Mariya Zankovetska

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mariya Zankovetska
Заньковецька Марія.jpg
Ləqəbi Adosovska
Doğum tarixi 23 iyul (4 avqust) 1854 və ya 4 avqust 1854(1854-08-04)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 4 oktyabr 1934(1934-10-04) (80 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Baykovo qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı
Peşəsi teatr aktrisası, kino aktrisası, aktrisa
Fəaliyyət illəri 1882 tarixindən
Teatr Nejin Xalq Teatrı
Ukrayna Dram Teatrı
Mükafatları
People's Artist of the Ukrainian SSR People's Artist of Ukraine
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mariya Zankovetska (tam adı: Mariya Konstantinivna Zankovetska, ukr. Марія Костянтинівна Заньковецька, rus. Мари́я Константи́новна Занькове́цкая təxəllüsü: Adosovska, ukr. Адасовська, rus. Адасо́вская; 23 iyul [4 avqust] 1854 və ya 4 avqust 1854(1854-08-04)[1], Zanki (Nizhinskii raion)[d], Çerniqov quberniyası[d]4 oktyabr 1934(1934-10-04), Kiyev, Ukrayna SSR, SSRİ) — UkraynaSSRİ aktrisası, USSR-nın xalq artisti.[2].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mariya Konstantinivna Zankovetska 4 avqust 1854-cü ildə Rusiya imperiyasının Çerniqov quberniyasının ərazisində yerləşən Nejin mahalında, tanınmış mülkiyyətçi və vəkil olan Konstantin Konstantinoviç Adasovskinin ailəsində anadan olmuşdur.[2] O, Çerniqov şəhərindəki bir gimnaziyadan məzun olmuşdur.

Uşaq yaşlarından o, həvəskar tamaşalarda aktrisa kimi çıxış etmişdir. 1882-ci ildə o, peşəkar səhnədəki debütünü etmişdir – Yelizavetqrad şəhərində «Natalka Poltavka» operası.[3] Onun vokal səsi (messo-soprano) səhnədəki uğuruna böyük təsir göstərmişdir.[2] O, müxtəlif zamanlarda Marko Lukiç Kropivitski, Mixail Petroviç Staritski, Mikola Karpoviç Sadovski, Panas Karpoviç Saksaqanskiİvan Karpoviç Karpenko-Karinin rəhbərliyində olmuş Ukraynanın ən böyük truppalarında iştirak etmişdir. 1907-ci ildə Sadovski ilə birlikdə o, Kiyev şəhərində Ukraynanın ilk stasionar teatrını təsis etmişdir. Oktyabr inqilabından sonra Zankovetska Kiyev şəhərindəki Milli Teatra (1918, indiki Mariya Zankovetska adına Ukrayna Dram Teatrı) başçılıq etmişdir.

Zankovetskanın ən uğurlu dövrü M. L. Kropivitskinin və M. K. Sadovskinin truppalarında çıxış etdiyi vaxtlar idi. Dövrün tənqidçiləri Zankovetskanın bədii bacarığını çox yüksək qiymətləndirirdilər. MoskvaSankt-Peterburq şəhərlərinə keçirdiyi qastrol səfərləri ona böyük şöhrət qazandırmışdır.[4]

Zankovetska müxtəlif rolları canlandırmışdır. Məsəlüçün, o, «Priski» kimi gülməli və «Naymıçka» kimi dramatik rolları böyük müvəffəqiyyətlə canlandıra bilmişdir. Zankovetska Sankt-Peterburq şəhərində ikən Rusiya yazıçısı Aleksey Sergeyeviç Suvorinin «Tatyana Repina» pyesindəki bir personajı uğurla canlandırdı.[4]

Onun səhnəyə olan ləyaqətini anlayan getman Pavlo Petroviç Skoropadski 1918-ci ilin iyun ayında Nazirlər Şurasının qəbul etdiyi onu həyatı boyunca pensiya ilə təmin etmək qərarını təsdiqləmişdir.[5]

Mariya Konstantinivna Zankovetska 4 oktyabr 1934-cü ildə Ukrayna SSR-nin paytaxtı Kiyev şəhərində vəfat etmiş, meyiti isə Baykovo qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Lvov şəhərindəki Ukrayna Dram Teatrı onun adını daşıyır. Kiyev şəhərindəki parklardan birində onun heykəli ucaldırılmışdır. Kiyev, Ujqorod, Çerniqov, NejinLutskda onun adını daşıyan küçələr var. 1960-cı ildə Kiyevdə onun ev muzeyi, 1964-cü ildə isə Zanki kəndində ona həsr olunmuş bir muzey açılmışdır. 1971-ci ildə Ukrayna yazıçısı İvan Raboklyaç «Mariya Zankovetska» adlı bir pyes yazmışdır. 1989-cu ildə Kiyev şəhərində ona həsr olunmuş bir muzey açılmışdır. 2004-cü ildə Ukrayna Mərkəzi Bankı Mariya Zankovetskanın 150-ci ildönümü şərəfinə xatirə sikkəsi buraxmışdır.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  2. 2,0 2,1 2,2 Mariya ZankovetskaBöyük Sovet Ensiklopediyasındakı məqalə .
  3. "«Цариця української сцени»: М. К. Заньковецька — 160 років від дня народження." (ukr.). www.nbuv.gov.ua. Ukrayna Milli Kitabxanası. 12 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 mart 2019.
  4. 4,0 4,1 (1894) "Мария Заньковецкая", Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, XII (ru).
  5. "Гордость Кировограда: сегодня родилась путеводная звезда украинского театра" (ukr.). topnews.kr.ua. Новостей Кропивницкого (4 avqust 2015). 23 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 mart 2019.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Mariya Zankovetska ilə əlaqəli mediafayllar var.