Oysxara
| Oysxara | |
|---|---|
| Ойсхар | |
 | |
| 43°15′50″ şm. e. 46°14′53″ ş. u.HGYO | |
| Ölkə | |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| İlk məlumat | 1732 |
| Mərkəzin hündürlüyü | 123 m |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəsmi dili | |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Poçt indeksi | 366211 |
.svg)  Oysxara | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Oysxara (çeçen. Ойсхар) qəsəbə və ya kəndi[3][4] Çeçenistan Respublikasının Qudermes rayonunda yerləşir.
Tərkibindəki yeganə yaşayış yerini Oysxarskoye kənd yaşayış məntəqəsi təşkil edir.[5]
Coğrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kənd "R-217" (Qafqaz) federal magistral yolunda, Kaçkalıkski silsiləsinin şimal ətəyində, Qudermesin regional mərkəzindən 11 km cənub-şərqdə və Qroznı şəhərindən 48 km şərqdə yerləşir. Oysxara kəndinə ən yaxın yerləşən yaşayış məntəqələri: şimal-qərbdə Melçxi və Şuani kəndləri, şərqdə Yuxarı Noyber və Aşağı Noyber kəndləri, cənub-şərqdə Alleroy kəndi, cənubda Tsentaroy kəndi, cənub-qərbdə Baçi-Yurt və qərbdə İlasxan-Yurt kəndi.[6]
Tarix
[redaktə | vikimətni redaktə et]İlk dəfə Oysxara kəndi Qızılyar komendantı, general-mayor D. F. Eropkinin 1732-ci il tarixli "Dağ sahiblərinin qeydiyyatı" adı altında tərtib etdiyi sənəddə xatırlandı. 1770–1773-cü illərdə Qafqazı gəzən təbiətşünas və səyyah I. A. Qildenştedt Oysxaranın bir çeçen kəndi olduğunu qeyd etdi.[7]
Kəndin tsontaroy taypının nümayəndələri olan çeçenlər tərəfindən qurulduğunu A. A. Süleymanov da sübut edir.[8] 1790-cı illərdə J. Reineggs, 800 ailədən ibarət olan Oysunqur sakinlərinin "qumuq-Tatar dilində danışdıqlarını" qeyd etdi.[9]
1820-ci ilin payızında general İ. V. Qurkov, çeçenləri qorxutmaq üçün çıxışları dayandırmaq üçün İstisu, Oysunqur və digər kəndləri tamamilə darmadağın etdi.[10]
28 yanvar 1928-ci ildə Qudermes rayonunun mərkəzi Oysunqur kəndindən Qudermes kəndinə köçürüldü.[11] 1944-cü ildə Çeçenlərin və İnquşların qovulmasından və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra Oysunqur kəndi Novoqroznenski adlandırıldı və 1951-ci ilə qədər Qroznı vilayətinin Novoqroznenski rayonunun mərkəzi olmuşdur.[12][13]
1946-cı ildə kəndə şəhər tipli qəsəbə statusu verildi. 1989-cu ildə Novoqroznenski kəndi Oysxar adlandırıldı.[14] 2009-cu ilə qədər şəhər tipli qəsəbə statusundan məhrum olmuş və hazırda Oysxara qəsəbəsi və ya Oysxar kəndi olaraq qeyd edilmişdir.[15]
Əhali
[redaktə | vikimətni redaktə et]2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə kəndin əhali tərkibini 99,85 % çeçenlər və 0,15 % digərləri təşkil edir.[16]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/2016/oktmo/tom4_oktmo.rar.
- ↑ GEOnet Names Server. 2018.
- ↑ "Указ Президента Чеченской Республики «Об утверждении реестра административно-территориальных единиц Чеченской Республики» от 11 августа 2010 года N 167". 10 fevral 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Закон Чеченской республики от 27 февраля 2009 года N 19-рз «Об образовании муниципального образования Гудермесский район и муниципальных образований, входящих в его состав, установлении их границ и наделении их соответствующим статусом муниципального района, городского и сельского поселения»". 8 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Гудермесский район-ОЙСХАРА". 6 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Карта Чечни". 8 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Иоганн Антон Гильденштедт Путешествие по Кавказу. К политической географии и народоведению Кавказских гор". 6 avqust 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ Топонимия Чечни,Грозный,2006
- ↑ A General, Historical, and Topographical Description of Mount Caucasus, Reineggs, стр 54
- ↑ "Страницы истории. «Гроза Кавказа», Бейбулат Таймиев — один из лидеров чеченского сопротивления в период Кавказской войны". 22 fevral 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Вестник академии наук Чеченской Республики № 4 (33), 2016 Грозный 2016.- с 43" (PDF). 11 iyun 2017 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Краткая историческая справка об административно-территориальном делении Чечено-Ингушетии". 8 noyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ Ведомости Верховного Совета РСФСР № 5 1958
- ↑ "Перепись 2002. Изменения в административно-территориальном устройстве субъектов Российской Федерации за 1989—2002 годы". 17 fevral 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Устав Ойсхарского сельского поселения". 6 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.
- ↑ "Том 4 книга 1 "Национальный состав и владение языками, гражданство"; таблица 1 "Национальный состав населения Чечни по городским округам, муниципальным районам, городским населённым пунктам, сельским населённым пунктам с численностью населения 3000 человек и более"". 29 sentyabr 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2019.