Qayı boyu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qayı boyu-Oğuzların Bozox qolundan, Osmanlıların da mənsub olduğu bir boy.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qayı damğası

Qayı kəlməsi; "möhkəm, qüvvət və qüdrət sahibi" deməkdir. Qayı boyunun simvolu, iki ox və bir yaydan ibarətdir. Oğuz Xan oğlu Gön Xan oğlu Qayının, bu boyun cəddi olduğu söylənilir. İyirmi il hökmdarlıq edən Qayının nəsli uzun illər bu məqamda qalmışdır. Bu səbəblə Qayı boyu Oğuz boyları arasında ilk sırada göstərilməkdədir. Dədə Qorqud da əsərində gələcəkdə xanlığın ýeri, Qayıya dönəcəyini bildirərək Osmanlılara xəbər vermişdi.

Qayılar Səlcuqlularla birlikdə fəth sırasında və daha sonraları Anadoluya yerləşdilər. Osmanlı dövlətinin quruluşunda növə rolunu oynadılar. Osmanlılar zamanında Rumelinin fəthi və məskunlaşmasına qatıldılar.

Sultan İkinci Murad soyunun bu boya mənsubiyyətini göstərmək öçön sikkələrinə Qayı boyuna aid iki ox və bir yaydan təşkil olunmuş simvolu qoydurmuşdu. Sonrakı padşahların buraxdırdıqları sikkələrdə görulməyən Qayı damğasının Qanuniyə qədər çeşidli əşya və silahlar özərinə qoyulmasına davam edilmişdir.

Qayı boyuna mənsub Qarakeçili köçəri qəbiləsi qədim zamanlardan bəri hər il Söğötdəki Ərtuğrul Qazi Törbəsini ziyarət etməkdə və bununla bağlı şənliklər keçirtməkdədir. Sultan İkinci Əbdölhəmid Xan bu ziyarət və şənliklərə rəsmilik qazandırdı. Þz qəbiləsi saydığı Qarakeçili ýənclərindən Ertuğrul Alayını təşkil etdirdi. Bu qəbilə mənsublarını ziyarətə ýələn Alman imperatoruna "əqrəbalarım" deyərək təqdim etdi.

"Ərtuğrulun ocağında oyandım, Şəhidlərin qanlarıyla boyandım". beytiylə başlayan bir marş bəstələnib illərcə dillərdə söylənib, könüllərdə yaşadıldı.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Oğuzlar: Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları, İstanbul 1999 (Prof. Faruq Sümer)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]