Tərtər çayı üzərində qədim körpü

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tərtər çayı üzərində qədim körpü
Barda OldBridge 004 6883.jpgHazırkı görünüşü
40°22′28″ şm. e. 47°07′43″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Bərdə
Yerləşir Bərdə şəhəri
Tikilmə tarixi VIVII əsrlər
KateqoriyaKörpü
ƏhəmiyyətiÖlkə əhəmiyyətli
Tərtər çayı üzərində qədim körpü (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Tərtər çayı üzərində qədim körpü

Tərtər çayı üzərində qədim körpüAzərbaycanın Bərdə şəhəri ərazisində yerləşən VIVII əsrlərə aid körpü.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Tərtər çayının sağ sahilində yerləşən körpünün qədim zamanlarda uzunluğu 170 metr, eni isə 5 metr olmuşdur.

Tərtər çayı üzərində yerləşən körpü Azərbaycanda nadir tarixi abidələrdəndir ki, qalıqları bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Körpü, əsasən, çay daşlarından, üst hissəsi isə qırmızı kərpicdən hörülmüşdür. Özülü çox aşırımlı dayaqlar üzərində qurulub. Tarixi körpünün istiqamətindən də görünür ki, Tərtər çayı keçmişdə indiki yatağı ilə deyil, tamam fərqli məcrada axıb[2].

Bərdə şəhərinin qədim hissəsi orta əsrlərdə olduğu kimi, müdafiə məqsədi daşıyan qala divarları ilə əhatə olunmuşdur. Körpünün üzərindəki hərəkət istiqamətindən də görünür ki, şəhərin qala qapıları Şərqə doğru açılıb[2].

İndikindən fərqli olaraq keçmişdə Tərtər çayının suyu bol olmuşdur. Çayın yuxarı hissəsində Sərsəng Su Elektrik Stansiyası tikiləndən sonra çayın suyu bəndə yığıldığından və idarə edildiyindən suyun azalması baş verib. Hazırda Sərsəng SES ermənilərin nəzarətində olduğundan suyun aşağı buraxılmasını əngəlləməyə çalışırlar. Çay əvvəllər çox kükrəyir, dağlardan gələn dəhşətli sel suları olurdu. Körpü əsrlər boyu bu müqavimətə tab gətirərək müasir dövrümüzədək gəlib çatmışdır[3].

Təmiri[redaktə | əsas redaktə]

Bərdə körpüsü tarixi abidə kimi qorunan maddi mədəniyyət nümunələri sırasındadır. 2015-ci ildə tarixi abidənin ərazisində abadlıq-quruculuq işləri aparılıb, park bulvar sistemi yaradılıb[2].

2018-ci ilin iyul ayında tikintisinə başlanılan körpüdə inşaat işləri dekabr ayında yekunlaşdı. Aparılan işlər çərçivəsində köhnə körpü qısa müddət ərzində sökülüb. Əvəzinə yeni körpünün özülünün və sütunlarının tikintisi aparılaraq başa çatdırılıb, dayaqlar üzərində aşırım tirləri quraşdırılıb. Körpünün layihəsi 8 bal seysmikliyi nəzərə alınmaqla yerinə yetirilib[4].

Dörd aşırımlı körpünün ümumi uzunluğu 126 metr, qabariti isə 11,5 metrdir. Vətəndaşların körpü ilə rahat və təhlükəsiz hərəkətini təmin etmək məqsədilə hər bir istiqamət üzrə 1,5 metr enində piyada səkilərinin də tikintisi həyata keçirilmişdir[4].

Körpünün inşası müasir tikinti norma və standartlarına uyğun olaraq həyata keçirilmişdir. Layihə çərçivəsində Tərtər çayında istinad divarları və sutənzimləyici qurğular inşa edilmişdir. Bundan başqa, körpüyə 150 metr uzunluğunda yanaşma yollarının da yenidən qurulması nəzərdə tutulub[5].

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Усейнов М.А. История архитектуры Азербайджана. — М.: Государственное издательство литературы по строительству, архитектуре и строительным материалам, 1963. — С. 39. — 395 с.
  2. 1 2 3 Tərtər çayı üzərindəki qədim körpü
  3. Bərdədə Tərtər çayı üzərində qədim körpü
  4. 1 2 Tərtər çayı üzərində yeni körpünün inşası
  5. Bərdə şəhərində Tərtər çayı üzərində yeni körpü tikilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]