Loru mərzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Loru mərzi
erm. Լոռու մարզ
Gerb
Lori marz coa.gif
Vanadzor-marzpan.jpg
Vanadzorda mərzbanlığın binası, 2009-cu il
Ölkə: Ermənistan
Status: Mərz
Tərkibinə daxildir: 113 bələdiyyə
İnzibati mərkəz: Vanadzor
Ən böyük şəhəri: Vanadzor
Digər böyük şəhəri: Stepanavan, Spitak
Tumanyan, Alaverdi
Taşir, Axtala, Şamlıq
Əsası qoyulub: 07.11.1995[1]
Mərzban: Artur Nalbəndyan
Rəsmi dil: Erməni dili
Əhali (2011):
235 537[2] (7.8 %, 6-cı yer)
Əhalinin sıxlığı: 62.16 nəfər/km² (6-cı yer)
Milli tərkib: Ermənilər – 98.01 %
Ruslar – 1.34 %
Yezidilər – 0.28 %
Digərləri – 0.37 %. (2011)[3]
Dini tərkib: Qriqorian – 89.82 %
Dinsiz – 2.21 %
Yevangelik – 2.19 %
Katolik – 1.31 %
Molokan – 0.85 %
Digər və s. – 3.62 %. (2011)[4]
Sahəsi: 3 789[5] km² (12.74 %, 3-cü yer)
Dəniz səviyyəsi:
 • Yüksək nöqtəsi
 • Alçaq nöqtəsi


 3 101 m
 390 m
Loru mərzi xəritədə
Loru mərzi,xəritə
Saat qurşağı: UTC+4
ISO 3166-2 kodu: AM.LO
FIPS indeksi: AM06
Poçt indeksi: 1701–2117
İnternet-domen: .am
Avtomobil nömrəsi: 36
Rəsmi sayt
Commons-logo.svg Loru mərzi Commonsdа
Koordinatlar: 40°55′ şm. e. 44°30′ ş. u. / 40.917° şm. e. 44.500° ş. u. / 40.917; 44.500

Loru mərzi (erm. Լոռու մարզ Lorru marz) — Ermənistan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi. Şimalda Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarı, şərqdə Tavuş mərzi, cənubda Kotayk mərziAraqacotn mərzi, qərbdə Şirak mərzi ilə həmsərhəddir.[6] Gürcüstanla sərhəd xətti 110 km–dir.[7] İnzibati mərkəzi Vanadzor şəhəridir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Mərz ölkənin şimalında Gürcüstanla sərhəddə, tarixi Loru mahalı ərazisində yerləşir. 7 noyabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Quqark, Taşir, Spitak, StepanavanTumanyan rayonları ləğv edilərək onların hesabına Loru mərzi təşkil edilmişdir.[1]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Mərzin ərazisi 2011–ci il siyahıyaalınması zamanı 3.789 km² idi.[5] Yeni inzibati dəyişikliklərdən sonra mərzin ərazisi 10 km² artaraq 1 yanvar 2012–ci il tarixindən etibarən 3.799 km² təşkil edir.[8][9][10][11] Ərazinin 251.154 hektarı kənd təsərrüfatı üçün yararlı hesab edilən torpaqlardır, ondan 42.075 hektarı əkin sahələridir.[7] Orta illik yağıntı 600–700 mm təşkil edir.[7] Mərzin ən hündür nöqtəsi (3101 m) Tej-əhməd dağı, ən alçaq hissəsi isə Tona çayının Gürcüstanla sərhəddə yaxın aşağı axarının vadisi (təqribən 390 m) hesab edilir.[12] Mərzin ümumi ərazisi əsasən dağlıqdır, düzənliklərdən Loru çökəkliyi ölçülərinin böyüklüyünə görə fərqlənir. Sıx çay şəbəkəsi var, əksəriyyəti kiçik çaylardır. Demək olar ki, hamısı CəlaloğluPəmbək çaylarının və onların qovuşmasından yaranan Tona çayının, həmçinin Çapal çayının hövzəsinə daxildir.

İnzibati-ərazi bölgü[redaktə | əsas redaktə]

Loru mərzi inzibati cəhətdən 113 bələdiyyəyə (erm. Համայնք) bölünür.[1] Hər bir bələdiyyə kənd və şəhər olmasından asılı olmayaraq bir və ya bir neçə yaşayış məntəqəsini əhatə edir. ERMSTAT–ın 1 yanvar 2011–ci ilə olan rəsmi məlumatına əsasən mərzin ərazisində 8–i şəhər və 105–i kənd bələdiyyəsi olmaqla 113 bələdiyyə mövcuddur.[5] Bələdiyyələrin tərkibinə 8 şəhər və 122 kənd daxildir.[7][6]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

İllərə görə əhali: Loru mərzi
(Mənbə: ERMSTAT[13][2][14][15])
İl 1995 1997 1999 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2011 2014 2015
Əhali 303.300 304.300 295.100 287.000 286.300 285.000 284.500 283.900 283.400 282.700 235.500 228.900 228.000

Şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Mərzin 1 iyul 2014-cü il tarixinə rəsmən 228.9 min nəfər təxmin edilən de-yuri yəni daimi əhalisindən 134.7 min nəfəri şəhərlərdə yaşayırdı.[14] ERMSTAT–ın rəsmi məlumatına əsasən mərzin daimi əhalisi azalaraq 2015–ci ilin yanvar ayının 1–inə 228 min nəfər təşkil etmişdir və onlardan 134.3 min nəfəri şəhər əhalisidir.[15][7] Şəhər əhalisinin 83.4 min nəfəri Vanadzor sakinləridir.[16]

12–21 oktyabr 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən mərzin şəhərləri:[17]

Şəkil Yer Şəhər Əhali Yer Şəhər Əhali Şəkil
Vanadzor.jpeg
1 Vanadzor
86 199
5 Taşir
7 773
Tashir town centre image.jpg
17.10.2010 Alaverdi (6).JPG
2 Alaverdi
13 343
6 Axtala
2 092
Akhtala houses.jpg
Dzoraget river.jpg
3 Stepanavan
13 086
7 Tumanyan
1 710
Arm000099.JPG
Spitak Спитак, Армения.jpg
4 Spitak
12 881
8 Şamlıq
700
Shamlugh town Armenia.jpg

Etnik tərkib[redaktə | əsas redaktə]





Circle frame.svg

Loru mərzi əhalisinin etnik tərkibi (2015)[7]:

  Ermənilər (97.0%)

  Ruslar (1.5%)

  Yunanlar (1.0%)

  Digərləri (0.5%)

Etnik
qrup
1939 sa.[K 1] 2001 sa.[24] 2011 sa.[3]
Sayı  % Sayı  % Sayı  %
Cəmi 172 214 100.00 286 408 100.00 235 537 100.00
Ermənilər 138 554 80.45 280 471 97.93 231 066 98.01
Ruslar 16 312 9.47 3 882 1.36 3 152 1.34
Azərbaycanlılar 12 267 7.12 0 0 0 0
Yezidilər 337 0.20 793 0.28 652 0.28
Kürdlər 9 11
Yunanlar 3 350 1.95 655 0.23 360 0.15
Ukraynalılar 629 0.37 138 0.05 91 0.04
Gürcülər 252 0.15 460 0.15 100 0.04
Digər və s. 513 0.29 105 0.14

Şərhlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1939–cu il siyahıyaalınması zamanı Ermənistan SSR–in Kirovakan, Kalinino, Spitak, StepanavanAlaverdi rayonları əhalisinin cəminə uyğun.[18][19][20][21][22][23]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Закон Республики Армения «Об административно-территориальном делении Республики Армения»" (ru). www.parliament.am. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/yOJMP. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  2. 2,0 2,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "All places: 2001, 2011 censa" (en). pop-stat.mashke.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/nN9LC. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  3. 3,0 3,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Ethnic composition: 2011 census" (en). pop-stat.mashke.org. Arxivləşdirilib: [3] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/hBIDE. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  4. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Religious composition: 2011 census" (en). pop-stat.mashke.org. Arxivləşdirilib: [4] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/oQtes. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  5. 5,0 5,1 5,2 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Armenia in figures, 2011: General characteristik of the Republic of Armenia" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [5] saytından 2016-02-16 tarixində. https://web.archive.org/web/20160216104630/http://www.armstat.am/file/article/armenia_11_1.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  6. 6,0 6,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Marzes of the Republic of Armenia in figures, 2008, p. 234" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [6] saytından 2009-09-22 tarixində. http://archive.wikiwix.com/cache/display.php/marz_08_37.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.armstat.am%2Ffile%2Farticle%2Fmarz_08_37.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Լոռու մարզպետարան. "Ընդհանուր տեղեկություններ: ՀՀ Լոռու մարզի նկարագիրը" (hy). lori.mtaes.am. Arxivləşdirilib: [7] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/gfhU2. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  8. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2012, p. 11" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [8] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218080236/http://www.armstat.am/file/doc/99471428.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  9. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2013, p. 12" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [9] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218080659/http://www.armstat.am/file/doc/99477288.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  10. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2014, p. 11" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [10] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218075338/http://www.armstat.am/file/doc/99489173.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  11. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 10" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [11] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218071149/http://www.armstat.am/file/doc/99493593.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  12. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Marzes of the Republic of Armenia in figures, 2008, p. 235" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [12] saytından 2009-09-22 tarixində. http://archive.wikiwix.com/cache/display.php/marz_08_37.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.armstat.am%2Ffile%2Farticle%2Fmarz_08_37.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  13. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Demographic Handbook of Armenia, 2007, p. 34" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [13] saytından 2008-07-14 tarixində. http://archive.wikiwix.com/cache/display.php/5c62c5dd5afba9532e5c652c5c2a3b76.pdf?url=http%3A%2F%2Fwww.armstat.am%2Ffile%2Farticle%2Fdemos_07_2.pdf%3Fbcsi_scan_2384511B6CAA088F%3D0%26bcsi_scan_filename%3Ddemos_07_2.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  14. 14,0 14,1 Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայություն. "Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ" (hy). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [14] saytından 2016-02-16 tarixində. https://web.archive.org/web/20160216105008/http://www.armstat.am/file/article/bnakch_1.07.2014.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  15. 15,0 15,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 11" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [15] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218071149/http://www.armstat.am/file/doc/99493593.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  16. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 13" (en). www.armstat.am. Arxivləşdirilib: [16] saytından 2016-02-18 tarixində. https://web.archive.org/web/20160218071149/http://www.armstat.am/file/doc/99493593.pdf. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  17. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Armenia: Cities" (en). pop-stat.mashke.org. Arxivləşdirilib: [17] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/zqFge. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  18. "Кировоканский район" (ru). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. Arxivləşdirilib: [18] saytından 2016-02-18 tarixində. http://archive.is/4vF8e. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  19. "Калининский район" (ru). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. Arxivləşdirilib: [19] saytından 2016-02-18 tarixində. http://archive.is/wpZKW. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  20. "Спитакский район" (ru). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. Arxivləşdirilib: [20] saytından 2016-02-18 tarixində. http://archive.is/K1fUE. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  21. "Степанаванский район" (ru). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. Arxivləşdirilib: [21] saytından 2016-02-18 tarixində. http://archive.is/uhaLt. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  22. "Алавердский район" (ru). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. Arxivləşdirilib: [22] saytından 2016-02-18 tarixində. http://archive.is/t4WzH. İstifadə tarixi: 2016-02-18.
  23. "Население Армении: население Кироваканского, Калининского, Спитакского, Степанаванского и Алавердского районов (перепись 1939 года)" (ru). www.ethno-kavkaz.narod.ru. Arxivləşdirilib: [23] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/oaM3Q. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
  24. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Ethnic composition: 2001 census" (en). pop-stat.mashke.org. Arxivləşdirilib: [24] saytından 2016-02-16 tarixində. http://archive.is/mOmle. İstifadə tarixi: 2016-02-16.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]