Larisa Latınina

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Larisa Latınina
ukr. Лариса Семенівна Латиніна
Latinina portret.jpeg
Şəxsi məlumatlar
Tam adı Larisa Semyonovna Latınina
Milliyəti Ukraynalı
Doğum tarixi 27 dekabr 1934 (1934-12-27) (82 yaş)
Herson, Ukrayna SSR, SSRİ
Ölkə Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
İdman növü İdman gimnastikası

Larisa Semyonovna Latınina (d. 27 dekabr 1934, Herson, Ukrayna SSR, SSRİ) — Keçmiş sovet gimnastı. 19561964-cü illər ərzində 14 fərdi və 4 komanda oyunu üzrə olimpiya medalı qazanmışdır. O, 18 olimpiya medalı ilə 48 il ərzində olimpiya rekordunu öz əlində saxlamış, lakin bu rekord 2012-ci ilin 31 iyulunda amerikan üzgüçü Maykl Felps tərəfindən qırılmışdır.[1] Felpsin ümumi medal sayına görə rekord qırmasına baxmayaraq, Larisa Latınina fərdi oyunlar üzrə 14 olimpiya medalı ilə rekordu öz əlində saxlayır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Larisa Semyonovna Diriy, 1934-cü ilin 27 dekabrında Ukraynanın Herson şəhərində anadan olmuşdur. O, əvvəl balet kimi fəaliyyət göstərmiş, lakin öz xoreoqrafı Herson şəhərini tərk edəndən sonra gimnastikaya maraq göstərmişdir. O, 1953-cü ildə ali məktəbi bitirdikdən sonra Lenin Politexnik İnstitutunda təhsil almaq üçün Kiyev şəhərinə köçmüş, o cümlədən Burevestnik Könüllü İdman Cəmiyyətində gimnastika üzrə məşqlərə başlamışdır. 19 yaşlı Larisa, 1954-cü ildə Roma şəhərində keçirilən dünya çempionatında debüt etmişdir.

Gimnastika karyerası[redaktə | əsas redaktə]

Larisa Latınina, 1964 yay Olimpiya oyunlarında dayaqla tullanma üzrə mükafatlandırılma mərasimində

1956 Yay Olimpiya Oyunlarında Larisa Latınina, macar Aqnes Keleti ilə birlikdə olimpiadanın ən yaxşı gimnastı olmuşdu. Latınina, Keletini şəxsi çoxnövçülükdə məğlub etmiş və həmçinin sovet yığması komanda hesabında qələbə qazanmışdı. O, sərbəst hərəkətlər (Keleti ilə bərabər) və dayaqla tullanma üzrə qızıl, müxtəlif hündürlüklü qollar üzrə gümüş və komanda ilə alətlər üzrə bürünc medal qazanmışdı. Keleti də 6 medal qazanmışdı: 4 qızıl və 2 gümüş.

1958-ci ildə keçirilmiş dünya çempionatında uğurlu çıxış edən Latınina, Roma şəhərində keçirilmiş 1960 Yay Olimpiya Oyunlarının favoriti idi.[2] Şəxsi çoxnövçülükdə o, ilk 4 yeri tutmağa namizəd idi, eləcə də komanda yarışlarında 9 xal fərqlə qələbəni təmin etmişdi. Latınina, öz titulunu qorumuş, müxtəlif hündürlüklü qollar və tir üzərində hərəkətlər üzrə gümüş və dayaqla tullanma yarışlarında bürünc medal qazanmışdı.

Latınina, 1962-ci ildə dünya çempionatında Çexoslovakiya gimnastı Vera Çaslavskanı udaraq şəxsi çoxnövçülükdə qalib oldu. Hələ, 1964 Yay Olimpiya Oyunlarında dünya çempionu titulunu qoruyarkən, şəxsi çoxnövçülükdə Çaslavska tərəfindən məğlub edilmişdi. Latınina, komanda hesabı və sərbəst hərəkətlər üzrə yarışlarda qalib olaraq qızıl medallar qazandı. O, 1956-cı ildə tir üzərində hərəkətlər üzrə 4-cü yeri tutmasından savayı, hər yarışda medal qazanmışdı.

Latıninanın 9 qızıl medalı, ən çox olimpiya qızılı qazananların siyahısında Mark Spits, Karl LüisPaavo Nurmi ilə birlikdə onu 2-ci edir, yalnız Maykl Felpsdən geri qalır. O, 1964-cü ildən 2012-ci ilə qədər ən çox olimpiya medalı qazanması ilə fərqlənirdi. O, yeganə qadın idmançıdır ki, 9 qızıl medal qazanıb.[3] O, həmçinin ən çox olimpiya medalı qazanan yeganə qadın idmançıdır. Eyni zamanda, bir olimpiadada ən çox qızıl medal qazanan yeganə qadın gimnastdır.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Larisa Latınina, Pelageya Anisimovna Barabamyuk (1902-1975) və Semyon Andreyeviç Diriyin (1906-1943) övladı olaraq dünyaya gəlmişdi. Onun atası, Stalinqrad döyüşündə həlak olmuşdu. Larisa, 3 dəfə ailə həyatı qurub. Onun hal-hazırda evli olduğu həyat yoldaşı, Rusiya Elektrotexniki Elmlər Akademiyasının üzvü və keçmiş yarış velosipedçisi Yuri İzrailoviç Feldmandır. Onun keçmiş nigahından olan qızı Tatyana İvanovna Latınina, folklor rəqqasəsidir. Anasının dünya çempionu olmasından yalnız 5 ay sonra anadan olmuş və onun doğumundan 7 ay sonra Latınina daxili çempionatlarda iddialı olmuşdu. Latınina, hətta öz hamiləliyini məşqçisindən gizli saxlamışdı. Onun həmçinin oğlu var.

Karyerasının sonu[redaktə | əsas redaktə]

Latınina, 1966-cı il dünya çempionatından sonra karyerasını bitirmiş və 1977-ci ilə qədər sovet milli gimnastika yığmasının məşqçisi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında qadınların sovet gimnastika yığması 1968, 19721976-cı illərdəki Yay Olimpiya Oyunlarında qızıl medallar qazanmışdır. Eyni zamanda, 1980 Yay Olimpiya Oyunlarında gimnastika yarışlarının təşkilatçısı olmuşdur.

O, Rusiya vətəndaşıdır və Semenovskoye şəhəri yaxınlığında yaşayır.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

1989: Olimpiya ordeni (gümüş), Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi
1998: Larisa Latınina adına Beynəlxalq Gimnastika Zalının istifadəyə verilməsi[4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]