Uaskaran Milli Parkı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Uaskaran Milli Parkı
isp. Parque nacional Huascarán
Nevado Huascarán3.jpg
BTMB kateqoriyası — II (Milli park)
WLE Austria Logo (no text).svg
9°20′0″S 77°24′0″W / 9.33333°S 77.40000°W / -9.33333; -77.40000Koordinatlar: 9°20′0″S 77°24′0″W / 9.33333°S 77.40000°W / -9.33333; -77.40000 (T)
Ölkə Flag of Peru (state).svg Peru
Yaxın şəhərBandera Ancash.png Ankaş
Sahəsi3400 km2
Tarixi1 iyul 1975
Ziyarətçilər141.783 (2012)
İdarəsiSERNANP
Uaskaran Milli Parkı (Peru)
Uaskaran Milli Parkı
Rəsmi adı ing. Huascarán National Park
Tipi Təbii
Kriteriya vii, viii
Tarixi 1985 (9-cu sessiya)
İstinad nöm. 333
Region Latın Amerikası və Karib hövzəsi
Commons-logo.svg Uaskaran Milli Parkı Commonsda

Uaskaran Milli Parkı (isp. Parque nacional Huascarán) — And dağlarının Kordilyer-Blanka silsiləsində, Perunun Ankaş bölgəsində yerləşən milli park. Milli park həm də Dünya irsi statusuna malikdir. Perunun ən hündür zirvəsi olan Uaskaran dağı (6.768 metr) bu milli parkdadır. Milli parkda puya raymondi, puma, yaquar, vikunya, taruka, düzənlik tapiri kimi heyvan və bitki növləri yaşayır. Milli park zəngin faunaya sahibdir.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Uaskarana Milli Parkı 1975-ci[1] ildə Peru hökuməti tərəfindən flora və faunanı, geoloji quruluşları, arxeoloji qazıntı yerlərini (Çavin mədəniyyəti), təbiət mənzərəsini qorumaq, bölgənin mədəni və təbii ehtiyatlarını öyrənmək üçün yaradılmışdır. Milli parkı hər il xeyli turist ziyarət edir. 1985-ci ildə YUNESKO tərəfindən Unaskaran Milli Parkı Dünya irsi siyahısına salınmışdır.[2]

Ətraf mühit[redaktə | əsas redaktə]

Milli parkın loqosu

Uaskaran Milli Parkında hündürlüyü 2000-6000 metr olan xeyli sayda dağ vardır. Alpamayo və Pisko zirvələrinin yaxınlığında yerləşən və milli parkın adının aldığı Uaskaran dağı 6768 metr hündürlüyü ilə Perunun ən hündür zirvəsidir.

Ərazisi 3.400 km2-dır. Milli parkda 663 qleyzer, 296 göl və 3 əhəmiyyətli çay — Santa, Pativilka və Maranon çaylarının 41 qolu yerləşir.

İqlim[redaktə | əsas redaktə]

Milli parkda iki fəsil hakimdir. Amazon hövzəsindən gələn nəmli, ilıq küləklər dekabr-mart aylarında bolsulu yağışlara səbəb olur. May-oktyabr aylarında gündüzlər havanın temperaturu 25 °C-yə çatdığı halda, gecələr 0 °C-yə düşür.

Flora və fauna[redaktə | əsas redaktə]

Puya Raymondi

Milli parkın şərqində Seçura səhrası, qərbində Peru yunqaları yerləşir.[3] Milli park zəngin flora və faunaya sahibdir. Burada 779 bitki növü, 112 quş növü (And kondoru (Vultur gryphus), And ördəyi (Merganetta armata), Puna gizliquyruğu (Tinamotis pentlandii) və s.) qeydə alınmışdır. Təhlükə altında olan quş növlərinin çoxu Polylepis meşələrində yaşayır. Bunlara ağ damalı kotinqa, düzquyruqlu titrəyən ispinoz, böyük konebill kimi quş növləri də aiddir. 10-dan çox məməli növü müşahidə olunmuşdur. Kolokolo (Oncifelis colocolo), And pişiyi (Oreailurus jacobita), eynəkli ayı (Tremarctos ornatus), taruka (Hippocamelus antisensis), vikunya (Vicugna vicugna) kimi növlər təhlükədədir.

Puya Raymondi[redaktə | əsas redaktə]

Katak ərazisində məşhur Puya Raymondi[en] bitkisi bitir. Bu bitki Ankaşda 3 yerdə bitir: Katak dərəsində, Kayamarqulya punalarında və Qişqi dərəsində.

Puya Raymondi onun bitdiyi yerə və onu kəşf edən italyan alimin şərəfinə adlandırılmışdır. Dünyanın ən böyük çiçəkləyən bitkilərindən biridir. Hündürlüyü 10 metrə çatır, üzərində bir dəfəyə 3000 çiçək və 6 milyon toxum olur. Təxminən 40 il yaşayır.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Uaskaran Milli Parkı ilə əlaqəli mediafayllar var.