Məmmədrzalı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
MƏMMƏDRZALI

39°14′29″ şm. e. 48°18′03″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan
Rayon [[Cəlilabad rayonu]]
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 188 metr
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi 1576 (2009) nəfər
Məmmədrzalı xəritədə
Məmmədrzalı
Məmmədrzalı

MəmmədrzalıAzərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin bünövrəsini XVII əsrin əvvəllərində Məmmədrza adlı şəxs qoymuşdur. Məmmədrza və Məmmədrəhim qardaşları Cənubi Azərbaycandan gəlib. Məmmədrəhim orada qalmış, Məmmədrza isə bir müddətdən sonra Cəlilabadın bu ərazisinə gəlib burada məskunlaşmışdır.[1]  Kənddə 1930-cu illərdə kolxoz yaradılıb. Sədri və direktoru Ağayev Davud Azadxan oğlu olub. 1950-ci illərdə Şorbaçıya birləşdirilib. Adı III Beynəlmiləl qoyulub. O, 1971-ciildə sovxoz edilib. Sədri və direktoru Abbasov Ağalar Əjdər oğlu olub. 1991-ci ildə kolxoz yenidən parçalanıb və Məmmədrzalı kolxozu yaradılıb. Sədri Məmmədov Hidayət Nüsrət oğlu olub. Kənddə ibtidai məktəb 1932-33-cü tədris ilində açılıb. Müəllimi Salyandan Mirsədir, Lənkərandan Cabbarov Seyidağa olub. O, burada 17 il müəllim işləyib. 1949-cu ildə buradan gedib. 1953-cü ildə 7 illik məktəb yaradılıb. Direktoru Cəlilabaddan Həsənov Saroğlan Xanhüseyn oğlu, sonra Füzulidən Muradov Yusif, ondan sonra kənddən Əliyev İslam olub. 1980-1981-ci tədris ilində kənddə orta məktəb yaradılıb. Direktoru Ağayev Aslan Davud oğlu olub. O, 1993-cü ilə kimi bu vəzifədə işləyib. Ondan sonra Həsənov Sarxan Muxtar oğlu və Əzimov Balaxan Qocaxan oğlu direktor olmuşdur. Məktəb kəndin Qarabağ müharibəsi şəhidi Abışov Mürsəl Xanış oğlunun adını daşıyır.[1] 1930-cu illərdə Sovet höküməti Məşhədi Teymur Eyvazovu və Hüseynov Əsədullanı varlı olduqları üçün həbs etmiş, əmlaklarını müsadirə etmişdir. Məşhədi Teymurun ailəsi Qazaxıstana sürgün edilmiş, evi isə 1970-ci ilə kimi kəndin ibtidai və əsas məktəb binası olmuşdur.[1] Kənddə 2 məscid var. Biri kəndin Məmmədrzalı, digəri isə Pornayim hissəsində yerləşir. Məmmədrzalı hissəsindəki məscid 1930-cu illərdə sürgün edilmiş Məşhədi Teymur Eyvazovun evidir. Pornayim hissəsində olan məscidi Mahmudov Qüdrət Ağaşirin oğlu kənd sakinlərinin köməyi ilə tikdirmişdir. Məscidin mollası Bayramov Füzuli Təzəxan oğludur. Kənddə Alışan, Sayad və Aman kimi din xadimləri olub. Mahmudov Sayad və Aman əmioğlanları Nəcəf təhsilli olublar. 1930-cu illərdə həbs olunacaqlarını bilib ailələləri ilə birlikdə Cənubi Azərbaycana getmişlər.[1] 

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Məmmədrzah Cəlilabad r-nunun Şorbaçı i.ə.v.-də kənd. Burovar silsiləşinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsini mənımədrzalı nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün bələ adlandırılmışdır. Oykonim "Məmmədrzagillər, Məmmədrzanın törəmələri” mənasındadır.[2]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1576 nəfər əhali yaşayır.[3] 1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik tatarlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 152 nəfər əhali yaşayırdı.[4] 2016-cı ilin 1 yanvarına kimi burada 1718 nəfər əhali, 287 təsərrüfat, 150-dən artıq ev olmuşdur. İndiki kənd əvvəllər Yarlı, Məmmədrzalı və Pornayim adlanmış kəndlərdən təşkil olunmuşdur. Pornayim kəndi Xaxo, Salavatlı, Məhəmmədli, Xudaşlı, Qaradağlı; Məmmədrzalı kəndi Ağarzalı, Mahmudlu, Kərimli; Yarlı kəndi isə Hacı Abdullu və İsgəndərli nəsil-tirələrindən ibarətdir.

Böyük Vətən müharibəsi iştirakçıları[redaktə | əsas redaktə]

  • Əzimov Pişan Ağaşirin oğlu (əlil kimi qayıdıb)
  • Əzimov Divanxan Balaş oğlu
  • Əliyev Ruslan Nicat oğlu (hərbi xidmət borcun yerinə yetirərkən vəfat edib)
  • Hüseynov Davaxan Şükür oğlu
  • Hüseynov Qaçaxan Xudaşirin oğlu
  • Məmmədov İzzət Əsəd oğlu
  • Məmmədov Mahmud Rza oğlu
  • Məmmədov Qədir (qayıtmayıb)
  • Məmmədov Eynulla
  • Ağayev Mahmudağa
  • Adıyev Əli
  • Əliyev Məmiş
  • Əliyev Güşü
  • Xudaşov Nəcəf

Qarabağ müharibəsi şəhidi[redaktə | əsas redaktə]

  • Abışov Mürsəl Xanış oğlu

Ziyalıları[redaktə | əsas redaktə]

  • Əzimov Rasim Qiyasxan oğlu – Moldova Dövlət Aqrar Universitetində zootexnik ixtisasını bitirib. Cəlilabad rayon Kənd Təsərrüfatı idarəsində işləyir.
  • Əzimov Fizuli Murad oğlu – BDU-nun,tətbiqi riyaziyyat fakultəsini,fizikasını və aspiranturanı bitirib. Beynəlxalq dərəcəli proqrammistdir.AU-da müəllim işləyir və İT(informasiya texnologiyaları) sahəsində mütəxəssisdir.[1].
  • Əzimov Hatəm Pişan oğlu – KTİ-ni bitirib. Sovxoz direktoru və kənd bələdiyyəsinin sədri olub.
  • Əzimov Yusif Həşi oğlu – KTİ-ni bitirib. Sovxoz direktoru və s. işləyib.
  • Əzimov Akif Sovet oğlu – ADPU-nun fizikasını  bitirib. Məktəbdə fizika müəllimi işləyib.
  • Əzimov Əlipənah Divanxan oğlu – Pİ-ni bitirib. İxtisasını dəyişib. Məktəbdə riyaziyyat müəllimi işləyir.
  • Əzimov Nəcmətdin Əlibaba oğlu – ABU-nun riyaziyyat və informatikasını bitirib. Məktəbdə riyaziyyat müəllimi işləyir.
  • Əzimov Ramin Akif oğlu – ATU-nu bitirmişdir.
  • Ağayev Aslan Davud oğlu – ADU-nun ingilis və azərbaycan dilini bitirib. Müəllim, məktəb direktoru, Kənd Soveti sədri işləyib.
  • Ağayeva (Səlimova) Məlahət Aslan qızı – ADPU-nu bitirib. Cəlilabad şəhər 7 saylı məktəbdə müəllimə işləyir.
  • Aşurov Mərhəmət Məhəbbət oğlu – bakalavrı ADİU-da, magistrı  ATU-da iqtisadiyyatı bitirib. Xalq Bankın Cəlilabad filialında işləyir.
  • Abdullayev Həmdulla Abuzər oğlu – KTİ-ni bitirib, Sovxozda və Göytəbə PM-də işləyib.
  • Adıyev İslam Bahadur oğlu – ADPU-nun fizikasını bitirib. Məktəbdə müəllim işləyib.
  • Ağayev Umudəli Hacıağa oğlu – ADPU-nun ütf-ni bitirib. Məktəbdə direktor müavini işləyir.
  • Ağayev Ülvi Umudəli oğlu – ADNA-nı bitirib. Bakıda zavodda işləyir.
  • Abışov Tosif Gülağa oğlu – ADNA-nı bitirib. Qaz idarəsində işləyir.
  • Əhmədov Təvəkkül Böyükxan oğlu – BDU-nu bitirib. Məktəbdə müəllim işləyib.
  • Həsənov Zahir Muxtar oğlu – ADPU-nun riyaziyyatını bitirib. Müəllim sonra isə hərbi hissədə işləyib.
  • Həsənov Sabir Tehranxan oğlu – Texnika elmlər doktoru, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Hidrotexnika İnstitunda şöbə müdiridir.
  • Hüseynov Kərəm Davaxan oğlu – KTİ-ni bitirib. İxtisasını dəyişib. Məktəbdə coğrafiya müəllimi işləyir.
  • İskəndərov Sakit Ərşad oğlu – ADNA-nı bitirb. Neft sahəsində çalışır.
  • Məmmədov Şahverən Rza oğlu – KTİ-ni bitirib. Baş iqtisadçı işləyib.
  • Məmmədov Şamil Şahverən oğlu – KTİ-ni bitirib. İxtisasını dəyişib. Məktəbdə dil-ədəbiyyat müəllimi işləyir.
  • Məmmədov Kamal Şahverən oğlu – KTİ-ni bitirib. Kənd Sovetinin sədri, RİH-də təlimatçı və şəhər bələdiyyəsinin sədri olub.
  • Məmmədov Ədalət İzzət oğlu –KTİ-ni bitirib.Kolxoz bazarının baytarı olub.

Kənd ərazisindəki mikrotoponimlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Kolludağ – Bu fitooronim kəndin çərqində yerləşir. Bu dağda çoxlu qaratikan bitdiyi üçün dağ belə adlanır.
  • Ağamalı dağı – Bu antropoornim kəndin qərbində yerləşir. Dağın ərazisi kənd sakini Ağamalının otlaq-biçənək yeri olub.
  • İncəçay – Hidronimdir. Bu çay kəndin ortasından axır. O, mənbəyini Qarğılı dağlarından götürüb, Şorbaçının şimalından axan çayla birləşir. Üzərində kəndin otay-bu tayına keçmək üçün 5 körpü salınmışdır
  • Niftalı komatı – Bu antropoadonim kəndin qərbində yerləşir. Oranı kənd sakini Niftalı kol-kosdan təmizləyib istifadə etdiyi üçün yer belə adlanır.
  • Alim novası – Bu antropotoponim kəndin cənub-şərqində, dağın arasında yerləşir.
  • Qurudərə - Bu oronim kəndin cənub-qərbində yerləşir. Burada yayda su olmadığı üçün belə adlanır.
  • Küp çıxan – Kəndin cənub-qərbində Qurudərənin baş hissəsində yerləşir.
  • Qədim qəbiristanlıq–Bu nekronim kəndin qərbindədir.Orada qədim baş daşıları var
  • Kənd körpüsü –Dromonimdir. Kəndin ortasından axan axan çayın üzərində salınıb.
  • Aşağı körpü – Kəndin şimal-şərqində, aşağı hissədə yerləşir.
  • Bəşir bulağı – Bu antropohidronim kəndin şimalında, İncəçayın şimalındakı dərədə yerləşir. Onu kənd sakini Bəşir düzəltdiyi üçün bulaq onun adını daşıyır.
  • Oratlı güneyi – Bu etnotoponim kəndin qərbindəki dağın cənubunda yerləşir. Vaxtilə oradan oratlılar yuxarı kəndə gəlib-getdiyi üçün yer belə adlanıb.
  • Sucuq – Bu adonim kəndin cənub-şərqindəki sulu yerin adıdır.
  • Sucuq bulaq – Bu hidronim kəndin Sucuq ərazisində yerləşir.[1]

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Mahmudağa Qasımov “Cəlilabadın tarixi, etnonimi və toponimi”, Bakı- 2016
  2. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  3. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
  4. "Кавказский календарь на 1915 год". Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 154