Qızılquyruq çaxraqcıl

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qızılquyruq çaxraqcıl
Oenanthe chrysopygia
Oenanthe chrysopygia.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Yarımsinif:Yenidamaqlılar
Dəstə:Sərçəkimilər
Yarımdəstə:Oxuyan sərçələr
İnfradəstə:Passerida
Fəsilə:Milçəkqapanlar
Yarımfəsilə:Çəkçəkilər
Cins:Çaxraqcıl
Növ: Qızılquyruq çaxraqcıl
Elmi adı
Oenanthe chrysopygia (De Filippi, 1863)
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC az.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)Least Concern22734803
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  

Qızılquyruq çaxraqcıl (lat. Oenanthe chrysopygia), (Passeriformes) dəstəsindan bir quş növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.[1]

Təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dağlıq ərazi növü olub, əsasən bozumtul rəngindədir. Qızılı-pas rəngli quyruq hissəsi və quyruq yelpiyində kürən rəng ilə ayırd edilir. Tacı və bel hissəsi tünd bozumtulqəhvəyi tondadır. Üzü və boğazı qaramtıl rəngdədir. Digər çaxraqcılların əksinə olaraq, qanadları açıq və ayaqları yellənən şəkildə havada az qala asılı qalır. Həyəcan siqnalı cingiltilidir. Növ siqnalı isə digər quş səslərinin təqlidindən uzaq, sadə formada təkrarlanan melodik islıq şəkilindədir.Nəğməsi əksınə digər quşların səslərinin təqlıdındən ibarətdir. Uçuş zamanı təxminən 10 - 15 m yüksəklikdən ötərək keçir

Yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yuvalama arealı Şərqi Türkıyəni və həmsərhəd Cənubi Qafqaz əraziləri, İranıcənubi Türkmənistanı əhatə edir. KiprLivyada təsadüfi qonaqdır. İsraildə, Suriyadaİordaniyada nadir hallarda köç vaxtı rast gəlinir. Qışlama Yəməndə, Saudi Ərəbistanında, Şimal-Şərqi Afrikada Qırmızı dəniz boyu ərazilərdə keçır. Muxtar Respublikanın CulfaOrdubad rayonunun bütün yüksəkliklərində tək-tək rast gəlinir. Azərbaycanın ZəngilanCəbrayıl rayonlarının ərazisindədə rast gəlinməsi ehtimal olunur.

Həyat tərzi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Quru, çöl iqlimli və yüksək kolluqlu ovalar ilə əsasən dağlıq bölgələri seçir. Bozqır və çılpaq qayalıqlardakı oyuq, çat kimi uyğun yerləri seçir. Qışda isə nadir olaraq səhra xüsusiyyətləri olan sahələri seçir, ancaq istifadə etdiyi yuvalar yalçın qayalıqlar və quraq ərazilərdəki kolluqlardadır. Əsasən, oturaraq vəziyyətdə cücülərlə qidalanır. Quru torpağı qazıb, qarışdıraraq böcək və s. sürfələri tutur. Bitki üzərindən qapdığı böcək sürfəsini dimdiyi ilə torpağa vuraraq əzir və udur. Çoxalma dövrləri xaricində ümumiyyətlə tək yaşayır. Köç zamanı qısa müddətli istifadə edilən ərazi erkək tərəfindən digər növlərə qarşı müdafiə olunur. Yuvaqurma sahələri qonşularıyla iç-içə keçəcək bir xarakterdədir. Qışladığı sahələrdə oktyabrdan fevral və ya martın ortalarına qədər müşahidə olunur.

Sayı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dünya üzrə sayı haqqında məlumat yoxdur. Ancaq Avropada 2,100 - 7,000 cüt olduğu təxmin edilir. Sayları olduqca az olmaq üzrə Azərbaycan o cümlədən Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində rastgəlmə tezliyindən asılı olaraq bizim tərəfdən 80 - 500 cüt olduğu qiymətləndirilir

Azalma səbəbləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Davamsız otarma nəticəsində kolluqların yeni pöhrələrinin məhv edilməsi, kolluqların qırılması, yandırılması və qayalıqların deqradasiyası səbəb ola bilər Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər: Yaşayış ərazilərindən bəzi yerlərin, Qoruq, Milli Park və Yasaqlığın tərkibində olması mühafizəsinə kömək edir, Avropa mühafizə statusuna (VU), Bonn və Bern konvensiyalarına daxil edilmişdir

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər: Növün yaşadığı ərazilərdə otarmanın məhdudlaşdırılması, kolluqların bərpası və qayalıqların deqradasiyasının azaldılması mühafizəyə kömək edə bilər.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar". 2013-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-10.
  • AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QIRMIZI KİTABI FAUNA, II NƏŞR. 173 səh, Qızılquyruq çaxraqcıl.