Vladimir Ryabov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Vladimir Ryabov
rus. Владимир Павлович Рябов
Doğum tarixi 1 aprel 1900(1900-04-01)
Doğum yeri Lobaski, Lyanovski qəzasi,
Nijnenovqorod vilayəli, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi 22 may 1938 (38 yaşında)
Vəfat yeri Saransk, SSRİ SSRİ
Vətəndaşlığı SSRİ
Elm sahəsi Aqronomiya, Ədəbiyyat
İş yeri Mordoviya Dövlət Universiteti
Təhsili
Tanınır Aqranom, tərcüməçi, redaktor.

Vladimir Pavloviç Ryabov (1 aprel 1900, Lobaski kəndi, Nijnenovqorod vilayəli — 22 may 1938, Saransk) — Mordoviyadan olan ilk aqronom alim, rus yazıçı və şairlərinin əsərlərini erziyan dilinə çevirən profesional tərcüməçi (SSRİ Konsitutsiyasını da erzyan dilinə çevirmişdir).

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Vladimir Ryabov 1 aprel 1900-cu ildə Nijnenovqorod vilayəti, Lobaski kəndində[1] (hazır ki, Mordoviya Respublikası, İşalkov rayonu) milliyyətcə erzyan olan, kəndli ailəsində doğulmuşdur. 1927-ci ildə Moskvada Pokrov İnstitutunun İşçi fakultəsini bitirmişdir.

Bundan sonra 1932-ci ildə Valdimir Ryabov K. AŞ Timiryazov adına Moskva Dövlət Kənd təsərrüfatı akademiyasını bitirir. Mordoviyaya qayıtdıqdan sonra N.P.Oqaryov adına Mordoviya Dövlət Universiteti dərs deməyə başlamışdır. 1933-1937-ci illərdə Mordoviya kitab nəşriyyatında kənd təsərrüfatı ədəbiyyatı şöbəsinin redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. O vaxt Vladimir Pavloviç «Müxtəlif bitkilər və torpaqlarda tətbiq üçün mineral gübrələrin qarışdırılması qaydaları» adlı cədvəlin tərtibçisi olmuşdur.

Vladimir Ryabov aktiv şəkildə rus dilindən erzyan dilinə tərcümələr həyata keçirmişdir: onun tərcümə etdiyi əsərlərin müəllifləri arasında Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, Mixail Yuryeviç Lermontov, Nikolay Alakseyeviç Nekrasov (erz. «Якшаматя»[2], rus. «Дед Мороз» 1935) və bir çox digər rus klassiklərinin əsərləri. 1937-ci ildə Puşkinin «Balıqçı və balıq haqqında nağıl» adlı nağılını tərcümə etmişdir. Onun tərtib etdiyi alman-erzyan lüğəti 1978-ci ildə Hamburqda dərc edilmişdi.

Vladimir Ryabov qohum Fin-uqor dilləridə geniş yayılmış, Karel-fin eposu olan «Kalevala»[3] eposunu tam dəqiq şəkildə tərcümə etmişdir. Halbuki, Erzya dili normaları yenicə formalaşmasına baxmayaraq, bu normativlərə kifayət qədər düzgün riayyət olunmuşdur.

1937-ci ildə Vladimir Raybov Mordoviya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi tərəfindən hələ 1936-cı ildə tətib olunan SSRİ Konsitutsiyasını mordoviya (erzyan) dilinə tərcümə etmək tapşırığı almışdır.

1937-ci ildə Mordoviya dövlət nəşriyyatının redaktoru, Saranskda yaşayan partiyasız olan Vladimir Ryabov sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edildi. O, 23 may 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası 1926-cı ildə qəbul edilən RSFSR-nin Cinayət Məcəlləsi 58-ci maddəsi ilə günahkar bilinərək, haqqında güllələnmə qərarı çıxarılmışdır. Elə o zamanda, 1938-ci ilin mayında, Sarkansk həbsxanasında hökm icra edilmişdir. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının XX qurultayından sonra Vladimir Pavloviç Raybova ölümündən sonra bəraət verilmişdir (23 mart 1957-ci il tarixli qətnamə).

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Книга памяти Республики Мордовия
  • Просветители и педагоги мордовского края. — Саранск, 1986.
  • Мордовское просветительство: истоки, проблемы, направления развития: 2 ч. — Саранск, 1995.
  • Мордовия. Кто есть кто: Энциклопедический словарь—справочник. — Ульяновск, 1997.
  • Зеткина И. А. Национальное просветительство Поволжья (вторая половина XIX — начало XX в.). — Саранск, 2002.