriyyatı, 1990. s.20, 117
  8. Qeybullayev Q.Ə. Qarabağ (etnik və siyasi tarixinə dair), Bakı, «Elm», 1990. s.10-11, 104
  9. Глинка С.Н. Описание переселения армян азербайджанских в пределе России, Баку, «Элм», 1990. s.129-132
  10. 10,0 10,1 Qorqodyan Z. 1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, (erməni dilində). İrəvan, «Melkonyan fond», 1932. s.92-93, 160-161

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]