Məhəmməd Əli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Məhəmməd Əli
Ağır çəkidə mütləq dünya çempionu
Boxing pictogram.svg
Muhammad Ali NYWTS.jpg
Haqqında məlumat
Orijinal adı Məhəmməd Əli
Ləqəb(lər)i ing. The Greatest(Ən Böyük,Ən Yaxşı)

ing. The People's Champion(Xalqın Çempionu)

ing. The Louisville Lip(Luisvilli Avara)
Çəkisi ağır (102 kq)
Boyu 6 ft 3 in (190 sm)[1]
Qol açılışı 78 dm (198 sm)
Vətəndaşlığı Flag of the United States.svg ABŞ
Doğulub 17 yanvar 1942(1942-01-17)
Luisvil, Kentukki, ABŞ
Ölüb 3 iyun 2016 (74 yaşında)
Arizona,ABŞ
Duruşu sağ
Məşqçisi Ancelo Dandi
Nəticələri
Döyüş 61
İlk 29 oktyabr 1960
Son 11 dekabr 1981
Qələbə 56
Nokautla 37
Məğlubiyyət 5
Heç-heçə 0
Natamam 0
Döyüş kəməri
"WBA","WBC","NYSAC","RING"
Məhəmməd Əli

Məhəmməd Əli (ing. Muhammad Ali; doğum adı Kassius Marsellus Kley, ing. Cassius Marcellus Clay) —Boks tarixçiləri,idman ekspertləri,keçmiş boksçular,indiki boksçular və boks azarkeşləri tərəfindən "Bütün Zamanların Ən Böyük Boksçusu" olaraq qəbul edilən,ağır çəkidə çıxış etmiş Afro-Amerikan və İrlandiya əsilli əfsanəvi peşəkar ABŞ boksçusu.Həmçinin "İnsan Hüquqları Mühafizəçisi" və ABŞda ilk İslam Təşkilatının Liderlərindən biri.Dünya idmanının ən parlaq və məşhur siması. 1960-cı ildə Romada keçirilən XVII Yay Olimpiya Oyunlarında orta ağır çəkidə (81 kq) boks yarışlarının qalibi.TIME jurnalının açıqladığı "Tarixin Ən Dahi 100 Şəxsiyyəti" arasında adı olan yeganə idmançı.Məşhur BBC kanalının apardığı sorğulara və araşdırmalara əsasən Məhəmməd Əli Adolf Hitler,Albert EynşteynMakedoniyalı İsgəndər kimi şəxsiyyətləri geridə qoyaraq bəşər tarixinin ən çox tanınan və bilinən insanı seçilmişdir.Belə ki, Məhəmməd Əlini dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrindən,Afrikanın ən geridə qalmış yerlərinədək hər kəs tanıyır və sevir.Əli dahi riyaziyyatçı Albert Enşteyn ilə birliktə 20-ci əsrin ən önəmli siması kimi qəbul edilib və yüz illiyin ikonu seçilib.Məhəmməd Əli ESPN tərəfindən idman tarixin ən yaxşı idmançısı seçilib.O bu siyahıda Michael Jordan,Lance Armstrong,Tiger Woods,Diego Maradona və Wayne Gretzky kimi əfsanəvi idmançıları geridə qoyub. Məhəmməd Əli-nin ən məşhur və az qala əfsanəyə çevrilən deyimlərindən biridə bu olmuşdur:'Əsla mənə yaxşı olduğumu söyləməyin çünki mən Ən Yaxşılarında Yaxşısıyam'. Qeyd etmək lazımdır ki,Məhəmməd Əlinin sayəsində boksa nifrət edən qadınların belə boksa marağı yaranmışdır,Artıq qadınlarda Əlinin döyüşlərini izləməyə gəlir və hər gün Əlinin evinə qadın azarkeşlərindən davamlı olaraq eşq məktubları gəlirdi.

Müasir boksun əksər taktikaları Məhəmməd Əli'yə məxsusdur.Məhəmməd Əli'dən sonra gələn Lennox Lewis,Larry Holmes,Evander Holyfield,Mike Tyson,Sugar Ray Leonard,Pernell Whitaker,Roy Jones,Manny Pacquiao,Floyd Mayweather,Wladimir Kliçko,Vitali Kliçko və.s kimi onlarla əfsanəvi boksçular və hazırki,yeni dünya çempionları Tyson Fury və Anthony Joshua məhz Boksun Kralı Əlidən bəhrələndiklərini,ondan ilham aldıqlarını dəfələrlə bildirmişlər.

Məhəmməd Əli 3 qat dünya çempionu tituluna yiyələnən ilk ağırçəkili boksçu kimi də tarixə keçmişdir.Əli həmçinin,3 dəfə Mütləq Dünya Çempionu adına sahib çıxmış yeganə boksçudur. 1964-1966, 1974-1978-ci illərdə ağır çəkidə mütləq dünya çempionu. 1974-1978-ci illərdə WBC, 1967, 1974—1978, 1978-ci illərdə WBA versiyası üzrə dünya çempionu. Boks Kralı kariyerası ərzində dörd dəfə noqdaun vəziyyətinə düşsədə heç vaxt nokautla məğlub olmayıb.Məhəmməd Əli boks tarixində ən sürətli ağırçəkili boksçu kimi qəbul edilib.Məhəmməd Əli və məşhur döyüş sənəti ustası Brüs Li'nin zərbə sürətləri eyni olub,saniyənin 1/20-i.Əli'nin yumruq zərbəsinin ağırlığı isə təxminən 1 tona bərabər omuşdur. Qapalı məkan üçün satılmış biletlərin sayına görə də rekord hələki Məhəmməd Əli'yə məxsusdur-63.315 bilet.1978-ci ildə Leon Spinsk'lə ilk döyüşündə telereportaj zamanı reklamın 1 saniyesi 3000 $ olub(Amerika rekordu)

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əsl adı Kassius Marsellus Kley olan əfsanəvi boksçu Məhəmməd Əli 1942-ci il yanvar ayının 17-də ABŞ-ın Kentukki əyalətində anadan olub. Kleyin atası reklam sahəsində çalışıb, anası isə evdar qadın olub. Metodist kilsəsinin üzvü olan atası öz həyat yoldaşına oğullarını anasının istəyinə görə yetişdirməyə - Baptist kilsəsinə aparmağa icazə verirdi.

Kasius 12 yaşında olarkən onun velosipedini oğrayırlar. Tez tədbir görmək qərarına gələn kiçik Kley cəld polis idarəsinə yollanır. O, polis zabiti, eyni zamanda boks müəllimi olan Joy Martinə müraciət edərək, xuliqanın dərhal həbs edilərək, yaxşıca əzişdirilməsini tələb edir. Polis zabiti ona bunu edə bilmək üçün əvvəlcə bu işi bacarmağın lazım olduğunu bildirir. Artıq növbəti gün Kasius Martinin boks zalında məşq edirdi. Beləliklə boksla məşğul olmağa başlayan Kley bir neçe ay ərzində artıq ştatlar arası keçirilən məşhur "Qızıl Əlcək" turnirinin qalibi olur .daha sonra da 5 dəfə bu titulu qazanan Kley hələdə həvəskar boksçular arasında bu turnirin 6 dəfə qalibi olan yeganə boksçudur.Əli 1960-cı ildə Romada keçirilən Olimpiya oyunların da ilk böyük qələbəsini qazanır. Burada o, turnirin qızıl medallarına layiq görülür.Əli "Olimpiya Oyunları" tarixində ən gənc Oıimpiya Çempionu olan boksçu kimi tarixdə qalmaqdadır,cəmi 18 yaşında.Məhəmməd Əli 1960-cı ilədək həvəskar kariyerası ərzində keçirdiyi 105 döyüşün 100 də qələbə qazanaraq yalnız 5 döyüşdə məğlub olub.1960-cı ildən 18 yaşlı Əli artıq peşəkar rinqdə döyüşməyə başlayır.

Məhəmməd Əlinin olimpiya qızılı və Ohio çayı əfsanəsi[redaktə | əsas redaktə]

1960-cı ildə Roma Olimpiyadasında qızıl medal qazanan 18 yaşlı Məhəmməd Əli vətəninə döndükdən sonra doğma şəhəri olan Luisvilldə kafelərin birinə girmək istəyərkən onu qara dərili olduğu üçün içəri buraxmırlar,irqçiliyin bu dərəcəyə gəlib çatması Əlini çox hiddətləndirir,axı o Olimpiya oyunlarında ABŞın bayrağını ən yüksəyə qaldırmış və himnini bütün dünyaya eşitdirmişdi.Bu hadisədən olduqca təsirlənən Məhəmməd Əli öz qızıl medalını Luisvill şəhərin çayına atır.Əlinin olimpiya qızılı hələdə Ohio çayının dərin sularını bəzəyir və hər il milyonlarla turist dahi "Boks Kralı"nın olimpiya medalının üzdüyü Ohio çayını görmək üçün Luisvill şəhərinə üz tutur. 1996-cı il Atlanta Olimpiya Oyunlarının mənşəlini alovlandırmaq məhz əfsanəvi Məhəmməd Əliyə həvalə olunmuşdu.Xeyli sayda idman azarkeşlərinin fikrinə əsasən bu Olimpiya Oyunları tarixinin ən şərəfli və yadda qalan hadisəsi idi.Həmin mərasimdə ABŞ-ın prezidenti Bill Klinton Məhəmməd Əliyə yeni olimpiya qızılını təqdim etmişdi və bununlada bir növ illər əvvəl dahi idmançıya edilmiş irqçi ayrı seçkiliyə görə ABŞ hökuməti Əlidən üzr istəmişdi.

İdman uğurları[redaktə | əsas redaktə]

1961-ci ildə Kasius dövrün məşhur "nokautçu" boksçusu Lamar Klarkla üz-üzə gəlir. O, Klarkı ikinci raundda nokauta göndərir.

1962-ci ildə Sonni Benkslə görüşdə Kley həyatında ilk dəfə nokdauna düşür. Dördüncü raundda isə Kley rəqibini nokauta göndərir.

1960-63-cü illərdə gənc boksçu keçirdiyi bütün 19 görüşü tam qələbə ilə başa vurub ki, bunlardan 15-i nokautla başa çatıb.

Kley İslamı qəbul edir[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd: 1964-cü ildə Sonni Listonu məğlub edərək Dünya Çempionu olduqdan sonra Kley İslamı qəbul edir. Artıq Kasius Kley yoxdur, əvəzinə Məhəmməd Əli vardır. O, həmçinin, Aliya Məhəmmədin rəhbərlik etdiyi təşkilata üzv olur.

Həmin dövrdə bu təşkilat qara dərili müsəlmanların təşkilatı hesab olunurdu. Təşkilatın rəhbəri Aliya Məhəmməd təşkilata yeni üzv seçilən boksçuya Malkolm X-in razılığından sonra Kasius X adını verir. 1964-cü il mart ayının 6-da Malkolm X onu özü ilə birlikdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına dörd günlük səfərə aparır. Həmin gecə Aliya Məhəmməd Kasiusun adının dəyişdiyini və bundan sonra onun Məhəmməd olduğunu radiodan bəyan edir.

İlk dövrlərdə Kasiusu Məhəmməd kimi yalnız bir neçə jurnalist qəbul edirdi. Belə ki, bu ad onun sözügedən təşkilatdan olduğuna işarə idi. Gənc boksçunun bu təşkilata üzv olması bir sıra dairələri də bərk narahat edirdi. Onlar təşkilatın digər üzvləri kimi Əlini də separatçı hesab edir və ondan şübhələnirdilər. Müsahibələrinin birində Əli ağ və qara dərili insanların inteqrasiyası fikrini tənqid edərək, ağlarla birlikdə yaşamaq istəmədiyini bildirmişdi. Əli öz fikrində israr edirdi. Onun fikrincə, ağdərili insanların qaraları görən gözü yox idi. 1975-ci ildə Aliya Məhəmmədin vəfatından sonra Əli əsas islam cərəyanı olan sünni islama mənsub olduğunu bildirir.

1965-ci ilin noyabrında Əli Floyd Pattersonla titulunu müdafiə etmək üçün ikinci dəfə döyüşür. Əli bu döyüşdə xüsusi səylə rəqibinə zərbələr endirirdi, çünki döyüşdən əvvəl Patterson onu yeni adı - Əli adı ilə çağırmaqdan imtina etmiş və onu Aliya Məhəmmədin rəhbərlik etdiyi təşkilata üzv olduğuna görə qınamışdı.

Məhəmməd Əli orduya getməkdən imtina edir və öz prinsiplərinə sədaqət nümayiş etdirir[redaktə | əsas redaktə]

1967-ci ildə Əli ABŞ ordusunda hərbi xidmətə çağırılır. Bu zaman ABŞ Vyetnam ilə müharibəyə girişmişdi. Əli orduda xidmət etməkdən imtina edir. O, özünü könüllü imtinaçı adlandırırdı. Əli ABŞ-ın başlatdığı müharibənin müqəddəs Quranın təlimlərinə zidd olduğunu elan edirdi. "Biz Allah və onun peyğəmbəri tərəfindən bildirilməyən heç bir müharibədə iştirak etməməliyik. Biz xristian və Allahın varlığını inkar edənlərin əli altında vuruşmamalıyıq. Mənim Vyetnam Konqresi ilə heç bir problemim yoxdur. Onlar məni heç vaxt təhqiredici formada "qara zənci" çağırmayıblar. Bu ədalətsiz bir müharibədir" - deyə Əli açıq şəkildə bildirirdi.Məhəmməd Əlinin minlərlə insanın önündə etdiyi bu çıxış isə tarixin yaddaşına həkk olundu.'Luisvill'də insanların hələ də pis zənci deyə çağırılıb it rəftarı gördüyü bir zamanda və ən sadə hüquqlarından belə məhrumkən məndən üzərimə bir forma keçirib 10000 mil kənardakı bir ölkədə bomba partladım,güllə atmağımı necə gözləyərlər? Xeyr 10000 mil kənara gedib ağ kölə bəylərinin ağ olmayan başqa bir millət üzərinə təzyiq etmələrinə, onları öldürmələrinə, evlərini yandırmalarına köməkçi olmayacağam. Gün belə pis işlərin sona çatmasının günüdür. Belə bir rəftar içində olmağın mənə milyonlarla dollara başa gələcəyini söylədilər.Amma daha əvvəl də söylədim və yenə deyirəm. Mənim xalqımın gerçək düşməni burada, Amerikadadır.Öz azadlığı, öz ədaləti və bərabərlik üçün döyüşən o günahsız insanları kölələşdirmə də bir yardımçı olmayacağam. Dinimi, xalqımı və özümü alçaltmaram.Əgər bu döyüşün mənim 200 milyonluq xalqıma azadlıq və bərabərlik gətirəcəyini düşünsəydim özüm gedib orduya qatılardım,əgər vyetnamlılar bizim üstümüzə gəlsə idi əlinə silah alıb ölkənin müdafiəsinə qalxacaq ilk insan özüm olardım!.Öz inandığım dəyərlər üçün mübarizə aparıram.İtirəcək heç bir şeyim yoxdur.Mənə bu hərəkətinin ölümlə cəzalandırılacağını söylədilər heç bir qüvvə məni öz inanclarımdan geri döndərə bilməz!.Məni həbsə atacaqlarmış,nə olacaq sanki? Onsuz da 400 ildir həbsdəyik' Bundan sonra ABŞ-ın Boks Federasiyası onun bütün titullarını əlindən alaraq, Əlini boksdan uzaqlaşdırır. Daha sonra isə Əliyə külli miqdarda pul cəzası kəsilir və ömürlük azadlıqdan məhrum edilir.

Əlinin hərbi xidmətdən boyun qaçırması ilə bağlı məhkəmə işi ölkənin Ali Məhkəməsinə göndərildiyi zaman Əlini dəstəkləyənlərin və müharibə əleyhinə səslərini ucaldanların sayı günbəgün artırdı. Əli ictimaiyyətin hörmət və ehtiramını qazanırdı,dinindən və irqindən asılı olmayaraq hər kəs ona hörmət edirdi,tarixdə heç kəs insanlar tərəfindən bu qədər hörmətə layiq görülməmiş idi. Axı, o, öz prinsiplərinə sədaqət nümayiş etdirmiş və əqidəsindən dönməmişdi.

Əli rinqə qayıdır[redaktə | əsas redaktə]

Poçt markası (1996).

1970-ci ildə Əliyə yenidən rinqə qayıtmağa icazə verilir. Bu işdə ona Corcia ştatınından olan senator köməklik edir. Belə ki, o zaman Corcia ştatı ABŞ-da boks lisenziyası olmadan döyüşlərin keçirildiyi yeganə ştat idi.

1971-ci il mart ayının 8-də Əli və Co Freyzer arasında "Əsrin döyüşü" adlandırılan döyüş baş tutur. Döyüş Freyzerin qələbəsi ilə başa çatır. Bu iki təcrübəli və məğlubedilməz döyüşçü ağır çəkili boksçuların çempion kəmərinin müdafiəsi uğrunda üz-üzə gəlirlər. Bu, Əlinin ilk məğlubiyyəti olur.

1973-cü ilin martında Əli karyerasında hakimlərin mübahisəli qərarından sonra ikinci dəfə Kenon Nortona məğlub olur.Daha sonra Əli elə həmin ildə Ken Nortonu revanş döyüşünə çağıraraq məğlubiyyətin əvəzini çıxır.

1974-cü ilin yanvarında Əli daha əvvəl məğlub olduğu Co Freyzerlə ikinci dəfə rinqdə üz-üzə gəlir və onu məğlub edir.

Elə həmin ilin oktyabr ayında Əli məğlubedilməz Corc Formanı məğlub edərək, ikiqat dünya çempionu tituluna sahib çıxır. Bu döyüş "Cəngəllikdə guppultu" adı ilə boks tarixinin qızıl səhifəsinə çevrilir.

1975-ci ilin martında Əlinin Çak Vepnerlə mübarizəsi və karyerası ərzində dördüncü dəfə nokdauna düşməsi Rokki filminin ssenarisinin "əsasını qoyur". Belə ki, görüşün 9-cu raundunadək müdafiə olunaraq zərbələr "yeyən" və 9-cu raundda nokdauna düşən Əli sonrakı üç raundda rəqibinə çoxlu zərbə endirərək qalib gəlir.

1975-ci ilin sentyabrında Məhəmməd Əli ilə Co Freyzer arasında üçüncü döyüş keçirilir. Görüş Filippinin Manila şəhərində 30 dərəcədən artıq isti havada keçirilir. Bu sonadək aqressiya dolu döyüş idi. Görüşün 14-cü raundunda Freyzerin küncü döyüşü davam etdirməkdən imtina edir və Əli qələbə qazanır. Bu döyüş "Manilada Triller" adını qazanır və hələdə dünyada bu gunə qədər keçirilmiş ən böyük boks qarşılaşması olaraq qəbul edilməktədir. Döyüşdən sonra Əli Freyzeri özündən sonra bütün dövrlərin ən yaxşı boksçu adlandırır.Məhəmməd Əli və Co Freyzer rəqabəti hər zaman boks dünyasının ən məşhur və ən böyük rəqabəti olaraq yaddaşlarda qalacaq.

Əli boksu tərk edir[redaktə | əsas redaktə]

1978-ci ildə 36 yaşlı Əli Leon Spinksə məğlub olur. Bu, onun üçüncü məğlubiyyəti idi. Ancaq Əli onu revanşa dəvət edərək, bu məğlubiyyətin əvəzini elə həmin ilin sentyabr ayında çıxır və beləliklə Məhəmməd Əli'nin sayəsində yenə də bütün dünya yeni bir əsrarəngiz hadisəyə tamaşa edir belə ki, tarixdə ilk dəfə olaraq bir boksçu 3-cü dəfə dünya çempionu adını qazanır.

1980-ci ildə Əli Larry Holmesə məğlub olur, 10 raunddan sonra döyüşü davam etdirmək istəmiyən Əli hakimlərin qərarı ilə texniki nakautla məğlub olur. 1981-ci ildə Trevor Berbikə məğlub olan Əli:'Biz hər birimiz zamana boyun əyməli oluruq' deyərək boksu tərk etdiyini elan edir. O, parkinson olduğu üçün son döyüşlərini məğlub olur. Qızı Məryəm'ində dediyi kimi:'Atam boksu tərk edə bilmədi,sonunda boks atamı tərk etdi'.

Əli ən nüfuzlu boks jurnalı "Ring"in tərəfindən ən çox ilin boksçusu elan edilən boksçudur.

1978-ci ildə Əlinin doğma rayonu Luisvildə Valnut küçəsinin adı Məhəmməd Əli Bulvarı kimi dəyişdirilir.

Bir neçə il sonra tanınmış boksçuda parkinson xəstəliyinin əlamətləri görünməyə başlayır. Əli boksu tərk etsə də onun danışığı və refleksləri pisləşməkdə davam edir. O, parkinson xəstəliyindən əziyət çəkirdi. Fiziki çatışmazlığa baxmayaraq, Əli hələ də bütün dünyada hərkəsin gözündə güc, qürur və yenilməzlik abidəsi olaraq qalmaqdadır.

Boksu tərk etdikdən sonra[redaktə | əsas redaktə]

1990-cı illərə gəlindiyində O kəpənək kimi uçub arı kimi sancan döyüşçüdən əsər qalmamış idi lakin Məhəmməd Əli hələdə bütün dünya üçün bir qəhrəman idi. 1981-ci ildə Trevor Berbick'e qarşı dramatik bir məğlubiyyət alan Məhəmməd Əli boksu tərk etmiş, 1984-ci ildə etibarən də parkinson xəstəliyi ilə mübarizə etməyə çalışırdı. Ancaq bütün bunlar içindəki döyüşçünü hələ öldürə bilməmişdi.1990-cı illər bütün dünyanın gözü İraqa,Səddam Hüseynə çevrilmişdi.Küveyti işğal edən diktator ölkəsində yaşayan 700'ü Amerikalı olmaqla 2.000 xaricini girov götürmüşdü. Bir müsəlman olaraq dövrəyə girən Məhəmməd Əli, Bağdada şəxsən gedib Səddam Hüseynlə girovları sərbəst buraxması üçün görüşdü.Əlini Bağdadda olduqca böyük coşğu və hörmət ilə qarşıladılar."Bağdada bir siyasətçi olaraq deyil,bir müsəlman olaraq gəldim" deyərək uzun sürən görüşdən sonra girovları özü ilə birliktə Amerikaya geri aparmışdı.Bu fəaliyyətdən işə yaradığını görən digər dövlətlər də eyni taktikanı tətbiq etsələr də,bir nəticə vermədi.

1991-ci ildə Tomas Hauzer tərəfindən "Məhəmməd Əli: Onun həyatı və zamanlar" adlı kitab işıq üzü görür. Əliyə dünyada ən çox tanınan şəxsiyyət olduğuna görə, "Amerikanın ruhu" mükafatı təqdim olunur.

1999-cu ildə atasının etirazlarına baxmayaraq, Əlinin qızı Leyla Əli də boksçu karyerasına başlayır. Ancaq Əli zərif cinsin nümayəndələrinin boksla məşğul olmasına mənfi münasibət bəsləyirdi.

1996-cı ildə Məhəmməd Əlinin həyatından və uğurlarından bəhs edən, Leon Gast'ın rejissorluğunu etdiyi "Bir Zamanlar Biz Kral Olarkən" bədii filmi işıq üzü görür.Film "Oscar" mərasimində ən yaxşı sənədli film kateqoriyasında "Oscar" mükafatının sahibi olur.

2001-ci ildə Əlinin həyatı ekranlaşdırılır. Əli filmində əsas rolu məşhur Hollivud ulduzu Vil Smit ifa edirdi. Vil Smit əvvəlcə rolu ifa etməkdən imtina edir. O, ancaq Əlinin razılığını aldıqdan sonra rolu qəbul edir. Smitin dediyinə görə, Əlinin onun haqqında dediyi ilk söz: "Sən məni canlandırmaq üçün kifayət qədər gözəl deyilsən" olub. Bundan əlavə 1978-ci ildə "Ən Böyük",1981-ci ildə "Azadlıq Yolu",2013-cü ildə "Əlinin Ən Böyük Döyüşü",2014-cü ildə "Mən Əliyəm",2009-cu ildə "Məhəmməd Əliyə qarşı" kimi filmlər işıq üzü görmüşdür. Məhəmməd Əli haqqında ən çox bədii film çəkilən şəxsiyyətdir.

2002-ci ilin noyabr ayının 17-də Əli Birləşmiş Millətlər Təşkilatının sülh elçisi kimi Əfqanıstana səfər edir. O, BMT-nin xüsusi qonağı kimi üç gün ərzində xoşməramlı səfir sifəti ilə Kabildə qalır.

2005-ci il noyabrın 9-da Ağ Evdə keçirilən mərasimdə Əli prezident Corc Buş tərəfindən Azadlıq Medalı ilə təltif edilir. Həmin ilin dekabrın 17-də o, Almaniyanın Ottohan Sülh Qızıl Medalı ilə təltif edilir. Buna səbəb Əlinin ictimai fəaliyyəti idi. Lakin bütün bu mükafatlardan daha önəmli mükafat illər ötdükçə azalmayan əksinə dahada artan Məhəmməd Əli'yə qarşı olan bəşəri sevgidir.Dünyanın hər bir yerində dinindən və irqindən asılı olmayaraq bütün insanlar Məhəmməd Əli'ni öz həmvətənliləri kimi sevir,onun adını hər zaman böyük ehtiramla yad edirlər,bu isə bəşər tarixində çox nadir sayda şəxsiyyətlərə qismət olan bir xoşbəxtlikdir.

Ailə həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əfsanəvi boksçu dörd dəfə ailə həyatı qurub.Əlinin uğursuz olan evliliklərinin səbəbi isə demək olar ki, bütün dünyaya məlumdur.Məhəmməd Əli olduqca sevimli və yaxşı ata olub bunu onun övladları deyir.Həyat yoldaşlarına qarşıda hər zaman qayğı və sevgi ilə yanaşıb.Ailəsinə qarşı hər zaman əyləncəli bir adam olan Əlinin qadınlara olan düşkünlüyü hər kəsə bəlli idi məhz bu səbəbdəndə Boks Kralının bir neçe uğursuz nigahı olmuşdur.Məhəmməd Əli'nin üçüncü xanımı Amerika gözəli olmuş Veronica Porsche'də 4 il davam edən evlilikləri haqda bu sözləri demişdir:Məhəmməd Əli ilə olan hər bir gün sehirli nağıla bənzəyirdi,onunla həyat həqiqətəndə çox gözəldir.Lakin vaxt keçdikcə Əli ilə yaşamaq çətinləşirdi,bunu əslində hər kəs bilir ki, Əli nə qədər möhtəşəm və əsrarəngiz insan olsada bir həyat yoldaşı olaraq sadiq deyildi bu səbəbdəndə biz ayrılmalı olduq lakin mən hər zaman onu sevmişəm Məhəmməd Əli mənimçün sevgi deməktir

Məhəmməd Əli'dən əfsanəyə çevrilmiş sözlər[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Əli'nin vaxtı ilə dediyi sözlər tarixə qızıl hərflərlə yazılmışdır. Məhəmməd Əlinin qızıl qədər dəyərli ifadələrindən bəziləri:

  • Kəpənək kimi uçaram,Arı kimi sancaram.
  • Risk ala biləcək qədər cəsur olmayanlar həyatda heç bir şey əldə edə biləzlər.
  • "İmkansız" həyatlarını dəyiştirməyə cəsarət edə bilməyən xırda insanların tez-tez işlətdiyi bir ifadədir.
  • Dostluq məktəbdə oyrədilə biləcək bir şey deyil. Əgər “dostluq” sözünün mənasını anlamırsınızsa, demək siz həyatda heç bir sey oyrənə bilməmisiniz.
  • Hara getdiyimi və həyatımda olan bütün həqiqətləri yaxşı bilirəm. Heç kimin istədiyi kimi hərəkət etmək məcburiyyətində deyiləm.
  • İslam barış deməkdir. Müsəlman isə Allaha təslim olmuş insandır.
  • Əgər məni məğlub edəcəyini yuxunda belə gördünsə oyan və məndən üzr istə
  • Xəyal gücü olmayan insan qanadsız quş kimidir.
  • Sadəcə verə biləcək daha yaxşı cavabınız yoxdursa, sükut qızıldır.
  • İnsanın özünə inamsızlığı ona ən böyük əngəldir. Mənim isə özümə inanım tamdır.
  • Heç bir zaman nəyisə itirə biləcəyim ağlıma belə gəlməzdi, amma bu, oldu. Bu vəziyyətdə isə edə biləcəyiniz tək bir şey bunu qəbul etməkdir. Nə vaxtsa bütün insanlar hansısa bir məğlubiyyəti qəbul etmək məcburiyyətində qalacaqlar(Parkinson xəstəliyi diaqnozu qoyulduqdan sonra).
  • Əsla mənə ən yaxşı olduğumu söyləməyin,mən sadəcə ən yaxşısı deyiləm.Ən yaxşıların yaxşısıyam. Rəqiblərimi təkcə məğlub etməklə qalmıram. Onları hansı raundda məğlub edəcəyimə də özüm qərar verirəm.
  • Bu da bir işdir,otlar böyüyər,quşlar uçar,dalğalar sahilə vurar məndə insanları döyərəm
  • İdmanda uğur çalışmaqdan yana istəməklə olar.
  • Yuxularınızı gerçəkləştirmənin ən yaxşı yolu oyanmaqdır.
  • Çempionlar salonlardan çıxmaz.Çempionlar içlərində istək,xəyal və məqsəd olan insanların arasından çıxar.
  • Sənə maneə olan qarşındaki dırmanacağın dağlar deyil,ayaqqabındakı xırda daşlardır,öncə onları təmizlə.
  • Mən ən böyüyəm.Bunu gözlərimlə görmədən öncədə söyləyirdim.Əsla mənə bu işi edə bilməzsən deməyin,Bir şeyin mümkünsüz olduğunu mənə anlatmaya çalışmayın.
  • O qədər sürətliyəm ki,otağımda işığı söndürmək üçün qalxdığımda,artıq otaq qaranlığa bürünməmiş yerimdə oluram.
  • Mən bir döyüşçüyəm.Gözə göz qarşılığa inanaram.Qarşılıq verməyən insana hörmət etmərəm.
  • Kaşki insanlar hər kəsi məni sevdikləri kimi sevsələrdi.O zaman dünya çox daha gözəl bir yer olardı.
  • Həzz xoşbəxtlik demək deyildir.
  • Böyük çempion olmaq üçün ən yaxşısı olduğuna inanmalısan.Elə olmasan belə elə davranmalısan.
  • Ağlıma batırsa,ürəyim inanırsa deməli edə bilərəm.
  • Dilim şişənə,ciyərlərim partlayana qədər qaçırdım,məşqlərin hər saniyəsinə nifrət edirdim lakin özümə hər zaman "Dayanma" deyirdim!Bu gün çalışacağam və ömrümün sonuna kimi ən böyük çempion olaraq yaşayacağam.
  • Gəncəm,yaraşıqlıyam,sürətliyəm,sevimliyəm və yenilməzəm.Bütün dünyanı silkələdim,Mən dünyanın kralıyam,Mən ən böyüyəm!(1964-cü ildə 22 yaşında dünya çempionu olduğu zaman).
  • Mən Amerikayam.Tanımadığınız tərəfiyəm.Tanıyın məni.

Qara,Müsəlman,özünə inamlı və özündən razı.Bu mənim adımdır,sizin deyil.Mənim dinimdir,sizin deyil.Mənim prinsiplərimdir,sizin deyil!Tanıyın məni.(1967-ci il Vyetnam müharibəsi zamanı minlərlə insanın önündə etdiyi çıxış)

  • 50 yaşlı bir insan özünü 20 yaşındakı tək cavan hiss edirsə,ömrünün 30 ilini boşa keçirmişdir.
  • 11 sentyabr hadisələri zamanı Məhəmməd Əlinin cnn müxbirinə Tarixi cavabı:

CNN müxbiri: Cənab Məhəmməd Əli bu dəhşətin meydana gəlməsinə səbəb olan teroristlərlə eyni dinin bir mənsubu olaraq nələr hiss edirsiz?

Məhəmməd Əli: Siz!Hitler ilə eyni dini paylaşan bir mənsub olaraq nələr hiss edirsizsə eynisini.

  • Bir həyatımız var,çox yaxında keçmişdə qalacaq və yalnız Allah üçün etdiklərimiz sonsuzadək qalacaq.
  • Mən siqaret çəkmirəm,ancaq hər zaman cibimdə bir kibrit qutusu daşıyaram.Nə zaman bir günah işləyəcək olsam əlimi kibritin atəşinə tuturam və özümə belə deyərəm ; Əli sən daha bu kiçik atəşə belə dözə bilmirsən,Cəhənnəmə necə dözəcəksən?
  • Uğur insanı ulduz edər,Xarakter isə əfsanə.
  • Həyat çətin idi? Cavab verirəm:Yaşadım.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

VikiAnbarda Məhəmməd Əli ilə əlaqəli mediafayllar var.