Ramiz Alıquliyev

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ramiz Alıquliyev
Ramiz Məhəmməd oğlu Alıquliyev
Ramiz Aliguliyev.2019.jpg
Doğum tarixi 20 mart 1961 (1961-03-20) (58 yaş)
Doğum yeri Bərdə rayonu, Azərbaycan SSR
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ, Azərbaycan
Elm sahəsi informasiya texnologiyaları
Elmi dərəcəsi texnika elmləri doktoru
Elmi adı AMEA-nın müxbir üzvü, professor
İş yeri AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
Təhsili Bakı Dövlət Universiteti
Üzvlüyü Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
Mükafatları "Tərəqqi" medalı "Tərəqqi" medalı

Ramiz Alıquliyev [1] — texnika elmləri doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) müxbir üzvü[2], professor. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri.[3] AMEA-nın Fəxri Fərmanı (2005), Azərbaycanda informasiya-kommunikasiya və kosmik sənaye sahələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə (2014) təltif edilmişdir.[4] İKT sahəsində dərc olunmuş ən yaxşı elmi işlərə görə ölkəmizdə 1-ci yerə layiq görülüb (2013).[5] 29 yanvar – 7 fevral 2019-cu il tarixində Avstraliya Federasiya Universitetində dəvətli elmi işçi kimi çalışmışdır.[6]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ramiz Məhəmməd oğlu Alıquliyev 20 mart 1961-ci ildə, Bərdə rayonunda anadan olmuşdur. 1983-cü ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) “Tətbiqi riyaziyyat” fakültəsini bitirmişdir.

1983-1988-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda, 1988-2002-ci illərdə Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda işləmişdir.

2003-cü ildən AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda işləyir. Hal-hazırda institutda şöbə müdiri vəzifəsində çalışır.

2017-ci ildə “İnformatika” ixtisası üzrə AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

2002-ci ildə AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda "01.01.02 (1211.01) - Diferensial tənliklər" ixtisası üzrə “Cırlaşan ikinci tərtib elliptik tənliklərin həllərinin keyfiyyət xassələrinin tədqiqi” mövzusunda namizədlik (fizika-riyaziyyat elmləri üzrə) dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

2010-cu ildə AMEA Kibernetika İnstitutunda “05.13.01 (3338.01) – Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi” ixtisası üzrə “Mətn tipli informasiyanın intellektual analizi üçün metodlar və alqoritmlər” mövzusunda doktorluq (texnika elmləri üzrə) dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Tədqiqat maraqları[redaktə | əsas redaktə]

Data mining; big data analitika; text mining; klasterləşdirmə; təsnifatlandırma; sosial şəbəkələrin analizi; elektron dövlətin analizi; elmmetriya; paylanmış hesablamalar; neyron şəbəkələr; genetik alqoritmlər; qarışqa alqoritmləri; diferensial təkamül alqoritmləri; arı alqoritmləri; particle swarm optimization (“sürü” intellekti əsasında optimallaşdırma) alqoritmləri.

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Mətnlərin avtomatik referatlaşdırılması və klasterləşdirilməsi üçün bir sıra optimallaşdırma modelləri təklif etmişdir. Optimallaşdırma modellərinin həlli üçün diferensial təkamül, qarışqa və particle swarm optimization alqoritmlərinin yeni variantlarını işləmişdir.
  • Müxtəlif növ plagiatlığı (sözbəsöz, cümlələrin parafraz edilməsi, sözlərin işlənmə ardıcıllığının dəyişdirilməsi və cümlələrin transformasiyası yolu ilə köçürmə) aşkarlamaq üçün cümlələrin sintaktik və semantik analizinə əsaslanan metodlar təklif edilmişdir.
  • Mətnlərin məzmun yaxınlığını hesablamaq üçün yeni ölçülər daxil etmişdir.
  • Referatlaşdırma məqsədilə mətndən semantik yükə malik cümlələrin seçilməsinə imkan verən çoxkriteriyalı optimallaşdırma modelləri təklif etmiş və optimallaşdırma modellərinin həlli üçün alqoritmlər işləmişdir.
  • Linqvistik biliklərdən və sözlərin semantik şəbəkəsindən istifadə etməklə mətnlərin sorğu əsasında (istifadəçiyönümlü) referatlarının avtomatik yaradılması və intellektual təhsil sistemlərində tələbələrin referat yazma strategiyalarının sintaktik və semantik səviyyələrdə qiymətləndirilməsi üçün metodlar təklif etmişdir.
  • Veb-səhifələrin ranqının hesablanması üçün PageRank və HITS alqoritmlərinin modifikasiyalarının ümumiləşmiş variantını təklif etmiş və qarışqa alqoritmi işləmişdir.
  • Loq fayllar əsasında veb-istifadəçilərin aktivliyinin öyrənilməsi və maraq dairəsinin avtomatik identifikasiyası üçün modellər və alqoritmlər təklif etmişdir.
  • Qlobal şəbəkə qovşaqlarında CDN (Content Delivery Network – kontenti çatdırma şəbəkəsi) serverlərin və veb-kontentlərin optimal yerləşdirilməsi üçün modellər təklif etmişdir.
  • Qeyri-bircins kompüter şəbəkəsi mühitində qeyri-bircins məsələlərin optimal paylanması üçün model və genetik alqoritm təklif etmişdir.
  • Tam ədədli xətti və kvadratik proqramlaşdırma məsələlərinin və Korteveqa-de Friz-Bürgers tənliyi üçün qarışıq məsələnin neyron şəbəkədə həll alqoritmlərini təklif etmişdir.
  • Elmi əsərlərin, jurnalların və tədqiqatçıların elmi fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi üçün indeks və metodlar təklif etmişdir.
  • Veb-də elmi tədqiqatçıların və təşkilatların sosial şəbəkəsinin sintezi üçün metodlar təklif etmişdir. Sosial şəbəkələrdə aktorların ranqlaşdırılması üçün alqoritm işləmişdir.
  • Personalın çoxmeyarlı qiymətləndirilməsi üçün qeyri-səlis VIKOR metodunun effektiv və qeyri-səlis TOPSIS metodunun çəkili varantlarını təklif etmişdir.
  • Viki və elektron dövlət mühitlərində gizli sosial şəbəkələrin aşkarlanması üçün yanaşma və metodlar təklif edilmişdir.
  • Böyük həcmli verilənlərin (Big Data) klasterizasiyası üçün effektiv alqoritmlər işləmişdir.
  • Böyük həcmli verilənlərdə anomaliyaların aşkarlanmsı üçün metodlar işləmişdir.
  • Mətnlərin sorğu əsasında (istifadəçiyönümlü) referatlarının avtomatik yaradılması üçün cümlələrin sentiment, semantik və sintaktik analizinə əsaslanan metodlar təklif etmişdir.

İnstitutun Tədris-İnnovasiya Mərkəzində doktorant və dissertantlara “İnformatika” fənnini tədris edir, texnika, fizika və riyaziyyat istiqaməti üzrə kuratorluq fəaliyyətini həyata keçirir.

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

192 elmi əsərin müəllifidir. 138 əsəri xaricdə (ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Cənubi Koreya, Çin, Fransa, Hindistan, İsveçrə, Latviya, Niderland, Rusiya, Sinqapur, Ukrayna və s. ölkələrdə) çap edilmişdir.

54 əsəri Web of Science (Clarivate Analytics) və 65 əsəri isə Scopus (Elsevier) bazasında indeksləşən jurnallarda və konfrans materiallarında çap edilmişdir.

  • İstinadların sayı [7]

11 jurnalın redaksiya heyətinin üzvüdür:

  1. Problems of Information Technology [8]
  2. Problems of Information Society [9]
  3. TWMS Journal of Pure and Applied Mathematics [10]
  4. Informatics and Control Problems:  Transactions of Azerbaijan National Academy of Sciences [11]
  5. CAAI Transactions on Intelligence Technology [12]
  6. International Journal of Sensors, Wireless Communications and Control [13]
  7. International Journal of Information Processing and Management [14]
  8. Turkish Journal of Mathematics & Computer Science [15]
  9. Communications [16]
  10. International Journal of Mathematical Research [17]
  11. Selforganizology [18]

Web of Science və Scopus bazalarında indeksləşən 30-dan çox jurnalın rəyçisidir.

Beynəlxalq və respublika səviyyəli konfransların proqram və təşkilat komitəsinin üzvü olmuşdur.

2 fəlsəfə doktoru hazırlamışdır. Hazırda 5 doktorant və dissertantın elmi rəhbəridir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Prezident İlham Əliyevin 6 fevral 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanda informasiya-kommunikasiya və kosmik sənaye sahələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilib.[19]

2013-cü ildə “İKT ili” çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi ilə birgə keçirdiyi "3-cü birgə İKT üzrə mükafat müsabiqəsi"ndə “Mətn tipli sənədlər çoxluğunun referatlaşdırılması üçün öz-özünə adaptiv mutasiya və krossover parametrli diferensial təkamül alqoritmi” məqaləsi İKT sahəsində dərc olunmuş ən yaxşı elmi işlərə görə 1-ci yerə layiq görülüb.[20]

2005-ci ildə AMEA-nın Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Elmi fəaliyyət haqqında məlumat
  2. AMEA-nın həqiqi və müxbir üzvlüyünə keçirilən seçkilərin nəticələri açıqlanıb
  3. Ramiz Alıquliyev
  4. Prezident İlham Əliyev 26 nəfərə "Tərəqqi" medalı verib
  5. Alıquliyev Ramiz Məhəmməd oğlu
  6. Avstraliya Federasiya Universiteti
  7. Ramiz M. Aliguliyev
  8. Problems of Information Technology
  9. Problems of Information Society
  10. TWMS Journal of Pure and Applied Mathematics
  11. Informatics and Control Problems:  Transactions of Azerbaijan National Academy of Sciences
  12. CAAI Transactions on Intelligence Technology
  13. International Journal of Sensors, Wireless Communications and Control
  14. International Journal of Information Processing and Management
  15. Turkish Journal of Mathematics & Computer Science
  16. Communications
  17. International Journal of Mathematical Research
  18. Selforganizology
  19. "Azərbaycan Respublikasında informasiya-kommunikasiya və kosmik sənaye sahələrində çalışan şəxslərin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı".
  20. Differential evolution with self-adaptive mutation and crossover parameters for multi-document summarization

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikikitabda Ramiz Alıquliyev ilə əlaqəli kitablar var.