Mikloş Horti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mikloş Horti
Miklós Horthy de Nagybánya
Horthy the regent.jpg
bayraqKral naibi
1 mart 1920 — 15 oktyabr 1944
Sələfi Karoli Hussar
Xələfi Ferens Salaşi

Doğum tarixi 18 iyun 1868(1868-06-18)
Doğum yeri Kenderes
Vəfat tarixi 9 fevral 1957 (88 yaşında)
Vəfat yeri Estoril, Portuqaliya
Dəfn yeri LissabonKenderes[d]
Atası Stefan Horti
Həyat yoldaşı Maqdolna Pörqli
Uşaqları István Horthy[d], Miklós Horthy[d]Paulette Horthy[d]
Qoşun növü Austro-Hungarian Navy[d]
Rütbəsi Vitse-Admiral
Döyüşlər Birinci Dünya müharibəsiİkinci Dünya müharibəsi
İmza
Commons-logo.svg Mikloş Horti Vikianbarda

Mikloş Horti (mac. Miklós Horthy) (d. 18 iyun 1868 Kendereş, Macarıstan, ö. 9 fevral 1957 Estoril, Portuqaliya) — 1920-1944-cü illərdə Macarıstan dövlətinin faktiki başçısı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mikloş Horti Kenderesdə Kalvinist əsilzadə ailəsində anadan olmuşdur. Atası Stefan Horti Maqnatlar palatasının üzvlərindən idi. Mikloş ailənin 8 uşağında 4-cüsü idi. 14 yaşında Avstriya-Macarıstan Hərbi donanma akademiyaslna daxil olmuşdur. Bu dövrdə akademiyanın əsas dili alman dili idi. Buna görə də Mikloşun nitqində alman-macar aksenti hər zaman duyulmuşdur. [1]Bunda başqa o italiyan, xorvat, ingilis və fransız dillərini öyrənmişdir. 1901-ci ildə Maqdolna Pörqli ilə ailə həyatı qurmuş, bu evlilikdən 4 övladı dünyaya gəlmişdir.[2]

Hərbi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Gənclik illərində o Avstriya-Macarıstan diplomatı kimi , Osmanlı imperiyası da daxil olmaqla dünyanın bir çox ölkələrinə səyahət etmişdir. 1908-1911-ci illərdə Avstriya-Macarıstan imperatoru Frans İosifin əmr zabiti olaraq böyük hörmətə sahib idi. I Dünya müharibəsi illərində kapitan rütbəsinə yüksəlmiş və Avstriya-Macarıstan donanmasında admiral olmuşdur. 1917-ci ildə İtaliyan donanmasını bir neçə dəfə məğlub etmiş , Otranto döyüşündə yaralanmışdır. 1918-ci ildə Avstriya-Macarıstan donanmasında baş komandan rütbəsi almışdır.[3]

Kral naibi[redaktə | əsas redaktə]

Mikloş Horti Adolf Hitlerlə birlikdə

Macar sosyalist və kommunistlər Bila Kunun rəhbərliyi altında 1919-cu ildə Macarıstan inqilabçı hökümətini yaradaraq və Macarıstan Sovet Cumhuriyyəti elan etmişdi. Bila Kun Hortidən xahiş etmişdi ki, ona bağlı olan qüvvələrə komandirlik etsin. Lakin tezliklə mütəffiq qoşunlarının Fransanın köməyi ilə Macarıstanı ələ keçirməsi ilə Kun höküməti devrildi. Mikloş Horti həbs edildi. 1919-cu ildə azadlığa buraxıldıqdan sonra Milli Ordunun rəhbəri oldu. 1941-ci ilin aprel ayında Macarıstan Hortinin rəhbərliyi ilə Almaniyanın mütəffiqi olaraq II Dünya müharibəsinə qoşulmuşdur. Lakin 1944-cü ilin müharibənin Almaniyanın əleyhinə irəliləməsi nəticəsində, Macarıstanı mütəffiq qoşunlarına təslim edəcəyini bildirmişdir. 1944-cü ilin dekabr ayında Budepeşt Sovet ordusu tərəfindən mühasirəyə alınmış,Mikloş Horti isə həbs edilərək Bavariyaya göndərilmişdir.

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

Müharibənin sonuna qədər Bavariyada ev həbsində saxlanılan Horti 1 may 1945-ci ildə ABŞ 7 ordunun əsgərləri tərəfindən xilas edilsə də, yenidən həbs edildi. Daha sonra 17 dekabr 1945-ci ildə Nürnberq həbsxanasından azadlığa buraxılmış və Bavariyada yaşayan ailəsinin yanına qayıtmışdır. 1948-ci ildə Nürnberq məhkəməsində şahid qismində çıxış etmişdir. Həmin il Portuqaliyaya köçmüş və ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. 9 fevral 1957-ci ildə vəfat etmişdir.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Xatirələrini qələmə aldığı "Macarıstana həsr edilmiş həyat" (alm. Ein Leben für Ungarn‎) adlı əsəri 1953-cü ildə alman dilində yayımlanmışdır. Əsər sonradan ingilis dilinə tərcümə edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]