Sarı Tağı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sarı Tağı
fars. ساروتقی اعتمادالدوله
Saru Taqi, Minister of Safavid empire- Sahand Ace.jpg Sarı Tağının moğol üslubunda çəkilmiş rəsmi.
bayraqSəfəvi imperiyasının baş vəziribayraq
1633 — 1645
Sələfi Mirzə Talıb xan
Xələfi Xəlifə sultan əl-Hüseyni
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1579
Doğum yeri Təbriz, Səfəvilər
Vəfat tarixi 11 oktyabr 1645(1645-10-11)
Hərbi xidmət
Rütbəsi General

Mirzə Məhəmməd Tağı (təqribən 1579 – 11 Oktyabr, 1645) (fars. میرزا محمد تقی) və ya Sarı Tağı (سارو تقی) — Səfəvilər dövründə xədim, öldürülünə qədər Səfəvi şahı I Səfinin (1629-1642) və onun oğlu II Abbasın (1642–1666) vəziri. Sarı Tağı erkən yaşlarında xədim işləməsi üçün yox, I Abbasın dövründə bir kişiyə təcavüz etməkdə günahlandırıldığı üçün axtalanmışdı. Ancaq daha sonra onun günahsız olduğu ortaya çıxmışdı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən dövr[redaktə | əsas redaktə]

Sarı Tağı təqribən 1579-cu ildə Təbrizdə kasıb, orta səviyyəli müsəlman ailəsində anadan olub. Onun ailəsi əmisi Xacə Qasım Əlinin ölümündən sonra biabırçı vəziyyətə düşüb.[1] Sarı Tağı gənclik dövründə İsfahan şəhərində orduda xidmət edib, daha sonra isə Ərdəbil hakimi Zülfüqar xan Qaramanlının maliyyə naziri olaraq xidmət edib.[2] O, eyni vəzifəni Qarabağ bəylərbəyliyinin mərkəzi Gəncədə and Şirvan bəylərbəyliyində icra etdikdən sonra Qarabağ bəylərbəyinin vəziri təyin edilib. Sarı Tağı 1615-ci ildə Mömin adlı dəri ustası tərəfindən ona təcavüz etməkdə günahlandırıldığı üçün I Abbasın əmri ilə axtalanıb[1] və mülkü əlindən alınıb. İttihamın yalan olduğu ortaya çıxandan sonra I Abbas Sarı Tağının mülkünü geri qaytarıb.[3]

Bir il sonra Sarı Tağı Mazandaranın hakimi və bundan bir il sonra Gilanın hakimi təyin edildi.[2] Onun hakimiyyəti dövründə bir çox bina və şəhərlərin, o cümlədən Fərahabad və Behşəhrin əsası qoyuldu.[4] 1629-cu ildə Sarı Tağı ilə arası yaxşı olan I Səfi hakimiyyətə gəldi. Həmin il Gilan və Mazandaranda Qərib şahın başçılığı ilə edilən üsyan Sarı Tağının daxil olduğu bir qrup hakim tərəfindən yatırıldı.[5][6]

1631-ci ildə Sarı Tağı şiə türbələrinin abadlaşdırılması üçün Bağdada göndərilir.[7] O, iki il sonra Mirzə Talıb xanı təhqir edir və onu öldürür. Sarı Tağının Mirzə Talıb xanı öldürməsinə səbəb onun Ordubadilərə qarşı olan nifrəti idi; Hatəm bəy Ordubadi Sarı Tağının atasının istədiyi vəzifəni ona verməmişdi. [1] Sarı Tağı Mirzə Talıb xanın İsfahandakı evini də ələ keçirir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Babaie 2004, səh. 42-43.
  2. 1 2 Matthee 2011, səh. 40.
  3. Blow 2009, səh. 230.
  4. Babaie 2004, səh. 98.
  5. Matthee 1999, səh. 122.
  6. Newman 2008, səh. 75.
  7. Matthee 2011, səh. 41.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]