Jalə İnan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Jalə İnan
türk. Jale İnan
Büste von Jale Inan.JPG
Doğum tarixi
Doğum yeri İstanbul, Türkiyə
Vəfat tarixi [1] (87 yaşında)
Vəfat yeri İstanbul
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı türk
Atası Aziz Ogan[d]
Elm sahəsi Arxeologiya
Elmi dərəcəsi doktor[d] (mart 1943)
İş yeri
Təhsili
Elmi rəhbəri Gerhart Rodenwaldt[d]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Jalə İnan — Türkiyənin ilk qadın arxeoloqudur. Uzun illər davam edən proqramlı qazıntılarla Perge və Side antik şəhərlərinin gün işığına çıxarılmasına əmək vermiş, çıxarılan əsərlərin sərgilənməsi üçün Antaliya və Side muzeylərinin qurulmasına nail olmuşdur. Türkiyənin ilk arxeoloqlarından olan Əziz Oğanın qızı, zamanın öndə gələn elm adamlarından olan Mustafa İnanın həyat yoldaşıdır.[2]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1914-cü ildə arxeoloq Əziz Oğanın ailəsində doğuldu. Anası Məsturə xanım idi. Orta məktəbə Ərənköy Qız Liseyində başladı. Atasının məsləyi ilə əlaqədar gəzintilərinə qatılaraq arxeologiya ilə tanış oldu.[3]

Aleksandr von Humbolt vəqfinin təqaüdü ilə arxeologiya üzrə oxumaq üçün Almaniyaya getdi. Bir il sonra da Türkiyə dövlətinin təqaüdünü qazandı. 1935–1943-cü illəri arasında arxeologiya üzrə bakalavr və doktorluq dərəcələrini Berlin və Munhen Universitetlərində tamamladı. 1943-cü ildə professor Rodenvaltın yanında "Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen" adlı doktorluq teziylə doktorluğu tamamlayaraq Türkiyəyə döndü.

İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsində professor Boşun köməkçisi olaraq işə başlayan Jalə İnan, liseydən tanıdığı Mustafa İnanla 1944-cü ildə ailə həyatı qurdu. Növbəti ildə övladları Hüseyn doğuldu.

1946-cı ildə İstanbul Universiteti klassik arxeolofi kürsüsünün qurulmasında iştirak etdi. Kürsünün ilk köməkçiliyini professor Arif Müfid Manselin rəhbərliyi altında etdi. Həmin ildə Mansellə birlikdə Türk Tarix Qurumu adına Antaliyada Side şəhəri qazıntılarına, növbəti il Perge antik şəhəri qazıntılarına başladılar. 1953-cü ildə dosent, 1963-cü ildə professor oldu. Manseldən sonra 1974–1980-ci illər arasında Side, 1975–1987-ci illəri arasında isə Perge qazıntılarına rəhbərlik etdi. Qazıntıları zamanı Side Roma Hamamının Side muzeyinə çevrilməsi üçün çalışdı. 1975-ci ildə Klassik Arxeologiya Kürsüsünün sədri seçildi.

Jalə İnan son illərini Parkinson xəstəliyi ilə mübarizə apararaq keçirdi. 2001-ci ildə vəfat etdi.[4]

4 sentyabr 2014-cü ildə doğumunun 100-cü illiyinə həsr olunmuş "Yüzüncü Yaşında Bilimde ve Anılarda Prof. Dr. Jale İnan" adlı etkinliklə anıldı.[5]

Yorğun Herakl heykəli[redaktə | mənbəni redaktə et]

Jalə İnan 1980-ci ildə Pergedə komandası ilə birlikdə beldən yuxarısı olmayan Herakl heykəli tapdılar. "Yorğun Herakl" adıyla bilinən heykəlin alt bölümü illərcə Antaliya muzeyində sərgiləndi, lakin üst bölümü illərlə tapılmadı. 1990-cı ildə Özcen Acarın verdiyi bir xəbərlə itən parçanın ABŞ-da olduğunu bildirdi.[6]

Heykəlin üst hissəsi 2011-ci ildə Türkiyəyə gətirildi.[7]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]