Metida (peyk)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Metida
Metis.jpg
Metidanın 1996-ci il Noyabr ayı və 1997-ci il İyul ayları aralığında Qalileo kosmik gəmisi tərəfindən çəkilmiş şəkli
Digər adları Yupiter XVI
Kəşf
Kəşf edən Stiven Sinnot
Kəşf tarixi 4 mart 1997 (1997-03-04)
Orbital xarakteristikaları
Peri 127974 km
Apo 128026 km
Böyük yarımoxu (a) 50 075 ± 1 km
Orbitinin orta radiusu (r) 128000 km (1.792 RJ)[1][2]
Orbitinin ekssentrisiteti (e) 0.0002
Əyilməsi (i) 0.06° (Yupiterin ekvatoruna nəzərən)
Nəyin peykidir Yupiter
Fiziki xarakteristikaları
Ölçüləri 60 × 40 × 34 km
Orta radiusu 21.5±2.0 km
Həcmi (V) ≈ 42700 km³
Kütləsi (m) 3.6×1016 kq
Orta sıxlığı (ρ) 0.86 q/sm3
Ekvatorda sərbəstdüşmə təcili (g) 0.005 m/s2 (0.0005 g)
Birinci kosmik sürəti (v1) 0.012 km/s
Fırlanma dövrü (T) Sinxron
Oxunun maililiyi sıfır
Albedo 0.061±0.003
Hərarət
Səthində ≈ 123 K

Metida (yun. Μήτις) və ya Yupiter XVI Yupiterin daxili peyklərindən biridir. Peyk 1979-cu ildə Voyacer 1 kosmik zondu tərəfindən çəkilmiş şəkillərdə kəşf edilmiş və 1983-cü ildə Zeusun birinci arvadının adı ilə Metida adlandırılmışdır.Qalileo kosmik gəmisi ilə 1996-cı ilin əvvələrindən 2003-cü ilin Sentyabr ayı arasında aparılan əlavə müşahidələr onun səthinin şəkillərini çəkməyə imkan vermişdir.

Kəşf və müşahidə[redaktə | əsas redaktə]

Metidanın Qalileo kosmik gəmisi tərəfidən çəkilmiş şəkli

Metida 1979-cu ildə Voyacer 1 kosmik zondu tərəfindən çəkilmiş şəkillərdə Stiven Sinnot tərəfindən kəşf edilmiş və müvəqqəti olaraq S/1979 J 3 adlandırılmışdır.1983-ci ildə ona rəsmi olaraq Zevsin ilk həyat yoldaşı olan titan Metidanın adı verilmişdir.Voyacer 1 in çəkdiyi şəkillərdə Metida nöqtə kimi görsənirdi və bu səbəbdən Metida haqqında məlumatlar Qalileonun gəlişinə kimi çox məhdud idi.Qalileo Metidanın demək olar bütün səthinin şəkillərini çəkmişdi.

Fiziki xarakteristikaları[redaktə | əsas redaktə]

Metida düzənsiz formadadır və ölçüləri 60×40×34 km-dir,bu da onu Yupiterin dörd daxili peykinin ən kiçiyi edir.Təqribi hesablanması nəticəsində onun səthinin sahəsinin 5800 və 11.600 km² aralığında olduğu güman edilir.Metis tərkibi və kütləsi məlum deyil, lakin onun orta sıxlığı Amalteyanın orta sıxlığına yaxın olduğundan, onun kütləsinin 3.6 × 1016 kq,sıxlığının isə (~0.86 g/cm³) olduğu fərz edilir.Bu sıxlıq onu göstərir ki,peykin 10-15 %-i su və buzdan ibarətdir.

Metida səthində çoxlu kraterlər var və qırmızımtıl rəngdə görünür.Baş və arxa yarımkürələr arasında böyük asimmetriya var:baş yarımkürə arxa yarımkürədən 1.3 dəfə parlaqdır.

Orbit və rotasiya[redaktə | əsas redaktə]

Metida Yupiterin dörd daxili peykindən biridir.O Yupiterdən ~128,000 km məsafədə fırlanır.Metidanın orbiti çox kiçik ekssentrisitetə (~0.0002) və Yupiterin ekvatoruna nəzərən çox kiçik əyilməyə (~ 0.06°) malikdir.

Nəhəng kilitlənmə səbəbi ilə Metida öz orbital dövrüdə sinxron fırlanır.

Metida Yupiterin peyklərinin ən sürətlə hərəkət edənidir.O Yupiterin ətrafında 31.5 km/s sürətlə fərlanır.

Yupiterin halqaları ilə əlaqəsi[redaktə | əsas redaktə]

Yupiterin əsas halqası daxilində Metidanın orbiti təqribən 1000-km uzanır.Metida əsas halqanın tozunun çox hissəsini təşkil edir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Evans, M. W.; Porco, C. C.; Hamilton, D. P. (September 2002). "The Orbits of Metis and Adrastea: The Origin and Significance of their Inclinations". Bulletin of the American Astronomical Society 34: 883.Bibcode:2002DPS....34.2403E
  2. Burns, Joseph A.; Simonelli, Damon P.; Showalter, Mark R.; Hamilton, Douglas P.; Porco, Carolyn C.; Throop, Henry; Esposito, Larry W. (2004)."Jupiter's Ring-Moon System" (PDF). In Bagenal, Fran; Dowling, Timothy E.; McKinnon, William B. Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere. Cambridge University Press. pp. 241–262.Bibcode:2004jpsm.book..241B.ISBN 978-0-521-81808-7.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Metida (peyk) ilə əlaqəli mediafayllar var.