Mürsəl Bakı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mürsəl Bakı
Mürsel Bakü
MBaku.jpg
Doğum tarixi 1881(1881-12-00)
Doğum yeri Ərzurum
Vəfat tarixi 2 fevral 1945(1945-02-02)
Vəfat yeri İstanbul
Vətəndaşlığı Ottoman flag.svg Osmanlı (1901-1919)
Türkiyə Türkiyə (1921-1938)
Xidmət illəri 1901-1938
Rütbə General-mayor
Hərbi hissə XI Süvari Briqadası, XXXIV Diviziya, II Süvari Diviziyası, XXXII Diviziya, XII Diviziya , V Qafqaz Diviziyası
VI Diviziya, I Süvari Diviziyası, VII Korpus (vəkil), II Süvari Diviziyası, XXIII Piyada Diviziyası, Süvari Müfəttişi, Piyada Müfəttiş Köməkçisi, Yüksək Hərbi Məhkəmənin üzvü
Döyüşlər Balkan müharibələri
Birinci Dünya Müharibəsi
Türkiyə Qurtuluş Savaşı
İstefada Millətvəkili
Təltifləri İstiqlal medalı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mürsəl BakıBirinci Dünya MüharibəsiTürkiyə Qurtuluş Savaşı zamanı mühüm vəzifələr tutmuş, Bakıİzmir şəhərlərinin azad edilməsində mühüm rol oynamış, sonradan bir müddət millətvəkili kimi fəaliyyət göstərmiş Qafqaz əsilli Türkiyə hərbiçisidir. 9 sentyabr 1922-ci ildə I Süvari Diviziyasının komandiri olaraq İzmir şəhərinə daxil olan ilk türk generalıdır.

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Mürsəl Bakı 1881-ci ildə Ərzurumda anadan olub, 1904-cü ildə Hərbi Akademiyanı bitirərək kapitan rütbəsiylə fəaliyyətə başlamışdır. Birinci Dünya Müharibəsinin son dövrlərində Batumidə V Qafqaz Piyada Diviziyasının komandiri olmuşdur. 1918-ci ilin sentyabrında Nuru Paşanın komandanlığı ilə Qafqaz İslam Ordusu ilə Bakı döyüşünə qatılaraq, Bakının azad edilməsində iştirak edib[1][2][3]28 may 1918-ci ildə qurulmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin paytaxtının Gəncədən Bakıya köçürülməsini təşkil edib.[4]

Birinci Dünya Müharibəsinin başa çatmasından sonra ingilislər tərəfindən həbs edilərək Maltaya sürgün olunub.[5][6] Azadlığa buraxılmasından sonra 3 noyabr 1921-ci ildə Anadoluya gələrək Türkiyə Qurtuluş Savaşına qatılıb. Böyük Smirna Hücumu zamanı I Süvari Diviziyasının komandiri olub və Mirliva rütbəsi ilə təltif edilib. 15 sentyabr 1918-ci ildə Bakıda ilk dəfə Osmanlı bayrağını yüksəldən Mürsəl Bakı Paşa, dörd il sonra İzmirə girən ilk türk generalı oldu və İzmirdə ilk Türkiyə bayrağını Hökumət Evinin üstündə ucaldan Yüzbaşı Şərafəddinə komandirlik etdi.[7] Bundan sonra bir müddət VII Ordu Korpusunda vəkil kimi çalışmışdır. Həmin müddətdə Cənubi Anadoluda kürdlərin mərkəzi hökumətə qarşı başladıqları Şeyx Səid üsyanının yatırılmasında iştirak edib.[8]

23 avqust 1938-ci ildə hərbi xidmətdən təqaüdə çıxmışdır. VII çağırış Türkiyə Böyük Millət Məclisində Kocaelini təmsil etmişdir. 1945-ci ildə İstanbul şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 93.Yıl Önce Türk Ordusu Bakü´deydi., gundem.be, Yoxlanılıb: 13.11.2014
  2. Yalçın Küçük - İsyan, I cild, İthaki, səh. 228
  3. Ozan Arslan - Osmanlı'nın son zaferleri: 1918 Kafkas harekâtı, Doğan Kitap, 2010, səh. 104
  4. Mürsel Bakü kimdir, filozof.net, Yoxlanılıb: 13.11.2014
  5. Bilâl N. Şimşir - Malta sürgünleri, Bilgi Yayınevi, 1985, səh. 29-30
  6. Vahakn N. Dadrian,Taner Akcam - Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials
  7. Tuncer Baykara - İzmir ṣehri ve tarihi, Ege Universitesi Malbaasi, 1974, səh. 92
  8. Uğur Ümit Güngör - Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915, səh. 289

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]