Molodi müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Molodi müharibəsi
Rusiya-Krım müharibəsi
Molodi - v pam'at' pobedy 1572 goda - 07.jpg
Tarix 30 iyul - 2 avqust 1572
Yeri Molodi
Nəticəsi Rusiya qalib gəldi
Münaqişə tərəfləri
Ottoman flag.svg Osmanlı imperiyası
Flag of the Crimean Tatar people.svg Krım xanlığı
Russlandflagge 1668-1699.svg Çar Rusiyası

Molodi müharibəsi — (Rus dilində: Молодинская битва) 1572-ci ilin iyul-avqust aylarında olmuşdur. Bu müharibə, İvan Qroznının ən əhəmiyyətli döyüşlərindən biridir. Öz ordusundan iki dəfə böyük bir orduya qalib gəlmişdir. İvan Qroznı Moskva şəhərinin 40 mil yaxınlığında Krım xanı I Dövlət Gəray xana qarşı vuruşmuşdur[1].

Rusiya çarlığının Livonya müharibəsini aparmasını fürsət bilən Dövlət Gəray, bir illik fasilədən sonra Moskvaya yenidən hücuma keçdi. Osmanlı tərəfindən artilleriya və yeniçəri qüvvələri ilə dəstəklənərək, 3 kəşfiyyat dəstəsi göndərdi. Sonra da (26 iyulda) Oka çayının qarşı sahilinə keçdi. Amma çayın o biri tərəfində Rus ordusunun yerləşdiyini bilmirdi (həmin dövrdə Rusiya Livonya müharibəsində müvəqqəti atəşkəs imzalamışdı).

Rus ordusu 60 min əsgərdən ibarət bir gücə malik idi. Baş komandaları Knyaz Mixail Vorotynsky idi. Ordunun sol qanadına Prens Repnin, sağ qanadına Prens Odoevsky rəhbərlik edirdi. Bununla yanaşı ruslar çayın digər yaxasına mövqe qurmuşdu.

30 iyulda ordular qarşı-qarşıya gəldilər. Rusların planı çərçivəsində mülki edilmiş mövqelər və dar sahədə qalan tatarlar oxatma qabiliyyətlərindən istifadə edə bilmədilər və məcburən üz-üzə müharibəyə başladılar. Müharibə əsasən qılınc və nizə döyüşü şəklində davam etdi. Zəbt edilmiş mövqelərdə Ruslar müharibənin sonrakı mərhələlərində topçu birlikləri və odlu silahlarından təsirli şəkildə istifadə etdilər. OsmanlıKrım ordusu ardında 100 min nəfərə qədər ölü, yaralı və əsir verdi. Verilən itkilər qarşısında məğlub ediləcəyini anlayan Dövlət Gəray qalan 20 min Tatar süvarisi ilə qaçmaq məcburiyyətində qaldı.

Müharibənin nəticəsi Krım xanlığı bir daha Moskvaya qədər heç vaxt irəliləyə bilmədi, ancaq Ukrayna ərazisinə edəcəyi hücumlarla kifayətləndi. Bununla da Rusiya isə möhkəmlənmək prosesinə başladı. Buna baxmayaraq, 1680-ci illərə qədər Krım xanlığına xərac verməyə davam etti. Bu müharibə eyni zamanda Osmanlı İmperiyasıKrım xanlığının qüdrətinin azalmağa başladığını da bir göstəricisi olmuşdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Новгородская вторая летопись. Год 7080(1572).ПСРЛ т. III, СПб, 1841

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Molodi müharibəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.