Pəri cadu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox book.png
Pəri cadu
Şəkil
1912-ci ildə Tağıyev adına teatırda afişası
Janr faciə
Müəllif Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev
Yazılma ili 1901

"Sehirli pəri" və ya "Pəri cadu"  — 1901-ci ildə azərbaycanlı dramaturq Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev tərəfindən yazılmış faciə pyesi. 1901-ci ildə Şuşadan Bakıya qayıtdığı zaman pyesi bitirmişdir[1]. Pyes milli dram qızıl fonduna daxil edilmiş, uğur qazanmışdır, Tiflis, İrəvan, Naxçıvan və digər şəhərlərdə səhnəyə qoyulmuşdur[2]. 1924-cü ildə Mirseyfəddin Kirmanşahlı tərəfindən səhnələşdirilən Bakıda Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının səhnəsində qoyulmuşdur[3].

Əsərin təhlili[redaktə | əsas redaktə]

"Pəri cadu" pyesində, «Azərbaycan tarixi» (Bakı, 1960, cild 2-ci) monoqrafiyasının müəlliflərinin fikrinə görə, «Bəxtsiz cavan» pyesində olduğu kimi Haqverdiyev işləyənlər üçün sevgisini və səmimiyyətini ifadə edirdi[1]. Ədəbiyyatşünas Əziz Şərifin sözlərinə görə, "Pəri cadu" simvolik dramasında Haqverdiyev insanın şəxsi xoşbəxtliyini sorğulamışdır. Əziz Şərif qeyd edirdi:

" Haqverdiyev , böyük sənətkarlıqla, pisliyi qüdrətli olduğu heç bir şəxsi azadlıq olmadığı pulun gücündən üstün olduğu yerdəki xoşbəxtliyin mümkünsüz olduğunu göstərir. Yalnız təkzib edən kəndli Qurban, üsyançı intellekt Fərhad vəfat etdiyinə görə öldü , kütlələrin dəstəyi olmadan tək mübarizə aparmağa çalışdı.[4] "

Teatr mütəxəssisi Cəfər Cəfərov qeyd edir ki, "Pəri cadu" pyesi onun canlılığı və doğruluğu üçün dəyərlidir. Cəfərovun sözlərinə görə N.Nərimanovun "Şamdanbəy", Nəcəf bəy Vəzirovun "Yağışdan çıxıb yağmura düşdü", "Hacı Qara" əsərləri kimi Haqverdiyev, pul mübadiləsi, mülkiyyət ideyalarını ortaya qoyur və onların bu faciəli nəticələrini aydın şəkildə nümayiş etdirir əlaqələr və fikirlər irəli sürür. Cəfərovun sözlərinə görə, "Pəri cadu" pyesin tərzi və forması Azərbaycan səhnəsinin tarixində tamamilə yeni bir fenomen idi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbələr
  1. 1,0 1,1 Azərbaycan tarixi. — Bakı: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1960. — Səhifələrin sayı: 844.
  2. İnqilab Kərimov. Становление и развитие азербайджанского театра: Конец XIX — начала XX в.. — Bakı: Elm, 1991. — Səhifələrin sayı: 89. — Səh.: 292. 
  3. (1967) Азербайджанский драматический театр им. М. Азизбекова. Театральная энциклопедия, 89.
  4. Из ст. Азиза Шарифа «Выдающийся азербайджанский писатель». «Литературная газета», 1945, 26 мая. — Театральный календарь. — Искусство (издательство), 1970. — Səhifələrin sayı: 98.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Kamran Məmmədov (Önsöz yazarı). Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev. Seçilmiş əsərləri / Əziz Güləliyеv (redaktor). — Bakı: Lider, 2005. — I cild. — Səh.: 504.  — ISBN 9952-417-37-1. (azərb.)