Leptodirus hochenwartii

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Leptodirus hochenwartii
}}
Leptodirus hochenwartii böcəyi
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
Sinif:Həşəratlar
Yarımsinif:Qanadlılar
İnfrasinif:Yeniqanadlılar
Dəstə:Sərtqanadlılar
Fəsilə:Leiodidae
Cins:Leptodirus
Növ: Leptodirus hochenwartii
Elmi adı
Leptodirus hochenwartii Schmidt, 1832[1]
şəkil
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
L. hochenwartii
Портреты Franz von Hohenwart və Ferdinand Jožef Schmidt Sloveniya Milli Muzeyinin Lyublyana arxivindən.

Leptodirus hochenwartiiSərtqanadlıların mağarada yaşayan Leptodirus cinsinə, Leiodidae fəsiləsinə daxil olan növ. Avropanın endemik canlısı. İlk aşkarlanan troglobiont böcək növüdür. Növün aşkarlanması ilə üstəlik Biospeleologiyanın əsasını qoymuşdur[2].

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Uzunluqları 1 sm-dir. Bığcıqları uzun və ensizdir. Ayaqları çox uzun olması, onların tez hərəkət etməsinə imkan verir. Qanad üzlükləri güçlü, yarısferik, tamamilə qarını belə əhatə edə bilir. Bu isə ona fizoqrafik görünüş verir. Triqlobiontlar Cənubi-Şərqi Avropada, karst mağaralarında yayılmışdır (Dinar dağları: SloveniyaXorvatiya)[2]. Əsasən iri və sərin mağaralarda yaşayırlar. Burada havanın temperaturu 12 °C-dən yuxarı olmur[3].

Açılış tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Leptodirus hochenwartii böcəyi ilk dəfə 1831-ci ildə mayak köməkçisi Luka Čeč tərəfindən aşkarlanmışdır. O, Postoyska-yama mağaraları sistemini (sloven. Postojnska jama; alm. Adelsberger Grotte‎) araşdırarkən böçəyi tapmışdır[3][4]. O, böcəyi qraf Frans fon Hoenvarta verir. Ancaq Hoenvart onun təsnifatını müəyyən edə və təsnif edə bilmədiyindən bunu etmək üçün Lyublyanandan olan sloven naturalist Ferdinat Cozef Şmidtə (1791—1878) müraciyyət edir. Şmidt alınmış nümünəni elm üçün yeni bir növ olmasını müəyyən edir və bu haqda "Illyrisches Blatt" (1832) [1] məqaləsində qeyd edir. Məqalədə elmi cəhətdən formalda olsa ilk dəfə mağara heyvanlarının təsvirini təqdim edilir. Şmidt tərəfindən aparılan sonrakı araşdırmalar elmə məlum olmayan və yeni aşkarlanan növlərin müəyyənləşdirməsinə imkan verdi. Bu biologlar arasında əhəmiyyətli dərəcədə maraq doğuran hadisə idi. Buna görədə Leptodirus hochenwartiinin kəşfi biospeleologiyanın başlanğıc nöqtəsi hesab edilir[1][2].

Etimologiya[redaktə | əsas redaktə]

Leptodirus hochenwartii Lyublyanada Sloveniya Milli Muzeyinin təşkilatçısı, naturalist, etnomoloq və qraf Frans fon Hoenvartın şərəfinə adlandırılmışdır[1][2].

Yarımnövləri[redaktə | əsas redaktə]

L. hochenwartii 6 yarımnövə bölünür:[3]

  • L. hochenwartii hochenwartii Schmidt, 1832
  • L. hochenwartii reticulatus J. Müller, 1906
  • L. hochenwartii schmidti (Motschoulsky, 1856)
  • L. hochenwartii croaticus Pretner, 1955
  • L. hochenwartii velebiticus Pretner, 1970
  • L. hochenwartii pretneri Müller, 1926

Qorunma statusu[redaktə | əsas redaktə]

Məhdud ərazidə yayılması və aşağı artım tempinə görə L. hochenwartii, bəzi mağaralarda hətta yüksək sıxlığına baxmayaraq, nadir və nəsli kəsilməkdə olan bir növ sayılır. Buna görə də L. hochenwartii nəsli kəsilməkdə olan bir növ olaraq Sloveniuyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir[3][5][6].

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Schmidt F. "Beitrag zu Krein's Fauna". Illyrisches Blatt nr. 3, 21st January 1832. Digitized version at the Digital library of Slovenia.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Slavko Polak, «Importance of discovery of the first cave beetle: Leptodirus hochenwartii Schmidt, 1832», Endins, no 28, 2005, p. p. 71-80
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Vrezec A. et al. (2007) Monitoring populacij izbranih ciljnih vrst hroščev (končno poročilo) (Monitoring of selected populations of target beetle species). Natura 2000 report.
  4. «Narrow-necked» blind cave beetle Archived 2014-01-08 at the Wayback Machine.. Slovenian museum of natural history. Accessed 2009-03-16.
  5. Slovenian official gazette (2002). no. 82, tuesday 24 september 2002.  (sloven.)
  6. EU Habitats directive (1992). [1]. European Commission