Qaravəlli (Ağcabədi)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
QARAVƏLLİ
Xəritə
Ağcabədi rayonu
Ağcabədi rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Ağcabədi rayonu

QaravəlliAzərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd XVII əsrdən bəri obalardan ibarət olub. (Belqışlaq, Qaraqışlaq, Güllüqışlaq...) Kolxozlaşma gedişində bir yerə cəmləşdirilib. Burdakı əhali əksərən tərəkəmə Qaravəlli elatından olanlardır. Zaman keçmiş və insanlar bu kəndin coğrafiyasına uyğunlaşmışlar. Qaravəlli elatının yaşı min ildən çoxdur. Qoca tarixin yazdığına görə Oğuz xanın 6 oğlundan böyüyü Gün xanın dördüncü (sonbeşik) oğlu Qaraevli idi. Ondan törəyib el yapanlara Qaraevelli dedilər. Türk dilinin ahəng qanununa görə iki sait yan-yanaşı yola getmir. Ona görə də Qar-a-e-vli sözündəki a-dan sonra gələn e səsi v-dən sonraya keçir. (Qaravelli). Daha sonrakı gedişdə a saitinin təsiri altına düşən e saiti bir daha ahəngə tab gətirməyib ə səsinə əvəzlənir. Beləliklə, olur Qaravəlli. Qaravəllilər BÖYÜK KÖÇ dövründə möhtəşəm döyüşlərdə savaşlar yapıblar, tarix yazıblar. Güney Qafqazda, Anadoluda, Güney Azərbaycanda... geniş otlaq-yaylaq-qışlaq tutub YURD eləyiblər. Mədəniyyətin lətifə, məzhəkə, şəbədə janrlarında demək olar ki, ciddi ədəbiyyat yarada biliblər. İndiyə qədər özlərinə məxsis dil ləhcəsini qoruyub saxlayıblar. Sovet hökuməti kolxoz quranda Qaravəlli elindən olanlar məcburən oturaqlaşdılar. Yaylaqda tutduqlarını yaylaqda, qışlaqda tutduqlarını elə oradaca torpağa məngirləyib min illərin uruf-adətlərindən məhrum etdilər. Beləliklə: Ağcabədidə (QARAVƏLLİ), Ağsuda (QARAVƏLLİ), Balakəndə (QARAVƏLLİ), Gədəbəydə (Şınıxda) (QARAVƏLLİLƏR), Neftçalada (QARAVƏLLİ), İmişlidə (QARAVƏLLİ)), Şamaxıda (QARAVƏLLİLƏR), Zərdabda (QARAVƏLLİ) adında kəndlər bünöyrə tapdı. Borçalı elində böyük Qaraçöp kəndində iri bir məhəllə QARAVƏLLİ-lərdir. Bu dönəmlərdə artıq mövcud olmuş kəndlərdə oturaqlaşanlar o camaatın içində əriyib, tirələr (törələr) şəklində qalıblar. Yaşadıqları yerlərin qalan camaatları ilə əlahiddə davranış, dil, din, etnik fərqləri olmadığına görə bu gün xüsusi olaraq seçilməkləri yoxdur. Qaravəllilər işgüzarlıqları, inadkarlıqları, bəhsçillikləri (prinsipiallıqları) ilə seçilirlər. Qaravəllilər əsl türklər kimi hiylə-kələk bacarmırlar, aldat-tutu anlamırlar. Beləsinə rast gəlinsə əmin olursan ki, qaravəlilərə qarışmış yad-yabançıdır. Qaravəllilər sürətlə yayılan, iş qurub-qoşan, ailə birgəliyində sadiq olan törəkdir. Qaravəlli (Qaravəllilər) kəndlərinin camaatı bu gün də xasiyyətcə bir birinə oxşayır. Hamısı elə bil medalın bir üzüdürlər. 80 – 100, deyərdim ki, 150 ilin ayrılmaları çox uzaq olduğundan, o günlərdən bəzə gətirilməli yazılar, sənədlər olmadığından konkret qohumluq əlaqələri bəlirlənmir. Amma, Ağcabədi Qaravəllisi ilə İmişli Qaravəllisi gerçək tanınan qohumlardır. Eynən o qaravəllilərlə Şamaxı qaravəlliləri bu gün də qohumluq edirlər. [Mənbə göstərin]

Tirələr[redaktə | əsas redaktə]

Qiyammadınlılar-İdik və Aslan kişinin nəslindən törəyənlər

Dızmarlılar-Kərbalı Məmiş,Kərbalı Ələkbər nəsilidən törəyənlər.

Bozular-Hacı Allahverdi nəsilindən (molla Aydın) törəyənlər

Şapılılar-Hacı Nəcəf nəsilindən(Lətif Məmmədov-Güloğlanın atası) törəyənlər

Keçəllər-Misir kişi nəsilindən(Haqverdi Haqverdiyev) törəyənlər

Qaraqışlaq-Məşədi Əmiraslan nəsilindən olanlar.Kənddə ilk dəfə məskunlaşan tayfa.

Qaralar-Qənbər oğlu Məhəmməd kişi nəsilindən olanlar.Cavan Qənbərov

Mölülər-Nuruş kişi nəsilindən olanlar.Həsənxan İbişov

Cinlilər-Astan kişi nəsilindən olanlar.Əfilan Mehdiyev

Ağahüseynlilər-Axund Molla Mustafa nəsilindən olanlar.

Məstalılar-İbadulla Əsədov nəsilindən olanlar.

Tullangəldilər-Şəmil Baxışov nəsilindən olanlar

Alılar-Əli və Vəli qardaşları nəsilindən olanlar

Hacıabbasqulular-Şirinqulu İbrahimov nəsilindən olanlar

Nağılılar-Hacı Ağamirzə -Qibləli Ağayev,Cəlal və Cəmil Nağıyev nəsilindən olanlar

Ruşanlı-Umud-Şükür Quliyev nəsilindən olanlar.Şahmalı kişi nəsilindən olanlar

Mışıxlılar-Bayram kişi (hacı Şəmil) nəsilindən olanlar

Qapanlı-Qafanlı-yaxın keçmişdə gələnlər-Molla Hüseynqulu nəslindən olanlar

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə Mədəniyyət Evi,klub, Kitabxana fəaliyyət göstərir. Yeni məktəb binası şagirdlərin istifadəsindədir, məktəb kompyuret ilə təmin olunub.Kənddə 15 çarpayılıq xəstəxana,2 dairə seçki məntəqəsi,telefon stansiyası,internet və poçt fəaliyyət göstərir.Kəndə təbii qaz çəkilib və daimi elektiriklə təmin edilib.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Kənddən deputatlar-Mənsimov Hüseyn Mənsim oğlu-Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnsitutunun aqronomluq fakültəsini bitirib.Ağcabədi rayonu Üzümçülük sovxozunun direktoru vəzifəsində işləyib.Haqverdiyev Misir Haqverdi oğlu-Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnsitutunun mexanika fakültəsini bitirib.Ağcabədi rayonu Komsomol kolxozunun sədri vəzifəsində işləyib.Kəndin ilk ali təhsillisi-Bayramov Vəli Əli oğlu-ilk həkim.Ağcabədi və Ağdam mərkəzi rayon xəstəxanasının baş həkimi işləmişdir. Məmmədov Kamil Şəmil oğlu-Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin ilk və yeganə üzvü-Qiyəməddinli və Qaravəlli kənd orta məktəbləriinin direktoru iki şeir kitabının müəllifi -Gəncə pedoqoji və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatını İnsitutlarını bitirib..Kənddən ilk polkovnik -ilk komissar- Quliyev Rəsul Zəkulla oğlu-Oğuz ,Şirvan,Kəpəz hazirda isə Masallı rayon hərbi komissarıdır.İlk kolxoz sədri-Sadiqov Ələsgər Sadiq oğlu-(Misir Haqverdiyevin ana babası) .Kənddən ilk prokuror-Mənsimov Rəfael Ali oglu-Balakən və Xanlar rayon prokuroru işləyib.ilk hakim -Nuriyev Xamməd Abiş oğlu-Lənkəran ağır cinayət məhkəməsinin hakimi.İlk müəllim Mənsimov Mənsim Allahverdi oğlu(Hüseyn Mənsimovun atasi).İlk məktəb direktoru Əsədov Engels İbadulla oğlu.İlk hərbiçi (peşekar zabit)-Dünyamalıyev Siyavuş Vəli oğlu.İlk sərhədçi (peşekar zabit)-Ələkbərov Hikmət Ələkbər oğlu.İlk hüquqşünas-Həziyev Ramil Cəmil oğlu.İlk jurnalist-Mehdiyev Əlisəfa Pəsərək oğlu.İlk müəllimə-Qurbanova (Haqverdiyeva) Roza Maşallah qızı.Ilk aktyor-Məhərrəmov Nofəl Xeyrulla oğlu.

Kəndin təxminən 600 nəfərdən çox ali təhsillisi olmuşdur.Onlardan bir neçəsinin iki ali təhsili vardır.Qaravəlli kəndi təhsilin səviyyəsinə görə istər Sovetlər dönəmində,istərsədə Müstəqillikdən sonrakı dövrdə Ağcabədi rayonunda həmişə birincilərdən olmuşdur.

[Mənbə göstərin][Mənbə göstərin]

Görkəmli Şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

Qəhrəmanov Yunis Aslan oğlu-Böyük vətən müharibəsi veteranı

Mənsimov Mənsim Allahverdi oğlu-ilk müəllim-kolxoz sədri.

Fərzəliyev Fərzəli-kolxoz sədri, sovet sədri

Bayramov Əli Bayram oğlu-mağaza müdiri,ziyalı , istiqanlı və təəssüfkeş kişi

Ələkbərov Abdulsəməd Əziz oğlu-şirin söhbətli ağsaqqal kişi

Ağayev Qəzənfər-kolxoz sədri.

Qurbanov İdik Qurban oğlu-2ci dünya müharibəsində iştirak etmiş qəhrəman

Qəmbərov Cavan Məhəmməd oğlu-kolxoz sədri-nüfuzlu şəxs

Sadıqov Hüseyn Ələsgər oğlu-mühasib-müharibə veteranı,ziyalı və savadlı şəxs

Məmmədov Binnət Həsən oğlu-yaxşı kişi-kolxozun ayrılmasında fəal

Murtuza kişi-müharibə veteranı-kolxozun ayrılmasında fəal

Haqverdiyev Haqverdi Misir oğlu-nüfüzlu şəxs-kolxozun ayrılmasında fəal

Məmmədov Şəmil Haqverdi oğlu-təftişin sədri-ciddi və təmiz adam,kolxozun ayrılmasında fəal

Əzizov Əziz Abdulsəməd oğlu-kolxoz sədri

Ələkbərov Ələkbər Abdulsəməd oğlu-ən iri kolxoz və idarələrin baş mühasibi,savadlı mütəxəssis,hacı

Ələkbərova (Bayramova) Kəklik Əli qızı-ilk haci xanım,yaşadığı ömrü şərəflə başa vuran qeyrətli və qayğıkeş ana

Əsədov Engels İbadulla oğlu-məktəb direktoru-sovet sədri ,savadlı müəllim

Fərzəliyev Umud Fərzəli oğlu-kolxoz sədri

Bayramov Vəli Əli oğlu-MRX-nın baş həkimi

Abbasov Əşrəf Ələsgər oğlu-təhsil şöbəsinin baş mühasibi-45 il

Məmmədov Kamil Şəmil oğlu-məktəb direktoru,kolxoz sədri,şair

Quliyev Kamil Famil oğlu-kolxoz sədri,idarə müdiri

Allahverdiyev Hamlet İbrahim oğlu-savadlı müəllim,sovet sədri,kolxoz sədri

Əliyev Şahmar Şəmil oğlu-sovet sədri

Ağayev Qibləli Nəsir oğlu-pambıq briqadiri

Baxışov Şəmil Bayram oğlu-partkom,ferma müdiri

Ağayev Müzəffər Qəzənfər oğlu-kolxoz sədri

Ağayev Mehdi Qəzənfər oğlu-Buxaltır və yazıçı(şair)

Haqverdiyev Misir Haqverdi oğlu-kolxoz sədri-Ali sovetin deputatı

Mənsimov Hüseyn Mənsim oğlu-sovxoz direktoru-Ali sovetin deputatı

Mənsimov Yaqub Alı oğlu-Saatlı MRX-nın baş həkiminin müavini

Abbasov Novruz-kolxozun baş mexaniki

Məmmədov İdris Ocaqqulu oğlu-pambıq briqadiri,xeyirxah adam

Məmmədov Novruz Ocaqqulu-hacı

Quliyev Şahmalı Zülfiqar oğlu-pambıq briqadiri,kassir,ferma müdiri

Dünyamalıyev Novruz Vəli oğlu-məktəb direktoru

Mehdiyev Əli Pəsərək oğlu-məşədi

Məhərrəmov Xeyrulla Alı oğlu-kassir ,pambıq briqadiri

Quliyev Abbasəli Ağalar oğlu-kassir,anbardar

İsmayılov Nəsib Qasım oğlu-məktəb direktoru

Quliyev Şükür Umud oğlu-ferma müdiri

Balakişiyev Balakişi-muhasib

Abbasov Cavad Əhməd oğlu-kassir

Abdullayev Fərman Həsən oğlu-dəyirmançı,sənətkar(həmşəhri)

Paşayev Yədulla Alı oğlu - yaxşı kişi(həmşəhri)

Alimləri[redaktə | əsas redaktə]

İsmayılov Ceyhun Nəsib oğlu-iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru

Quliyev Ərşad Yunis oğlu-kənd təsərrüfatı uzrə fəlsəfə doktoru

Bayramov Zəkulla Niftulla oğlu-fiologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Bəylərov Arzuman Cəlil oğlu-kənd təsərrüfatı üzrə fəlsəfə doktoru

Vəzifəli şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

KƏND ÜZRƏ

Dünyamalıyev Vidadi Vəli oğlu-icra nümayəndəsi

Sadıqov Nahid Əsgər oğlu- xəstəxananın baş həkimi

Sarıyev Ağabala Qaraxan oğlu-orta məktəbin direktoru

Abdullayev İmran Fərman oğlu- poçtun müdiri

Gülmalıyev Kazım Tapdıq oğlu- bələdiyyənin sədri

Abbasov Yaqub Kazım oğlu-mədəniyyətin müdiri

Qurbanov İsbəndiyar Məhəmməd oğlu-Stomatoloq

RAYON ÜZRƏ

Abbasov Novruz Əşrəf oğlu-Ağcabədi rayon mərkəzi xəstəxanasının baş həkimi

Əzizov Rəhbər Əziz oğlu-Ağcabədi - poliklinkanın müdiri

Dadaşov Bayraməli Xudaverdi oğlu-Ağcabədi-diş poliklinkasının müdiri

Haqverdiyev Yaşasın Haqverdi oğlu-Vtek-in həkimi

Quliyev Baxşeyiş Nəcəfqulu oğlu-MRX-nın şöbə müdiri

Ağayev Çərkəz Mustafa oğlu-Ağcabədi şəhər bələdiyyəsinin üzvü

Abbasov Nizami Əşrəf oğlu-Ağcabədi təhsil şöbəsinin baş mühasibi

Qurbanov İlham Çoban oğlu-Bankda əməliyyatçı

Mamedov Bayram Şəmil oğlu-SSİ-də nəzarətçi

Haqverdiyev İlkin Misir oğlu-Stomatoloq

Alıyev Gəray Sehrəddin oğlu - məhkəmə icraçısı


"ÖLKƏ ÜZRƏ"

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd dəniz səviyyəsindən 45 metr hündürlükdə yerəşir. İqlimi mülayim, isti və quru subtropiktdir. Orta aylıq temperatur yanvarda 1,2 – 1,7 C, avqustda isə 25-30 C-dir.

Kəndin relyefi düzənlikdir.Kəndin təbiəti gözəl olmaqla turac, bildirçin, ördək, gəraf və başqa ov quşlari ,həmçinin canavar,caqqal,tülki,çöl pişiyi və digər vəhşi heyvanlar var.

Kəndin ərazisindən Yuxarı Qarabağ kanalı və Xaçın çayi keçir.Kənd onların kəsişdiyi yerdə olmaqla Bərdə və Ağdam rayonları ilə həmsərhəddir

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi 3625 nəfərdir.Qaravəlli əhalisinin yarıdan azı kənddə, qalanları rayon mərkəzində, dünyanın bir çox ölkələrində(Türkiyə,Almaniya,İsveçrə,Ukrayna,Rusiya,Qazaxıstan,Qırğızıstan və başqa ölkələrdə) yaşayır.Qaravəlli kənddən olanların təkcə Bakı şəhərində 300-ə yaxın mənzilləri və evləri vardır.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı – taxılçılıq, heyvandarlıq, yemçilik, qismən pambıqçılıq təşkil edir. Kənd əhalisi əsasən əkin və mal-qara saxlamaqla məşğuldur.Kənddə 2 un dəyirmanı,1 yanacaq doldurma məntəqəsi,2 restoran,1 şadlıq sarayı,1 çayçı, 1 inkubator sexi və 20-yə yaxın market var.

Tarixi abidələr[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin ərazisində Qədin və Orta əsrlərin Torpaq Qalası (Səngər təpə. V-X yüz il) var. Memarlıq abidələri: Böyük Vətən Müharibəsində həlak olmuş Qaravəllilərin Xatirə abidəsi (XX əsr). Qaravəlli Kənd Orta Məktəbi nin məzunu, Qarabağ uğrunda qəhrəmancasına şəhid olmuş Şahin Məhərrəmovun abidəsi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]


Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Dünyasını dəyişmiş həmkəndlilərimə allahdan rəhmət diləyirəm.Ruhları şad olsun.Ruhlarına Fatihə.Bu səhifəni açmış şəxsə (baxmayaraqkı tanıyırıq,amma icazəsini almadığımızdan adını qeyd edə bilmirik) təşəkkürlərimizi çatdırmaqla əlavələrimizə ğörə anlayışlı qarşılamasını istəyirik.Kimləri isə yaddan çıxarmışıqsa -gərək bağışlasınlar- inşallah yada düşdükcə qeyd edəcəyik.

Qaravəlli kəndi xəritədə: http://maps.google.ru/maps?hl=ru&ll=40.176775,47.28035&spn=0.297468,0.441513&t=h&z=11

Facebook sehifesi: https://www.facebook.com/groups/qaravelli