Qərib Məmmədov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qərib Məmmədov
Qərib Şamil oğlu Məmmədov
Qerib Memmedov.jpg
Doğum tarixi: 6 yanvar 1947 (1947-01-06) (69 yaş)
Doğum yeri: Ermənistan SSR, Amasya rayonu
Vətəndaşlıq: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi: Biologiya
İş yeri: Bakı Dövlət Universitetinin Ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsinin, Torpaqşünaslıq kafedrasının müdiridir, [1] .
Elmi dərəcəsi: Biologiya elmləri doktoru
Elmi vəzifəsi: AMEA-nın müxbir üzvü, [2] professor
Təhsili: Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutu
Mükafatları: “Qızıl Kürə” Milli Mükafatı(2012)

Qərib Məmmədov — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2001), akademik, biologiya elmləri doktoru (1991), professor. Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının və Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2002). BDU-nun torpaqşünaslıq kafedrasının müdiri (2004)[3].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Məmmədov Qərib Şamil oğlu 6 yanvar 1947-ci ildə Ermənistan SSR-in Amasya rayonunun Yeniyol kəndində anadan olmuşdur. Atası Şamil Mamoy oğlu Məmmədov, anası Məsmə Rəcəb qızı Məmmədovadır. Qərib Məmmədov 1965-ci ildə Amasya rayon orta məktəbini müvəffəqiyyətlə başa vurmuş, 1966-cı ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Coğrafiya-Biologiya fakultəsinə daxil olmuş, həmin fakultənin komsomol təşkilatının katibi və tələbə elmi cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. 1970-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətinə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Eroziya Bölməsində laborant vəzifəsinə başlamış, sonra AMEA-nın Torpaqşünaslıq və Aqrokimya institutunda kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, laboratoriya rəhbəri, institutun direktoru (1993-2001) vəzifəsində işləmişdir. Aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru (1979), Ekologiya ixtisasi üzrə biologiya elmləri doktoru (1992) elmi dərəcəsini və professor elmi adını almışdır. I çağırış (1996) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. 1997-ci ildən 2001-ci ilə qədər Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq Komitəsinin, 2001-ci ildən 2015-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin sədri olmuşdur. 2004-cü ildən BDU-nun Ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsinin, Torpaqşünaslıq kafedrasının müdiridir. 2011-ci ildən AMEA-nın Aqrar Elmlər Bölməsinin akademik katibidir.

Alim tərəfindən Azərbaycan Respublikası üzrə torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası, torpaqların ekoloji münbitlik modelləri, torpaqların coğrafi-yayılma qanunauyğunluqları müəyyən edilmiş və xəritələşdirilməsi aparılmış, torpaq örtüyü strukturası (TÖS) tədqiq edilmişdir, landşaft komplekslərinin və torpaq kadastr rayonları ekoloji qiymətləndirilmiş, ekoloji manitorinqi aparılmış, ekoloji qiymət xəritəsi və 3 dildə (Azərbaycan, Rus, İngilis) Ekoloji atlaslar və ilk dəfə olaraq Azərbaycanın ekoloji konsepsiyası hazırlanmışdır. İlk dəfə relyef plastikası əsasında Azərbaycan Respublikasının yeni Torpaq xəritəsi və Torpaq atlası hazırlanmış, məkan məlumatlarının idarəolunması və torpaq inzibatçılığı, torpaqların eko-etik problemləri və onların həlli yolları verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli atlasının məsul katibi olmçuşdur. Q.Məmmədov Beynəlxalq Noosfer Akademiyasının, Rusiya Ekilogiya Akademiyasının, Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının və bir sıra başqa nüfuzlu beynəlxalq akademiyaların həqiqi üzvüdür. Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının xarici üzvüdür. Azərbaycan Respublikası Prezitenti Yanında AAK Ekspert Şurasının və AR Prezidenti tərəfindən Milli Ensiklopediya Şurasının üzvü seçilmişdir. Təhsil, Elm və Mədəniyyət məsələləri üzrə Təşkilatın (YUNESKO) üzvü seçilmişdir(2012)

Ölkəmizdə və dünyada tanınmış alim və bacarıqlı elm təşkilatçısı kimi məşhurdur.

Ailəlidir, iki övladı var.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • 1976-1980-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyasının kiçik elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır.
  • 1976-1994-cü illərdə istər Azərbaycanda, istərsə də SSRİ-nin bir çox şəhərlərində (Tbilisi, Moskva, Aşqabad, Daşkənd, Yerevan, Barnaul, Puşino, Ufa, Novosibirsk və s.) beynəlxalq simpoziumlarda, konqreslərdə, konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış edərək Azərbaycanı təmsil etmişdir.
  • 1979-2013-cü illərdə Moldova, Başqırdıstan, Dağıstan və Azərbaycanın dissertantlarının AMEA-nın Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun müdafiə şurasında torpaqşünaslıq, ekologiya, biologiya, meliorasiya, coğrafiya ixtisasları üzrə müxtəlif mövzularda müdafiə etdikləri dissertasiya işlərinə opponentlik etmişdir.
  • 1979-cu ildə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyası Qərib Şamil oğlu Məmmədova kənd təsərrüfatı elmləri namizədi alimlik dərəcəsi verir.
  • 1980-ci illərdə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Coğrafiya fakültəsində mühazirələr oxumuşdur.
  • 1980-1984-cü illərdə Azərbaycan EA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda baş elmi işçi vəzifəsində işləyir.
  • 1984-1994-cü illərdə Azərbaycan EA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda laboratoriya rəhbəri işləyir.
  • 1991-ci ildə Qərib Məmmədov Dnepropetrovsk Dövlət Universitetində doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək ekologiya ixtisası üzrə biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüş Q.Ş.Məmmədov ölkəmizdə həmin ixtisas üzrə yeganə professordur.
  • 1991-ci ildə Dnepropetrovsk Dövlət Universitetində «Azərbaycanın kənd təsərrüfatı və meşə altında olan torpaqlarının ekoloji qiymətləndirilməsi» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. Doktorluq dissertasiyasının əsasını Azərbaycanın kənd təsərrüfatı və meşə altında olan torpaqların ekologiyası məsələləri təşkil edir. Burada torpaqların ekologiyası ilə bağlı problemlər geniş təhlil edilir və onun həlli yolları müəyyən edilir.
  • 1992-ci ildə SSRİ AAK tərəfindən ekologiya ixtisası üzrə biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verilir. Həmin ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında AAK tərəfindən respublikada ilk ekoloq kimi professor adı verilir.
  • 1993-cü ildən Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının üzvüdür.
  • 1993-cü ildən bugünədək Bakıda keçirilən «Enerji, ekologiya, iqtisadiyyat» Beynəlxalq konqreslərində böyük elmi məruzələrlə fəal iştirak edir.
  • 1994-cü ildə Azərbaycan EA Rəyasət Heyəti tərəfindən Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutuna direktor təyin olunur. Direktor işlədiyi illərdə institutun «ixtisaslaşdırılmış müdafiə» və «elmi» şuralarının sədri olmuşdur.
  • 1994-cü ildə Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının həqiqi üzvü və akademik katibi olmuşdur.
  • 1994-1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının kənd təsərrüfatı üzrə ekspert komissiyasının üzvü olmuşdur.
  • 1994-1996-cı illərdə Azərbaycan EA Rəyasət Heyəti tərəfindən Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutuna direktor təyin olunur. Direktor işlədiyi illərdə İnstitutun İxtisaslaşdırılmış Müdafiə və Elmi şuralarının sədri olmuşdur.
  • 1996-cı ildə Birinci çağırış Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı seçilir. Deputat olduğu müddətdə Milli Məclisin «Ekologiya məsələləri üzrə» Daimi Komissiyasının üzvü, həmçinin Azərbaycan-Çin Parlamentlərarası qrupunun üzvü kimi fəaliyyət göstərir.
  • 1996-cı ildə Türkiyənin Adana şəhərində keçirilən Beynəlxalq Konqresdə «Deqradasiyaya uğramış torpaqların bərpa olunmasının aqroekoloji əsasları və Azərbaycan torpaqlarının ekoloji münbitlik modeli» mövzusunda məruzə etmişdir.
  • 1997-ci il 25 iyul tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ümummilli lider Heydər Əliyevin sərəncamı (№627) ilə Dövlət Torpaq Komitəsinin, 18 aprel 2001-ci il tarixli fərmanı (№461) ilə Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
  • 1997-ci ildə Azərbaycan Parlament nümayəndə heyətinin tərkibində Çində işgüzar səfərdə olmuşdur.
  • 1998-ci ildən Sərhəd məsələləri üzrə dövlət komissiyasının üzvüdür.
  • 1998-ci ildən akademik H.Əliyev adına Ekologiya fondunun sədridir.
  • 1998-ci ildə Fransanın Montpelye şəhərində keçirilən Ümumdünya Torpaqşünaslıq Cəmiyyətinin XVI konqresində iştirak etmək üçün ezam olunmuşdur. Həmin konqresdə «Azərbaycanın kənd təsərrüfatı və digər bitkiləri altında olan torpaqlarının antropogen amilləri və ekoloji qiymət xəritəsi və onun praktiki əhəmiyyəti» mövzusunda məruzə ilə çıxış etmişdir.
  • 1998-ci ildə Fransada keçirilən Ümumdünya Torpaqşünaslıq Cəmiyyətinin XVI konqresində həmin Cəmiyyətin ömürlük üzvü seçilmişdir.
  • 1999-cu ildə Düşənbə şəhərində «Kənd təsərrüfatı bitkilərinin diaqnostikasına dair» Beynəlxalq konfransda «Azərbaycan şəraitində yonca bitkisində qida maddələrinin toplanmasına ekoloji amillərin təsiri» mövzusunda məruzə etmişdir.
  • 1999-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında «Ekologiya və torpaq islahatı» mövzularında mühazirələr oxumuşdur.
  • 2000-ci ildə Suzdal şəhərində V.V.Dokuçayev adına Torpaqşünaslıq Cəmiyyətinin III qurultayında «Azərbaycanın dağ sənaye rayonlarının ekoloji vəziyyəti və onların yaxşılaşdırılması perspektivləri» və «Azərbaycanda torpaq islahatı» mövzularında məruzələr etmişdir.
  • 2000-ci ildən AMEA «Xəbərləri (biologiya elmləri seriyası)» jurnalının baş redaktorunun müavini, Beynəlxalq Noosfer Akademiyasının həqiqi üzvü və Rusiya Ekologiya Akademiyasının akademikidir. (Moskva)
  • 2000-ci ildən Bioloji müxtəlifliyin genetik ehtiyatları üzrə Dövlət Komissiyasının üzvü, Rusiya Ekologiya Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının xarici üzvü, AMEA-nın müxbir üzvü, Beynəlxalq Ekologiya və Energetika Akademiyasının akademiki, eyni zamanda Ekologiya bölməsinin akademik-katibi və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasında ekspert şurasının üzvüdür.
  • 2001-ci ildən Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının akademikidir (Avstriya).
  • 2001-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvüdür.
  • 2001-ci ildən Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının akademikidir.
  • 2001-ci ildən Azərbaycan Torpaqşünaslıq Cəmiyyətinin prezidentidir.
  • 2002-ci ilin 10 may tarixindən Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının akademikidir.
  • 2002-ci ildən Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının akademikidir (Bakı).
  • 2002-ci ildən Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında dövlət sərhəddinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə dövlət komissiyasının sədr müavini, Azərbaycan Respublikası ilə Gürcüstan Respublikası arasında dövlət sərhəddinin delimitasiyası və demarkasiyası dövlət komissiyasının sədr müavinidir.
  • 2002-2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya və Biologiya fakültələrində Dövlət İmtahan Komissiyasının sədri olmuşdur.
  • 2003-cü ildən «Elm və həyat» jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
  • 2003-cü ildən AMEA-nın "Xəbərləri"(Aqrar elmləri seriyası), "Aqrar və Ekologiya Elmləri" jurnallarının baş redaktoru vəzifəsində çalışır.
  • 2004-cü il 23 oktyabr tarixindən 2015-ci ilin fevral ayınadək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı (№474) ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin[4] sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
  • 2004-cü ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Milli Ensiklopediya Şurasının üzvü təyin edilmişdir.
  • 2004-cü ildən Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsinin (2010-cu ildən Ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsinin) Torpaqşünaslıq kafedrasının müdiridir.
  • 2007-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvüdür.
  • 2010-cu ildən Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirilməsi Şurasının (RETTƏŞ) üzvü və RETTƏŞin Ekologiya elmləri üzrə Problem Şurasının sədri təyin olunmuşdur.
  • 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə «Azərbaycanın milli atlası»nın hazırlanması üzrə Dövlət Komissiyasının məsul katibi təyin edilmişdir.
  • 2011-ci ildə Avroasiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətlərinin Federasiyasının həmsədri təyin edilmişdir.
  • 2011-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Aqrar elmlər bölməsinin akademik-katibi təyin edilmişdir.
  • 2012-ci ildə Moldova Torpaqşünaslar Cəmiyyətinin fəxri üzvü seçilmişdir.
  • 2012-ci ildə Avrasiya Araşdirma Rəy Mərkəzi tərəfindən keçirilən respublika respondentlər arasında keçirilən rəy sorğusunun nəticələrinə əasən, respublikada torpaq islahatlarının aparılmasında və torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadəsində xidmətlərinə görə “Qızıl Kürə” Milli Mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
  • 2012-ci ildə BMT-nin Asiya və Sakit Okean üzrə Beynəlxalq Kartoqrafik Konfransda iştirak və Asiya və Sakit Okean üçün Geoməkan İnformasiyasının İdarəolunması üzrə BMT-nin Regional Komitəsinin İcraçı Şurasının 11 üzvündən biri seçilmişdir.
  • 2012-ci ildə “Xəzər: ətraf mühüt üçün texnologiyalar” adlı III Beynəlxalq Ətraf mühit üzrə Sərgidə iştirak etmişdir.
  • 2012-ci ildə Bakı şəhərində təşkil olumuş koordinasiya məsələləri, geodeziya, kartoqrafiya, kadastr və Yerin məsafədən zondlanması üzrə MDB-nin Dövlətlərarası Şurasının 34-cü sessiyasının keçirilməsinə rəhbərlik etmişdir.
  • 2013-cü ildə Qətərin Doxa şəhərində keçirilən BMT-nın Geoməkan məlumatının idarəedilməsi üzrə II Ali Dərəcəli Forumunda iştirak etmişdir.
  • 2013-cü ildə Belçika Krallığında keçirilmiş “EuroGeographics”-in Növbədənkənar Baş Assambleyasında iştirak etmişdir.
  • 2013-cü ildə İsveçin Stokholm və Yevle şəhərlərində Avropa Birliyi tərəfindən “Torpağın Avropa İttifaqının qiymətləndirmə standartlarına uyğun olaraq bonitirovkası və iqtisadi qiymətləndirilməsi qaydalarının təkmilləşdirilməsi ilə dövlət torpaq kadastrı məlumatlarının müasir qeydiyyatı sisteminin yaradılması sahəsində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinə dəstək” adlı Tvinninq Layihəsi çərçivəsində tədbirlərdə iştirak etmişdir.
  • 2013-cü ildə İngiltərənin Kembric ş. Qlobal Xəritəçəkmə üçün Beynəlxalq Rəhbər Komitənin 20-ci iclasında iştirak etmişdir.
  • 1979-2013-cü illərdə Moldova, Başqırdıstan, Dağıstan və Azərbaycanın dissertantlarının AMEA-nın Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun müdafiə şurasında torpaqşünaslıq, ekologiya, biologiya, meliorasiya, coğrafiya ixtisasları üzrə müxtəlif mövzularda müdafiə etdikləri dissertasiya işlərinə opponentlik etmişdir.

Professor Q.Ş.Məmmədov ABŞ, Fransa, Türkiyə, İsveç, İran İslam Respublikası, Rusiya, Ukrayna, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Belorusiya, Moldova, Türkmənistan, Gürcüstan, Baltik ölkələri və başqa ölkələrdə keçirilən beynəlxalq simpozium və konfranslarda məruzələr etmişdir. Azərbaycan Torpaqşünaslar Cəmiyyətinin prezidentidir. Hazırda respublikamızın torpaqşünaslıq, coğrafiya və ekoloji problemləri ilə bağlı elmi araşdırmalar aparır və bu sahədə elmi iş aparan gənc alimlərin bir qrupuna rəhbərlik edir. Q.Məmmədov 673 elmi əsərin, o cümlədən 25 metodik tövsiyə və kitabçaların, 36 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentin, 5 səmərəli təklifin, 12 dərslik və 30 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun əsərləri tanınmış yerli və xarici jurnallarda çap olunmuşdur. Ekalogiya və torpaqşünaslıq sahəsində 9 elmlər doktoru, 50 fəlsəfə doktoru, 23 magistr və 25 bakalavr hazırlayıb.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1987-ci ildə bonitirovka, aqroekologiya və xəritəçilikdə qazandığı elmi uğurlarına görə SSRİ Xalq Nailiyyətləri Sərgisinin bürünc medalına layiq görülür.
  • 1997-ci ildə elmi-təşkilati və pedoqoji fəaliyyətinə görə Akademik Həsən Əliyev adına mükafat, fəxri diplom və medalla təltif olunmuşdur.
  • 2006-cı ildə Biomüxtəliflik üzrə BP tərəfindən keçirilmiş Birinci Azərbaycan müsabiqəsində Elmi Məsləhət Şurasının üzvü olduğunu və müsabiqənin təşkili və keçirilməsində böyük əməyini təsdiq edən Sertifikat almışdır.
  • 2012-ci ildə Avrasya Araşdırma Rəy Mərkəzi tərəfindən keçirilən respublika respondentləri arasında keçirilən rəy sorğusunun nəticələrinə əsasən, respublikada torpaq islahatlarının aparılmasında və torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadəsində xidmətlərinə görə “Qızıl Kürə” Milli Mükafatı ilə təltif olunub.
  • 2013-cü ildə Kembric Universitetinin sertifikatına və "Əsrin tanınmış alimi" Beynəlxalq diplomuna və bir sıra yerli və beynəlxalq nüfuzlu təşkilatların mükafat və diplomlarına laiq görülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Torpaqşünaslıq kafedrası
  2. Məmmədov Qərib Şamil oğlu
  3. 2011/11/17/V%C6%8FZ%C4%B0F%C6%8FL%C4%B0-KAFEDRA-M%C3%9CD%C4%B0RL%C6%8FR%C4%B0-010013813c00.html VƏZİFƏLİ KAFEDRA MÜDİRLƏRİ  (azərb.)
  4. Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Sədri

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]