Oysxara

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oysxara
Ойсхаран юкъ.jpg
43°15′50″ şm. e. 46°14′53″ ş. u.
Ölkə
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 366211
Xəritəni göstər/gizlə
Oysxara xəritədə
Oysxara
Oysxara
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Oysxara (çeçen. Ойсхар) qəsəbə və ya kəndi [3] [4] Çeçenistan Respublikasının Qudermes rayonunda yerləşir.

Tərkibindəki yeganə yaşayış yerini Oysxarskoye kənd yaşayış məntəqəsi təşkil edir.[5]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Kənd "R-217" (Qafqaz) federal magistral yolunda, Kaçkalıkski silsiləsinin şimal ətəyində, Qudermesin regional mərkəzindən 11 km cənub-şərqdə və Qroznı şəhərindən 48 km şərqdə yerləşir. Oysxara kəndinə ən yaxın yerləşən yaşayış məntəqələri: şimal-qərbdə Melçxi və Şuani kəndləri, şərqdə Yuxarı Noyber və Aşağı Noyber kəndləri, cənub-şərqdə Alleroy kəndi, cənubda Tsentaroy kəndi, cənub-qərbdə Baçi-Yurt və qərbdə İlasxan-Yurt kəndi.[6]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

İlk dəfə Oysxara kəndi Qızılyar komendantı, general-mayor D.F.Eropkinin 1732-ci il tarixli "Dağ sahiblərinin qeydiyyatı" adı altında tərtib etdiyi sənəddə xatırlandı. 1770-1773-cü illərdə Qafqazı gəzən təbiətşünas və səyyah I. A. Qildenştedt Oysxaranın bir çeçen kəndi olduğunu qeyd etdi.[7]

Kəndin tsontaroy taypının nümayəndələri olan çeçenlər tərəfindən qurulduğunu A. A. Süleymanov da sübut edir.[8] 1790-cı illərdə J. Reineggs, 800 ailədən ibarət olan Oysunqur sakinlərinin "qumuq-Tatar dilində danışdıqlarını" qeyd etdi.[9]

1820-ci ilin payızında general İ. V. Qurkov, çeçenləri qorxutmaq üçün çıxışları dayandırmaq üçün İstisu, Oysunqur və digər kəndləri tamamilə darmadağın etdi.[10]

28 yanvar 1928-ci ildə Qudermes rayonunun mərkəzi Oysunqur kəndindən Qudermes kəndinə köçürüldü.[11] 1944-cü ildə Çeçenlərin və İnquşların qovulmasından və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra Oysunqur kəndi Novoqroznenski adlandırıldı və 1951-ci ilə qədər Qroznı vilayətinin Novoqroznenski rayonunun mərkəzi olmuşdur.[12] [13]

1946-cı ildə kəndə şəhər tipli qəsəbə statusu verildi. 1989-cu ildə Novoqroznenski kəndi Oysxar adlandırıldı.[14] 2009-cu ilə qədər şəhər tipli qəsəbə statusundan məhrum olmuş və hazırda Oysxara qəsəbəsi və ya Oysxar kəndi olaraq qeyd edilmişdir.[15]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə kəndin əhali tərkibini 99,85 % çeçenlər və 0,15 % digərləri təşkil edir.[16]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/2016/oktmo/tom4_oktmo.rar
  2. GEOnet Names Server — 2018.
  3. Указ Президента Чеченской Республики «Об утверждении реестра административно-территориальных единиц Чеченской Республики» от 11 августа 2010 года N 167
  4. Закон Чеченской республики от 27 февраля 2009 года N 19-рз «Об образовании муниципального образования Гудермесский район и муниципальных образований, входящих в его состав, установлении их границ и наделении их соответствующим статусом муниципального района, городского и сельского поселения»
  5. Гудермесский район-ОЙСХАРА
  6. Карта Чечни
  7. Иоганн Антон Гильденштедт Путешествие по Кавказу. К политической географии и народоведению Кавказских гор
  8. Топонимия Чечни,Грозный,2006
  9. A General, Historical, and Topographical Description of Mount Caucasus, Reineggs, стр 54
  10. Страницы истории. «Гроза Кавказа», Бейбулат Таймиев — один из лидеров чеченского сопротивления в период Кавказской войны
  11. Вестник академии наук Чеченской Республики № 4 (33), 2016 Грозный 2016.- с 43
  12. Краткая историческая справка об административно-территориальном делении Чечено-Ингушетии
  13. Ведомости Верховного Совета РСФСР № 5 1958
  14. Перепись 2002. Изменения в административно-территориальном устройстве субъектов Российской Федерации за 1989—2002 годы
  15. Устав Ойсхарского сельского поселения
  16. Том 4 книга 1 "Национальный состав и владение языками, гражданство"; таблица 1 "Национальный состав населения Чечни по городским округам, муниципальным районам, городским населённым пунктам, сельским населённым пунктам с численностью населения 3000 человек и более"