Marathi dili

Marathi dili
Marathi dili
Orijinal adı	marathi ; मराठी Marāṭhī
Ölkələr	Hindistan, Mavriki, İsrail
Region	Maxaraştra
Rəsmi status	Maharaştra əyaləti, Daman Diu və Dadra və Naqar Haveli birlik torpağları
Danışanların ümumi sayı	68 milyon
Təsnifatı
Kateqoriya	Avrasiya dilləri
	Avrasiya dilləri Hind-Avropa dilləri Hind-İran dilləri Hind-ari dilləri Middle-Modern Indo-Aryan[vd] New Indo-Aryan[vd] Southern Indo-Aryan[vd] Marathi dili
Yazı	devanaqari, modi əlifbası, Latın əlifbası
Dil kodları
QOST 7.75–97	мар 440
ISO 639-1	mr
ISO 639-2	mar
ISO 639-3	mar
Dilin strukturlarının dünya atlası	mhi
Ethnologue	mar
Linguasphere	59-AAF-o
ABS ASCL	5205
IETF	mr
Glottolog	mara1378
	Bu dildə olan Vikipediya
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Marathi dili (मराठी Marāṭhī) — Hind-ari dillərindən biri. Hindistanın qərbində və mərkəzində yaşayan marathilərin dili. Dünyada 68 milyondan çox insan bu dildə mükəmməl danışır^[4].Marathi dili Hindistanda ən çox danışılan ana dili sırasında sayca dördüncüdür^[5] və dünyada on beşinci ən çox daçıyıcısı olan dildir.^[6]

Marathi dili qədim ədəbi ənənələrə malikdir. O, Maharaştra ştatının əsas dilidir. Marathi dili öz dil qrupundakı digər dillərdən təxminən 1000 il əvvəl ayrılaraq müstəqil dilə çevrilmişdir. Yazılı marathi dilinin ən qədim nümunəsi Hindistanın cənubundakı Şravanabelaqola şəhərində yerləşən minillik nəhəng heykəlin üzərindədir. Bu yazı heykəlin tikintisini maliyyələşdirən kral Qanqarayya və tikintiyə rəhbərlik edən sərkərdə Çamundarayya haqqında məlumat verir. Marathi ədəbiyyatının ən böyük nümayəndəsi orta əsr yazıçısı Dnyaneşvar hesab olunur və o, Hindistanda böyük hörmətlə yad edilir.

Yazı sistemi

Yazılı marathi dili təxminən XI əsrdə daş və mis lövhələr üzərindəki yazılar şəklində meydana çıxmışdır. XIII əsrdən XX əsrin ortalarına qədər yazı sistemi kimi Modi əlifbasından istifadə olunurdu. 1950-ci ildən etibarən isə hindi və bəzi digər Hindistan dillərində olduğu kimi devanagari əlifbası istifadə edilir. Müəyyən tarixi dövrlərdə sənədləşmədə ərəb qrafikası əsasında yazıdan da istifadə olunmuşdur.

Yayılma zonası və statusu

Marathi dili Hindistanın Maharaştra ştatında və qonşu ştatların — Qücərat, Madhya-Pradeş, Qoa, Karnataka, Andhra-Pradeş, həmçinin Daman və Diu və Dadra və Naqar-Haveli ərazilərinin bitişik bölgələrində yayılmışdır. Vadodara, Surat, Haydarabad, Əhmədabad, Belqaum, İndaur, Qvalior kimi şəhərlərdə marathi dilli böyük icmalar mövcuddur. Bundan əlavə, bu dil dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan mühacirlər tərəfindən də istifadə olunur; əsasən ABŞ, BƏƏ, Böyük Britaniya, Avstraliya, Sinqapur və digər ölkələrdə.

Marathi dili Maharaştrada rəsmi statusa malikdir, həmçinin Daman və Diu və Dadra və Naqar-Havelidə digər dillərlə yanaşı rəsmi dil hesab olunur. Qoa ştatında konkani dili rəsmi olsa da, marathi bütün rəsmi məqsədlər üçün istifadə edilə bilər. Bundan başqa, Hindistan konstitusiyasına əsasən marathi ölkənin rəsmi dillərindən biridir.

İstinadlar

↑ Marathi dili^{[ölü keçid]} Ethnologue.org
↑ The Goa, Daman and Diu Official Diluage Act, 1987 makes Konkani the sole official diluage, but provides that Marathi may also be used for "for all or any of the official purposes". The Government also has a policy of replying in Marathi to correspondence received in Marathi. Commissioner Linguistic Minorities, 42nd report: July 2003 - June 2004, Arxivləşdirilib 2007-10-08 at the Wayback Machine pp. para 11.3
↑ Marathi is an official diluage of Dadra and Nagar Haveli Administration's profile Arxivləşdirilib 2012-11-07 at the Wayback Machine
↑ Marathi dili Arxivləşdirilib 2012-10-02 at the Wayback Machine Ethnologue.org
↑ "Abstract of Language Strength in India: 2001 Census". 6 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2012.
↑ "Diluages Spoken by More Than 10 Million People". 31 oktyabr 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2019. (#invalid_param_val)

[[http://www.ethnologue.org/show_diluage.asp?code=mar_Marathi_dili]_Ethnologue.org-1] Marathi dili^{[ölü keçid]} Ethnologue.org

[2] The Goa, Daman and Diu Official Diluage Act, 1987 makes Konkani the sole official diluage, but provides that Marathi may also be used for "for all or any of the official purposes". The Government also has a policy of replying in Marathi to correspondence received in Marathi. Commissioner Linguistic Minorities, 42nd report: July 2003 - June 2004, Arxivləşdirilib 2007-10-08 at the Wayback Machine pp. para 11.3

[3] Marathi is an official diluage of Dadra and Nagar Haveli Administration's profile Arxivləşdirilib 2012-11-07 at the Wayback Machine

[[http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=mar_Marathi_dili]_Ethnologue.org-4] Marathi dili Arxivləşdirilib 2012-10-02 at the Wayback Machine Ethnologue.org

[5] "Abstract of Language Strength in India: 2001 Census". 6 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2012.

[encarta-6] "Diluages Spoken by More Than 10 Million People". 31 oktyabr 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2019. (#invalid_param_val)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Hindistanın rəsmi dilləri
Federal səviyyədə	İngilis dili • Hind dili
Ştatlar səviyyəsində	Assam dili • Benqal dili • Bodo dili • Doqri dili • Qucarat dili • Kannada • Kəşmir dili • Konkani dili • Maythili • Malayalam • Manipuri dili • Marathi dili • Nepal dili • Oriya dili • Pəncab dili • Sanskrit • Santali • Sindhi dili • Tamil dili • Teluqu dili • Hind dili • Urdu dili • Racasthani