Müqəddəs Kitab

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Müqəddəs mətn, hər hansı bir din və ya məzhəb də müqəddəs qəbul edilən və ümumiyyətlə mərkəzi bir əhəmiyyətə sahib olan yazı. Müqəddəs mətnlərin tanrı və ya tanrılar tərəfindən birbaşa göndərildiyinə, nəbilərə vəhy və ya yazıçılarına ilham verildiyinə inanılar. Kağız, dəri, həb və ya bənzəri vəsaitlər üzərinə yazılmış ola bilər; Yəhudilik dəki Tora kimi ruloları halında ola bilər və ya Müqəddəs KitabQuran 'da görüldüyü kimi kitab halına gətirilmiş ola bilər.

Bir çox din in mətnləri inananlarınca müqəddəs olaraq görülər. Bir çox din və inanc hərəkəti öz müqəddəs mətnlərinin ilahi ya da inancla ilham alınmış olaraq görməkdədir. Tək Tanrı 'ya inanan dinlər isə ümumiyyətlə bu mətnləri Tanrı' nın sözü olaraq görürlər, və bu mətnlərin Tanrıdan ilham etdiyinə inanarlar. Inanmayanlar belə, müqəddəs yazılardan bəhs edərkən hörmət və ənənə baxımından böyük hərflə yazırlar. Başqa bir dünyagörüşü də "Tanrının sözü" nün Tanrının verdiyi söz gücü ilə Cənnət və Dünyanın yaranmasına gəlmişdir, və bu güc tarazlığı tutmaqdadır. Bu anlayış Yunan Logos və Çin Tao fəlsəfələrindən də mövcuddur.

Hinduizmin Rigveda 'sı M. Ö 1500 ilə M. Ö 1300-ci illərdə yazılmış, tarixin də ən köhnə müqəddəs mətnlərindən biri olmuşdur. Zerdüştçülüğün Avesta 'sı isə şifahi olaraq yazı əvvəlində istifadə edilmişdir. Avesta dili isə, araşdırmaçılar tərəfindən M. Ö 1000 ətraflarında yerləşdiyi nəzərdə tutulmuşdur.

İlk basılıb xalqa topluca paylanan mətn isə, M. Ö 868-ci ildə yazılan Buddizmin müqəddəs mətni Sutra (ya da Diamond Sutra) 'dır.

Mətnlər[redaktə]

Asartu[redaktə]

  • Poetik Eda
  • Gənc Eda

Ayyavazhi[redaktə]

  • Akilattirattu Ammanai
  • Arul Nool

Bahailik[redaktə]

  • Kitab-Mübarək
  • Ikan Kitabı
  • Gizli Sözlər
  • Qurdun Oğlu risaləsi

Birləşmə Kilsəsi[redaktə]

  • Müqəddəs Prinsip
  • Wolli Hesul
  • Wolli Kangron

Buddizm[redaktə]

  • Sutra
  • Tipitaka

Etrüsk mifologiyası[redaktə]

  • Pyrgi Həbləri
  • Tabula Cortonensis
  • Liber Linteus
  • Cippus Perusinus

Falun Gong[redaktə]

  • Zhua Falun

Hinduizm[redaktə]

  • Sruti
  • Veda
  • Rigveda
  • Samaveda
  • Yajurveda
  • Atharvaveda
  • Bramanalar
  • Aranyakalar
  • Upanişad
  • Smitri
  • İtihasas
  • Mahabharata
  • Bhagavad Gita
  • Ramayana
  • Puranalar
  • Tantralar
  • Sutralar
  • Stotralar
  • Ashtavakra Gita
  • Gherand Samhita
  • Gita Govinda
  • Hatha Yoga Pradipika

Xristianlıq[redaktə]

  • İncil
  • Apokrifa (Deutero Kanonik) (İkinci Dərəcədə Esin Kitablar)
  • Mormon Kitabı (Mormonlar üçün)
  • Adəmin sonu (Gnostikler üçün)
  • Yəhudanın müjdəsi (Gnostikler üçün) (Gnostikler üçün cəmdə 53 ədəd İncil mövcuddur)

İslam[redaktə]

Swedenborgçuluk[redaktə]

  • İncil
  • Emanuel Swedenborg 'un yazıları

Jainizm[redaktə]

  • Tattvartha Sutra

Manikaeizm[redaktə]

  • Arzhang

Yəhudilik[redaktə]

Rastafarianizm[redaktə]

  • İncil
  • Müqəddəs Piby
  • Kebra Negast
  • Haile Selassie 'nin danışmaları

Ruhçuluk[redaktə]

  • Ruh Kitabı
  • Cənnət və Cəhənnəm
  • Ruhçuluğa Görə Yaradılış

Sabyanizm[redaktə]

  • Ginza Rba

Samaritanizm[redaktə]

  • Samarit İncili

Siqhizm[redaktə]

  • Guru Granth Sahib
  • Daşa Granth Sahib

Şinto[redaktə]

  • Kojiki
  • Nihon Shok ya da Nihingi

Taoizm[redaktə]

  • Tao-te-ching
  • I Ching
  • Chuang Tzu

Telema[redaktə]

  • Liber Al vəl Legis başda olmaq üzrə Telema Müqəddəs Kitabları

Yeni Çağ Dinləri[redaktə]

  • Yuxuların Yolu
  • Tanrı ilə Danışmalar
  • Oahspe
  • Urantia Kitabı
  • Möcüzələrin Yönü

Zerdüştçülük[redaktə]

  • Katha
  • Avesta
  • Yasna
  • Visparad
  • Yashtlar
  • Vendidad
  • Denkard
  • Bundahizn
  • Mainog-i-Kirad
  • Arda Viraf Namak
  • Zartushtnamah
  • Sad-dar (Üz Qapı)
  • Rəvayətlər
  • Zend
  • Kord Avesta