Qars qəsri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qars qəsri
Kars Kalesi1.jpg
Qars qəsri (Türkiyə)
Red pog.svg
Qars qəsri
Yer haqqında informasiya
İctimaiətə 
 açılıb
bəli
Tikinti yerinin tarixi
Tikilib1153, 1579, 1616, 1636
İnşaatçıVəzir Firuz Akay (1153),
Lələ Qara Mustafa Paşa (1579)
MateriallarBazalt
Sökülüb1386, 1606, 1878
Döyüşlər/müharibələrQars döyüşü, Rusiya-Osmanlı müharibəsi
Qafqaz cəbhəsi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qars qəsri (türk. Kars Kalesi) — Türkiyənin Qars şəhərində yerləşən keçmiş istehkam.

Qəsr 1153-cü ildə Sultan Məlik II İzzəddin Saltukun sifarişi ilə Firuz Akay tərəfindən inşa edilmişdir. Şəhəri əhatə edən xarici divarlar XII əsrdə inşa edilmişdir. 1386-cı ildə Teymur tərəfindən dağıdılmış qəsr 1579-cu ildə Osmanlı sultanı III Muradın əmri ilə Qarsa gələn Lələ Mustafa Paşa tərəfindən yenidən inşa edilmişdir.

Osmanlı mənbələrində qəsrin yüz min əsgər və işçinin köməyi ilə yenidən qurulduğu deyilir. Qəsr 1606-cı ildə Səfəvi şahı I Abbas tərəfindən dağıdılmış və 1616 və 1636-cı illərdə iki dəfə bərpa edilərək yeni elementlər əlavə edilmişdir. 1877-1878 Osmanlı-Rus müharibəsindən sonra ruslar tərəfindən işğal edilən qəsr çox zərər gördü və 40 illik işğaldan sonra qismən dəyişdirildi. Qars qəsrinin divarları bazalt hörgüdən hazırlanmışdır.

Tərtibat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəsr daxili və xarici qəsr olmaqla iki hissədən ibarət olmuşdur. Xarici divarlar beş qatdan ibarət idi. Bundan əlavə, qarşısında dərin xəndəklər düzülmüşdü. Əsas qəsr şərqə baxırdı.

Xarici qala divarlarının planlaşdırılması mükəmməl dördbucaqlı deyil. Qəsr 22 gözətçi qülləsi ilə dəstəklənsə də, onlardan yalnız yeddisi bu günə qədər gəlib çatmışdır.

Daxili qəsrin şərq-qərb istiqamətində uzunluğu 250 metr (820 ft), şimal-cənub istiqamətində uzunluğu isə təxminən 90 metr (300 ft)-dir. Qəsrin dörd qapısı var: qərbdə "Su qapısı" və ya "Çeribaşı qapısı" , cənubda "Kağızman qapısı" və ya "Orta qapı", şərqdə isə "Bəhram qapı". Şimalda yerləşən əsas qapı qəsrin qarşısındakı uçuruma açılır.

Əsas girişdə 1239 -cu ildə Monqol işğalı zamanı ölən Cəlal Babanın məzarını ehtiva edən türbə var. Qəsrin içərisində 1990-cı illərdə yenidən inşa edilmiş hərbi yaşayış yerləri, silah-sursat anbarı və kiçik bir məscid mövcuddur.

Qəsr bu gün Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən idarə olunur.[1]

Mədəni tədbirlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qəsr 2005-ci ildə türk pop müğənnisi Sezen Aksunun 25 minə yaxın insanın iştirak etdiyi musiqi konsertinə ev sahibliyi edib.[2]

2011-ci ilin Ramazan ayında qəsrdə ilk dəfə Mövləvi Səma mərasimi keçirilmişdir.[3]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Kars City Guide Arxivləşdirilib 2012-01-06 at the Wayback Machine
  2. "Sezen Aksu Kars Kalesi'nde 25 bin kişiyi coşturdu". Sabah (türk). 2005-10-03. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-31.
  3. "Kars Kalesi'nde ilk sema". Sabah (türk). 2011-08-17. 2012-09-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-31.