Turkana gölü

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Turkanagölü
LakeTurkanaSouthIsland.jpg
4°03′ şm. e. 36°01′ ş. u.
Ölkələr
Mütləq hündürlüyü 360,4 m
Eni 32 km
Uzunluğu 290 km
Sahil uzunluğu 1044 km
Sahəsi 6405 km²
Həcmi 203,6 km³
Su tutumu 130 860 km²
Dərin yeri 109 m
Orta dərinliyi 30,2 m
Axan çay Omo çayı
Turkanagölü xəritədə
Turkanagölü
Turkanagölü
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
YUNESKO-nun bayrağı YUNESKO-nun Ümumdünya irsi, obyekt № 801
fr.ing.rus.

TurkanaRudolf gölüKeniyaEfiopiyanın ərazisinə daxil olan göl. Göl Efiyopiyanın cənubunda yerləşir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

слева

Böyük Rift çatı üzərində yerləşir. Göldə üç vulkanik ada vardır:Cənub adası, Kronkodayl-Aylend, Şimal adası. Cənub sahilində Teleki vulkanı yerləşir. Gölə çoxlu sayda çayda çay tökülsədə ən irisi Omodur. Mənsəbə beş km qalmış delta əmələ gətirir. Gölün özündən isə çay başlamır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Göl ilk dəfə 1888 ildə macar səyahətçi qraf Samuel Teleki və Lyudvik fon Honsel tərəfinfən kəşf edilmişdir. Onlar gölə Avstriya şahzadəsi Rudolfun adını verirlər[1]. 1970-ci ildə isə gölün adı yerli dildə Turkana adlandırılmışdır. Bununla belə bir çox xəritələrdə hələ də Rudolf olaraq göstərilir. Sahillərində çoxlu tarixi tapıntılar aşkarlanır.

Təbiəti[redaktə | əsas redaktə]

Göl özünün Timsahları ilə seçilir. Burada təqribi 12 000 baş timsah vardır. Hətta bəzi fərdlərin uzunluğu 5,5 m çatır.

Cənub adası[redaktə | əsas redaktə]

Cənub adası gölün ən iri adasıdır. Digər iki ada kimi çat üzərində mövcud vulkanların püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Adada bir keçə krater vardır. Corc və Con Adamsın 1955-ci ildə ki, müşahidələri adanın digər yaxın bölgələrdən kəskin şəkildə kasıb olduğunu göstərir. Ayrı-ayrı ərazilərdə Boswellia sacralara rast gəlinir. Burada quş, yarasa və ilanlara rast gəlmək olar. Sahillərində timsah populyasiyası mövcuddur[2]. Hazırda ada ərazisi Cənub adası Milli Parkına daxildir.

Arxeologiya və paleontropologiya[redaktə | əsas redaktə]

Bir necə milyon il öncə gölün ərazisi olduqca əlverişli olmuşdur. Göl indikindən daha çox sahəni əhatə edirdi. Sahillərində sahillərində Begemot, Zürafə, Fil, DonuzAntilopkimi heyvanlar otlayırdı[3].

Sahillərində çoxlu sayda paleoantoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. Şərq sahilində Koobi Fora və İlleret[4], şimalında Omo çayı, cənub-qərbində Lotaqan və Kanapoi düşərgələri vardır.

Burada tapılan ən məşhur tapıntı Riçard Likinin 1972-ci ildə aşkarladığı Homo habilis olmuşdur. Bu tapıntı KNM-ER 1470 adı ilə bilinir və yaşı 2 - 1,4 milyon olaraq qiymətləndirilir. . 1984 ildə Riçard Liki uşağın bütün skeletini aşkarlayır. Bu tapıntı Turkan oğlanı olaraq Homo erectus və ya Homo ergaster növü kimi göstərilir. Yaşı 1,6 milyondur.

1994 ildə Miv Liki Kanapoidə 20 başdan ibarət Australopithecus anamensis aşkarlayır. Yaşları 3,9 - 4,2 milyon il olaraq qiymətləndirilir.

Lomekvi 3 arxeoloji düşərgəsində daş əlatlər tapılmışdır. Bu tapıntıların yaşı 3,3 milyon il olaraq qiymətləndirilir. Bu isə Efiofiya ərazisindəki Qona düşərhəsində aşkarlanan tapıntılardan 700 min il yaşlıdır[5].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Rudolf
  2. Adamson Coy. Mənim rahatsız həyatım. — М.: Proqress, 1981 il. səh. səh. 153—162
  3. Cohanson D., İdi М. Lyusi: İnsan cinsinin axını. — М.: Dünya, 1984. səh. 80-84
  4. BBC News, 26 February 2009: Earliest 'human footprints' found
  5. World’s oldest stone tools discovered in Kenya