Kərkük

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kərkük
Kirkuk.png


Məlumatlar
Ölkə Flag of Iraq.svg İraq
Əhali 864,000 (2010)[1] nəfər

Kərkük (ərəb كركوك‎‎) — İraqın ən böyük 4-cü şəhəri, Kərkük mühafazasının inzibati mərkəzi.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Kərkük şəhəri təxminən 3000 il əvvəl şumerlər tərəfindən inşa edilmişdir. Yaqut əl-Həməvinin "Müsəmül-Buldən" əsərində Kərkük şəhərinin adı "Kerhini" olaraq verilmişdi.[2]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdə 1947-ci il sayımı zamanı 68.308 nəfər, 1957-ci il sayımı zamanı 120.402 nəfər, 1965-ci il sayımı zamanı 175.303 nəfər, 1987-ci il sayımı zamanı isə 418.624[3] nəfər qeydə alınmışdır.

Milli tərkib və dillər[redaktə | əsas redaktə]

İngilis zabiti Edmonds, Kərkükün 20-ci əsrin ilk rübündəki əhalisi barədə danışarkən, yazır ki, əhalinin əsas hissəsi "türkomanlardı". [4]

1965-ci il əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən Kərkük şəhərində qeydə alınmış təxminən 167.400[5] nəfər əhalinin 71.000 nəfəri kürdcə, 55.000 nəfəri türkcə, 41.000 nəfəri ərəbcə danışırdı.

Kərkük şəhəri İraq türkmanlarının mədəni mərkəzidir. Qeyri-rəsmi məlumatlara əsasən 2003-cü ilədək şəhərdə əhalinin təxminən 60%-ni İraq türkmanları, 40%-ni isə kürdlər, ərəblər, assuriyalılar, ermənilər, yəhudilər və sairə xalqların nümayəndələri təşkil edirdi.[6] Kərkük şəhəri 26 kvartaldan ibarət idi. Onun 21-də türkmanlar, 5-də isə kürdlər çoxluqda idilər.

Kərkük şəhərinin kvartalları[redaktə | əsas redaktə]

Xasasu çayının qərbində yerləşən Türkman kvartalları:

  1. Qorya (türkman)
  2. Əhməd Ağa (türkman)
  3. Şaturlu (4/5-i türkman, 1/5-i assur və erməni)
  4. Sarı Kahya (4/5-i türkman, 1/5-i assur)
  5. Mahatta (türkman)
  6. Almas (1/3-i türkman, 1/3-i kürd və 1/3-i assur)
  7. Bəylər (türkman)
  8. Arafa (1/2-i türkman, 1/2-i assur)
  9. Bağdad Yolu (türkman)
  10. Tisin (türkman)
  11. Yengi Tisin (türkman)
  12. Həmzəlilər (türkman)
  13. Gavur Bağı (Qarışıq: bütün millətlər)

Xasasu çayının şərqində yerləşən türkman kvartalları:

  1. Qala (türkman)
  2. Musalla (4/5-i türkman, 1/5-i ərəb)
  3. Çay (türkman)
  4. Piryadi (türkman)
  5. Avcı (türkman)
  6. Bulaq (4/5-i türkman, 1/5-i kürd)
  7. Çuqur (türkman)
  8. Axırr Hüseyn (4/5-i türkman, 1/5-i kürd)
  9. Qəssabxana (türkman)

Xasasu çayının qərbində yerləşən kürd kvartalları:

  1. Rahim ova (3/4-ü türkman, 1/4-i kürd, assur və erməni)

Xasasu çayının şərqində yerləşən kürd kvartalları:

  1. İmam Qasım (2/3-i kürd, 1/3-i türkman)
  2. Şorca (2/3-i kürd , 1/3-i türkman)
  3. İskan (1960-cı ildə İraq Ordu Generalı Əbdül Kərim Qasım tərəfindən inşa etdirilib) (3/4-ü kürd , 1/4-i türkman)
  4. Azadi (1970-ci ildə inşa edilib) (kürd)

Memarlıq[redaktə | əsas redaktə]

Hamamlar[redaktə | əsas redaktə]

Kərkük şəhərində yerləşən ən məşhur tarixi hamamlar:

  1. Piryadı hamamı
  2. Dədəhəmdi hamamı
  3. Bulaq hamamı
  4. Cövdət hamamı
  5. Şor hamamı
  6. Xaç Baki hamamı
  7. Qala hamamı
  8. Nidələr hamamı
  9. Toqad hamamı
  10. Gavurbağı hamamı
  11. İbrahim Bəy hamamı
  12. Əli Bəy hamamı
  13. Qorya hamamı
  14. Saray hamamı
  15. Hacı Həsən hamamı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. |World Gazetteer : Kirkūk
  2. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi: Doç. Dr. Ekrem Pamukçu :Kerkük tarihi
  3. The Major Cities and Agglomerations of the World – Overview : Iraq
  4. Edmonds C.J.Kurds, Turks and Arabs. Politics, Travel and Research in North Eastern Iraq. 1919-1925. L., 1957 səh. 265
  5. GeoHive - Iraq population statistics
  6. Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı :Türkmenlerin yerleşim durumu:...1960 yılına kadar Kerkük nüfusunun %95'ini Türklerin oluşturduğu bilinen bir gerçektir. Şimdi ise Kerkük'ün yaklaşık olarak %60'tan fazlası yine Türk'tür geriye kalan %40'tan az bir nüfus Hıristiyan, Arap ve Kürtlerden oluşmaktadır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]