Moqao mağaraları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Koordinatlar: 32°39′27″ şm. e. 51°40′20″ ş. u. / 32.6575333° şm. e. 51.6724139° ş. u. / 32.6575333; 51.6724139

Moqao mağaraları
çin 莫高窟
Dunhuang Mogao Ku 2013.12.31 12-30-18.jpg
Ölkə Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR
Üslubu Çin memarlığı
Vəziyyəti stabil
Tipi Mədəni
Kriteriya i, ii, iii, iv, v, vi
Təyin edilib 1987
İstinad nöm. 440
Dövlət ÇXR
Region Asiya
Commons-logo.svg Moqao mağaraları Wikimedia Commonsdа

Moqao mağaraları, (çin 莫高窟), Moqao mağara-məbəd kompleksi, Bin Budda mağaraları və ya Dunhuanq mağaraları adları ilə tanınır. Çinin Qansu əyalətinin Dunhuanq şəhərin 25 km cənub-şərqində Minqsha dağının ətəyində yerləşən mağarada 492 məbəd vardır.

Tarixi İpək Yolunun üzərində yerləşən mağarada Buddist sənətinin ən gözəl əsərləri vardır.Buddist yeraltı məbədinin tikilişinə 366-cı ildə başlamış və bu dövr ərzində burada ən dəyərli buddist əsərlərinə sığınacaq olmuşdur.[1] Moqao mağaraları Lonqmen mağara-məbəd kompleksi və Yunqan mağara-məbəd kompleksi ilə birliktə Çinin ən tanınan Buddist yeraltı məbədlərindən biridir.

1987-də Ümumdünya irsi sıyahısına daxil edilmişdir.[2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Danışılanlara görə 366-cı ildə Lezun (Lè Zūn, 樂尊) adında bir Buddist rahip Dunhuanq şəhərinə gəlir. Minqsha Dağına baxan zaman qızıl rəngli günəş işıqlarının arasında minlərlə Budda xəyal edən Lezun, xəyalından ilham alaraq ilk mağaranın qazıntısına başlayır. Sonralar mağaraların sayı artır, Tan sülaləsi dövründə mağaraların sayının minə çatdığı məlumdur.[3] Sadə bir həyat tərzi seçən Buddist rahiplər kamilləşmək məqsədi ilə bu mağaralara üz tuturdular. IV əsrdən XIV əsrə kimi rahiblər qərbdən heykəlləri Dunhuanq şəhərinə gətirmiş, ipək yolundan keçən bəzi tacirlər isə buraya gözəl rəsm əsərləri hədiyə etmişlər.

Mağaralar[redaktə | əsas redaktə]

Tan sülaləsi dövründə mağaraların sayı minə çatmışdı.Bu gün isə bizə 735 mağara məlumdur. Şimal bölgədə olan mağaralar sadə cənub bölgədə olan mağaralar isə təmtəraqlı idi. Yeni sülalələr hakimyətə gəldikdə yeni mağaralar tikilirdi. Bu səbəblə mağaraların içi, heykəllər və rəsm əsərləri bir-birindən kəskin fərqlənir. Ümumilikdə mağaranın divarlarındakı rəsm əsərləri 42000 m² ərazini tutur. XI əsrdən sonra bəzi mağaralar divarlar ilə bağlanaraq qiymətli əlyazmalar və müqəddəs əşyalar üçün anbar rolunu oynayırdı. Bu gün beş yüzə yaxın mağaranın tikilmə ili öyrənilmişdir:

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.chinapage.com/dunhuang.html Silk Road - DunHuang [Tun-Huang] Grottoes
  2. http://whc.unesco.org/en/list/440 Mogao Caves, UNESCO
  3. http://turkish.cri.cn/chinaabc/chapter20/chapter200315.htm China ABC Müzey: Moqao Daş Mağaraları,

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Moqao mağaraları ilə əlaqəli mediafayllar var.