Loru mərzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mərz
Loru mərzi
erm. Լոռու մարզ
Vanadzor-marzpan.jpgVanadzorda mərzbanlığın binası, 2009-cu il
Gerb
Gerb

40°55′ şm. e. 44°30′ ş. u.


Ölkə Flag of Armenia.svg Ermənistan
İnzibati mərkəz Vanadzor
Mərzban Artur Nalbəndyan
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılma tarixi 07.11.1995[1]
Sahəsi 3 789[2] km² (1.274 %, 0-cı yer)
Hündürlük
  •  Maksimal
  •  Minimal


  • 3 101 m
  • 390 m
Saat qurşağı UTC+4
Ən böyük şəhəri Vanadzor
Ən böyük şəhərlər Stepanavan, Spitak
Tumanyan, Alaverdi
Taşir, Axtala, Şamlıq
Əhalisi
Əhalisi 235 537[3] nəfər (2011)(78 %, 0-cı yer)
Əhalinin sıxlığı 6.216 nəfər/km² (0-cı yer)
Milli tərkib Ermənilər – 98.01 %
Ruslar – 1.34 %
Yezidilər – 0.28 %
Digərləri – 0.37 %. (2011)[4]
Dini tərkib Qriqorian – 89.82 %
Dinsiz – 2.21 %
Yevangelik – 2.19 %
Katolik – 1.31 %
Molokan – 0.85 %
Digər və s. – 3.62 %. (2011)[5]
Rəqəmsal identifikator
ISO kodu AM.LO
FIPS kodu AM06
Poçt indeksi 1701–2117
Avtomobil nömrəsi 36
Rəsmi sayt
Loru mərzi xəritədə
Loru mərzi xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Loru mərzi (erm. Լոռու մարզ Lorru marz) — Ermənistan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi. Şimalda Gürcüstanın Aşağı Kartli diyarı, şərqdə Tavuş mərzi, cənubda Kotayk mərziAraqacotn mərzi, qərbdə Şirak mərzi ilə həmsərhəddir.[6] Gürcüstanla sərhəd xətti 110 km–dir.[7] İnzibati mərkəzi Vanadzor şəhəridir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Mərz ölkənin şimalında Gürcüstanla sərhəddə, tarixi Loru mahalı ərazisində yerləşir. 7 noyabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Quqark, Taşir, Spitak, StepanavanTumanyan rayonları ləğv edilərək onların hesabına Loru mərzi təşkil edilmişdir.[1]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Mərzin ərazisi 2011–ci il siyahıyaalınması zamanı 3.789 km² idi.[2] Yeni inzibati dəyişikliklərdən sonra mərzin ərazisi 10 km² artaraq 1 yanvar 2012–ci il tarixindən etibarən 3.799 km² təşkil edir.[8][9][10][11] Ərazinin 251.154 hektarı kənd təsərrüfatı üçün yararlı hesab edilən torpaqlardır, ondan 42.075 hektarı əkin sahələridir.[7] Orta illik yağıntı 600–700 mm təşkil edir.[7] Mərzin ən hündür nöqtəsi (3101 m) Tej-əhməd dağı, ən alçaq hissəsi isə Tona çayının Gürcüstanla sərhəddə yaxın aşağı axarının vadisi (təqribən 390 m) hesab edilir.[12] Mərzin ümumi ərazisi əsasən dağlıqdır, düzənliklərdən Loru çökəkliyi ölçülərinin böyüklüyünə görə fərqlənir. Sıx çay şəbəkəsi var, əksəriyyəti kiçik çaylardır. Demək olar ki, hamısı CəlaloğluPəmbək çaylarının və onların qovuşmasından yaranan Tona çayının, həmçinin Çapal çayının hövzəsinə daxildir.

İnzibati-ərazi bölgü[redaktə | əsas redaktə]

Loru mərzi inzibati cəhətdən 113 bələdiyyəyə (erm. Համայնք) bölünür.[1] Hər bir bələdiyyə kənd və şəhər olmasından asılı olmayaraq bir və ya bir neçə yaşayış məntəqəsini əhatə edir. ERMSTAT–ın 1 yanvar 2011–ci ilə olan rəsmi məlumatına əsasən mərzin ərazisində 8–i şəhər və 105–i kənd bələdiyyəsi olmaqla 113 bələdiyyə mövcuddur.[2] Bələdiyyələrin tərkibinə 8 şəhər və 122 kənd daxildir.[6][7]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

İllərə görə əhali: Loru mərzi
(Mənbə: ERMSTAT[3][13][14][15])
İl1995199719992001200220032004200520062007201120142015
Əhali303.300304.300295.100287.000286.300285.000284.500283.900283.400282.700235.500228.900228.000

Şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Mərzin 1 iyul 2014-cü il tarixinə rəsmən 228.9 min nəfər təxmin edilən de-yuri yəni daimi əhalisindən 134.7 min nəfəri şəhərlərdə yaşayırdı.[14] ERMSTAT–ın rəsmi məlumatına əsasən mərzin daimi əhalisi azalaraq 2015–ci ilin yanvar ayının 1–inə 228 min nəfər təşkil etmişdir və onlardan 134.3 min nəfəri şəhər əhalisidir.[7][15] Şəhər əhalisinin 83.4 min nəfəri Vanadzor sakinləridir.[16]

12–21 oktyabr 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən mərzin şəhərləri:[17]

Şəkil Yer Şəhər Əhali Yer Şəhər Əhali Şəkil
Vanadzor.jpeg
1 Vanadzor
86 199
5 Taşir
7 773
Tashir town centre image.jpg
17.10.2010 Alaverdi (6).JPG
2 Alaverdi
13 343
6 Axtala
2 092
Akhtala houses.jpg
Dzoraget river.jpg
3 Stepanavan
13 086
7 Tumanyan
1 710
Arm000099.JPG
Spitak Спитак, Армения.jpg
4 Spitak
12 881
8 Şamlıq
700
Shamlugh town Armenia.jpg

Etnik tərkib[redaktə | əsas redaktə]





Circle frame.svg

Loru mərzi əhalisinin etnik tərkibi (2015)[7]:

  Ermənilər (97.0%)

  Ruslar (1.5%)

  Yunanlar (1.0%)

  Digərləri (0.5%)

Etnik
qrup
1939 sa.[K 1] 2001 sa.[24] 2011 sa.[4]
Sayı % Sayı % Sayı %
Cəmi 172 214 100.00 286 408 100.00 235 537 100.00
Ermənilər 138 554 80.45 280 471 97.93 231 066 98.01
Ruslar 16 312 9.47 3 882 1.36 3 152 1.34
Azərbaycanlılar 12 267 7.12 0 0 0 0
Yezidilər 337 0.20 793 0.28 652 0.28
Kürdlər 9 11
Yunanlar 3 350 1.95 655 0.23 360 0.15
Ukraynalılar 629 0.37 138 0.05 91 0.04
Gürcülər 252 0.15 460 0.15 100 0.04
Digər və s. 513 0.29 105 0.14

Şərhlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1939–cu il siyahıyaalınması zamanı Ermənistan SSR–in Kirovakan, Kalinino, Spitak, StepanavanAlaverdi rayonları əhalisinin cəminə uyğun.[18][19][20][21][22][23]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Закон Республики Армения «Об административно-территориальном делении Республики Армения»" (rus.). www.parliament.am. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Armenia in figures, 2011: General characteristik of the Republic of Armenia" (ing.). www.armstat.am. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  3. 3,0 3,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "All places: 2001, 2011 censa" (ing.). pop-stat.mashke.org. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  4. 4,0 4,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Ethnic composition: 2011 census" (ing.). pop-stat.mashke.org. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  5. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Religious composition: 2011 census" (ing.). pop-stat.mashke.org. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  6. 6,0 6,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Marzes of the Republic of Armenia in figures, 2008, p. 234" (ing.). www.armstat.am. 22 sentyabr 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Լոռու մարզպետարան. "Ընդհանուր տեղեկություններ: ՀՀ Լոռու մարզի նկարագիրը" (erm.). lori.mtaes.am. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  8. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2012, p. 11" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  9. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2013, p. 12" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  10. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2014, p. 11" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  11. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 10" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  12. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Marzes of the Republic of Armenia in figures, 2008, p. 235" (ing.). www.armstat.am. 22 sentyabr 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  13. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Demographic Handbook of Armenia, 2007, p. 34" (ing.). www.armstat.am. 14 iyul 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  14. 14,0 14,1 Հայաստանի Հանրապետության Ազգային վիճակագրության ծառայություն. "Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ" (erm.). www.armstat.am. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  15. 15,0 15,1 National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 11" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  16. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Statistical Yearbook of Armenia, 2015, p. 13" (ing.). www.armstat.am. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  17. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Armenia: Cities" (ing.). pop-stat.mashke.org. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  18. "Кировоканский район" (rus.). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  19. "Калининский район" (rus.). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  20. "Спитакский район" (rus.). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  21. "Степанаванский район" (rus.). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  22. "Алавердский район" (rus.). Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР: Армянская ССР. demoscope.ru. 18 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 fevral 2016.
  23. "Население Армении: население Кироваканского, Калининского, Спитакского, Степанаванского и Алавердского районов (перепись 1939 года)" (rus.). www.ethno-kavkaz.narod.ru. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.
  24. National Statistical Service of the Republic of Armenia. "Ethnic composition: 2001 census" (ing.). pop-stat.mashke.org. 16 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]