Sadıqlı (Ağstafa)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
SADIQLI
Xəritə
Ağstafa rayonu
Ağstafa rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Ağstafa

SadıqlıAzərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Ağstafa rayonunun Sadıqlı kəndi Azərbaycanın qərbində ən uc nöqtədir. Gürcüstanla Sadıqlı kəndi arasında sadəcə bir arx var. Kənddən Tiflisə 45 kilometr – rayon mərkəzi Ağstafaya 55 kilometr məsafə var. Üzü gündoğana dayananda sağdan Kiçik Qafqaz, soldan Böyük Qafqaz sıra dağlarının əhatəsindədir. Bura dağ kəndi deyil – Kür ovalığında yerləşir.

Kəndin cənubunda "Qarayazı" meşəsi yerləşir.

Şimalda dörd kilometrliyindən keçən dəmir yolu Sadıqlı kəndi və Azərbaycanı dünya ilə birləşdirir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bura dünyanın ən qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərinin çəkilişi zamanı torpaq altından çıxan mədəniyyət abidələri burada beş-altı min əvvəl insan yaşadığını təsdiqlədi (Əldə olunan arxeoloji qazıntı nümunələri ABŞ və Fransa laboratoriyalarında analiz edilib - bu barədə oxuya bilərsiniz: Nəcəf Müseyibli. “Böyük Kəsik eneoloit dövrü yaşayış məskəni”, Bakı, 2007. 216 səh). Maraqlısı budur ki, bəşər sivilizasiyasının qədim dövrünə aid edilən yaşayış məskənindəki evin quruluşu İsa Hüseynovun “Kollu Koxa” povestində təsvir etdiyi “yer damı” ilə eynidir.

Sadıqlı kəndinə sonuncu kütləvi məskunlaşma XIX əsrin sonlarına aiddir. Kənd əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən Sadıqlı tayfasının Kürün o biri yaxasından - Şıxlıdan gəlib burada məskunlaşması haqqında müxtəlif rəvayətlər var. Kənd tarixinin maraqlı hadisələrindən biri də Azərbaycanın müstəqillik qazandığı ilk illərdə burada güclü xalq özünümüdafiə dəstələrinin yaranması olub. Meqi, Ması, Masqara (onların ayaması belə olub və sonradan əsl adları yaddan çıxıb) kimi igidlər həm ermənilər, həm də gürcülər tərəfdən əhalimizə təhlükə yaradan ünsürlərlə qəhrəmancasına döyüşüblər. Kənddə "Sadıqlı" adlı tayfa var ki, məhz kəndin əsasını da onlar qoyub. Sadıqlı kəndində bir sıra tayfalar da var. ("Gülallı","Hacı Bayramlı","Pörnək", "Papaqçılar", "Molla-Mustafalar" və s.)

Sadıqlı kəndi və alman texnologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Gürcüstanla Azərbaycanın sərhədi olan arxın o üzündə 1943-cü ilə qədər alman koloniyası yerləşib. Oranı kənd camaatı “Voyovka” adlandırırdı...

Almanlardan kənd əhalisinin götürdüyü su quyularının içinin xüsusi daş konstruksiyalarla hörülməsi (sonradan betona üstünlük verdilər), dördtəkərli “furqon” tipli at arabalarının düzəldilməsi və palıd çəlləkdə şərab hazırlanması olub. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı almanlar sürgün olunandan sonra onlardan qalan peşələr üzrə kəndin öz ustaları yetişmişdi. Mübaliğəsiz demək olar ki, Sadıqlı kəndində XIX əsrdən qalma alman texnologiyası üzrə hazırlanan şərabın bənzəri dünyanın heç yerində yoxdur...

Görkəmli şəxsiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

El arasında Qulu Rzaquliyev haqqında müxtəlif rəvayətlər söyləyirdilər. Deyilənə görə, müharibədə əsir düşəndən sonra əsirlikdən qaçıb partizanlara qoşulan Qulu Mehdi Hüseynzadənin silahdaşlarından olub və igidlikdə ondan heç geri qalmayıb. Ancaq vətənə qayıdandan sonra sovet hökuməti müharibədə əsir düşənləri təqib etdiyinə görə Qulu da hökumətdən gizlənib, qaçaqçılıq eləmək məcburiyyətində qalıb və silsilə cinayət əməllərində iştirak edib.

Qulu Rzaquliyev Stalin öləndən, ölkədə siyasi iqlim mülayimləşəndən sonra hökumətə təslim olub və Qazaxıstana sürgün edilib və elə orada rəhmətə gedib. Ancaq kənddə adı hələ də qəhrəman kimi anılır...

Azərbaycanda oftolmologiya elminin formalaşmasında, oftolmoloji mərkəzin təşkilində müstəsna xidmətləri olan professor Nazim Əfəndiyev əslən Sadıqlı kəndindəndir. Onun direktoru olduğu mərkəzdə mərhum akademik Zərifə xanım Əliyeva elmi tədqiqatlarını aparıb, şöbə müdiri olub. Nazim Əfəndiyevin oğlu Mirhəmzə hazırda Azərbaycanın Niderland Krallığındakı səfiridir. Mirhəmzənin qızı Nəzrin Əfəndiyeva (anası Sevil xanım böyük bəstəkarımız Fikrət Əmirovun qızıdır) Belçikada yaşayır - məşhur pianoçu və vokalistdir, Nezrine adı ilə tanınır.

Daha bir həmkəndlimiz - böyük alim, professor İsrayıl Əfəndiyev, Yusif Məmmədəliyevdən sonra SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülən ikinci azərbaycanlı alimdir. Onun hələ lap gənc olarkən avtomatika sahəsində nailiyyətləri SSRİ miqyasında böyük qiymət alıb. Hazırda Dövlət Neft Akademiyasında kafedra müdiridir. Şan-şöhrətdən və karyeradan qaçan adamdır...

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]