Kapalay adası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kapalay
malay Pulau Kapalai
Sabah-Islands-DarvelBay PulauLigitan-Pushpin.png
4°13′00″ şm. e. 118°41′00″ ş. u.
Ölkə Malayziya Malayziya
Akvatoriya
Sahəsi 0,1 km²
Uzunluğu
  • 1,3 km
Eni 0,36 km
Hündür nöqtəsi 0 m
Əhalisi 0 nəfər (1998-ci il)
Kapalay xəritədə
Kapalay
Kapalay

Kapalay (malay Pulau Kapalai) — Sulavesi dənizində yerləşən sualtı bankə. Ada Malay arxipelaqına daxil olan, Ligitan arxipelaqının tərkib hissəsidir. İnzibati cəhətdən Malayziyanın Sabah ştatı ərazisinə daxildir.

Əvvəllər Ligitan adaları böyük bir sahəni əhatə edirdi. Lakin sonrakı dövrlərdə onun sahəsi tədricən azalmağa başlayır. Bunun isə təbii və antropagen səbıbləri olur. XX əsrin sonları ada çəkilmə zamanı müşahidə edilirdi. Qumlu dayazlığın ətrafında mərcan və riflər yayılır. Hazırda isə bölgə məşhur dəniz kurortudur.

Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafi yerləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafi koordinatları — 4°13′00″ şm. e. 118°41′00″ ş. u.[1] Ada Sulavesi dənizinin cənub-şərqində, Kalimantan adasından 20 km məsafədə qəralaşır. Ligitan arxipelaqına daxildir və qrupun digər adası olan Mabul adasından 4,6 km cənub-şərqdə yerləşir. Ada yaxınlığından İndoneziya-Malayziya sərhədi keçir[1][2]. Kapalay adasının sahəsi son on illiklər ərzində azalmışdır. Belə ki, dənizin onun sahillərini yuması və iqtisadi gəlir məqsədi ilə qumunun satılması 1990-cu illərdə adanın su altı dayazlığa çevrilməsinə səbəb olmuşdur[3]. Bununla belə dayazlıda inşa edilən dalğaqıranlar, müəyyən obyektlər əsasən adanın təbii əraxisində yerlışir[3][4]

Təbii şəraiti[redaktə | əsas redaktə]

İqlimi ekvatorialdır. Rütubətlidir. Kalimantan adasının şimal-şərq iqliminə uyğundur. Orta illik temoeraturu maksimum +38 °C, minimum isə +17 °C. Gündüz saatlarının orta temperaturu +31 °C, akvatoriyada suyunun temperaturu isə 26—28 °C[5]

Bankə mərcan rifləri ilə əhatələnmişdur. Burada bitki örtüyü yoxdur. Ağac, kol və ot bitkiləri 1998-ci ildən yoza çıxmışdır. Yer üstü faunası yoxdur. Bununla belə sularında (lat. Callionymidae), (lat. Lophiiformes), (lat. Gobiidae), (lat. Triglidae), (lat. Octōpoda), (lat. Teuthida), (lat. Caridea) Skatlar, Krablar, Dəniz ilanları[3][4].

İnxibati bölgü[redaktə | əsas redaktə]

İnzibsti baxımdan ada Malayziyanın Sabah ştatı, Tavau vilayəti, Semporna dairəsi ərazosinə daxildir[3].

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1990-ci illərdə Kapalayın qumu tikinti materialı kimi satılırdı. Qum satışı bitdikdən sonra adada daimi yaşayışın olmadına baxmayaraq turizm inkişsf etməyə başlayır. Əsasən insanları zəngin sualtı aləm özünə cəlb edirdi. Üsdəlik dayvinq həvəskarları bura axışır[3][4].

2002-ci ildə SipadanLigitan adaları ilə bağlı yaranmış qeyri-müəyyənlik həl edildiyondən bölgənin inkişafına imkan yaranmışdır[6]. 2000-ci illərin sonu bölgə artıq turzim bölgəsi kimi məşhurlaşmışdır[3][4].

Adaların iki dövlət sərhədinə yaxın yerləşməsi ilə əlaqədar burada polis və sərhəd mühafizə orqanları fəaliyyət göstərir[7]< [8]

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Kapalay ilə əsas dəniz əlaqəsi Semporna limanından ilə həyata keçirilir. Yüklər və sərnişinlər iti kərəkətə malik katerlərlə daşınır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Borneo — Northeast Coast" (ingilis). 2012-08-30 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2011 года. Check date values in: |accessdate= (kömək)
  2. "Kapalay". 2012-08-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2011 года. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 "Pulau Kapalai" (ingilis). Pejabat Daerah Semporna. İstifadə tarixi: 19 oktyabr 2014. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 "Sipadan Kapalai Dive Resort" (ingilis). 2012-08-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 октября 2011 года. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  5. "Semporna Climate History" (ingilis). Weather2. İstifadə tarixi: 19 oktyabr 2014. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  6. "Penyelesaian Perselisihan Kasus Sipadan Ligitan Melalui Mahkamah Internasional" (indoneziya). 2012-08-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 сентября 2010 года. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  7. "Malaysia's efforts to combat transnational crime especially in ESSZone hailed" (ingilis). Borneo Post. İstifadə tarixi: 19 октября 2014 года. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Unknown parameter |datepublished= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)
  8. "Sea curfew extended, Navy boat missing" (ingilis). Free Malaysia Today. İstifadə tarixi: 19 октября 2014 года. Unknown parameter |description= ignored (kömək); Unknown parameter |datepublished= ignored (kömək); Check date values in: |accessdate= (kömək)