Xalqlar məbədi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Xalqlar məbədi (ing. Peoples Temple) — dini cərəyan. 1955-ci ildə ABŞ-ın İndiana ştatının İndianapolis şəhərində yaradılmışdır. Onun qurucusu Ceyms Uorren (digər adı Cim Cons) 1931-ci ildə həmin ştatın Krit şəhərində anadan olmuşdur. Onun haqqında fikirlər ziddiyyətlidir. Ən maraqlı məlumatlardan biri onun yeniyetməlik çağında ateist olmasıdır. Ceyms 24 yaşında "İsa sözü kilsəsi" adlı dini icma təsis etsə də, bir ildən sonra adını dəyişərək, "Xalqlar məbədi" qoymuşdur.

Cərəyan etnik tərkibinin müxtəlifliyi ilə fərqlənirmiş. Dövrün ictimai qanunlarına zidd olaraq, icmada İndianadan olan həm ağ, həm də qaradərili insanlar birləşmişdilər. Buna görə də cərəyan yerli insanlar tərəfindən təzyiqlərə məruz qalmış və 1965-ci ildə Ceyms fəaliyyətini San-Fransiskoda davam etdirməli olmuşdu.

Təşkilatın üzvləri, əsasən, milli və etnik azlıqlar, yoxsullar, narkomanlar, evsizlər və yüngül həyat tərzi keçirən qadınlardan ibarət idi. Bu cərəyanın başçıları kasıblar üçün pulsuz yeməkxanalar açmaq, uşaq bağçaları tikmək, onlara tibbi və hüquqi yardım göstərməklə insanları öz sıralarına cəlb etmişlər.

Cərəyanın nüfuzunun artdığını duyan Ceyms bir müddət keçdikdən sonra siyasi mitinqlər də təşkil etməyə başlamışdı. Hətta, belə mitinqlərin birində Ceyms ABŞ bayrağını əlində əzərək qəzəbli şəkildə demişdi: "Rasist, fanat və imperialistlərin koloniyası, sənin etdiyin pisliklərə görə cavab vermək vaxtın gələcək. Mənim əlimdə bir kitab var: Bibliya. Görürsünüzmü? İki əsrdən çox müddətdə insanları həqiqi işlərdən ayıran, ədalətsizliklə mübarizəyə maneçilik törədən məhz bu kitabdır. Baxın! Mən onu yerə çırpıram".

Cərəyan üzvlərinin, xüsusilə də gənclərin sayı artdıqca onların valideynləri və yaxınları ilə Ceyms arasında problemlər yaranmağa başlamışdı. Onlar "Xalqlar məbədi"ni insanları zombiləşdirməkdə, üzvlərin maddi vəsaitlərindən sui-istifadə etməkdə günahlandıraraq, məhkəməyə müraciət etmişdilər. Vəziyyətin çıxılmaz olduğunu anlayan Ceyms ardıcılları ilə birlikdə ABŞ-ı tərk etmək qərarına gəlmişdi.

1974-cü ildə cərəyan mənsubları Cənubi Amerika qitəsində yerləşən Qayanaya mühacirət etmiş, burada, əsasən, kənd təsərrüfatı işləri ilə məşğul olmağa başlamışdı.

Ceymsin Sovet İttifaqına xüsusi rəğbəti vardı. Lakin sığınacaq kimi Qayananı seçməsi bu ölkənin ingilisdilli və sosialist inkişaf yönümlü olması ilə əlaqədardır. Qeyd edək ki, o, 1978-ci ilin mart ayında Sovet İttifaqından siyasi sığınacaq və SSRİ Milli Bankından maliyyə yardımı almaq üçün SSRİ-nin bu ölkədəki konsuluna da müraciət etmişdi. Bu, ölkədəki rus diplomatlarının diqqətini çəkmiş və onlar məsələni Moskva ilə müzakirə etmişdilər. Sovet tərəfi isə "Xalqlar məbədi"nin bir neçə üzvünün danışıqlar aparmaq məqsədilə Moskvaya gəlməsini tövsiyə etmişdir. Lakin onların SSRİ ilə daha sıx əlaqə qurması mümkün olmamışdır.

İcma üzvlərinin bəziləri müəmmalı şəkildə öldürüldükdən sonra Cons ciddi təhlükə hiss etmiş və təşkilat üzvlərini özlərinə sui-qəsd etməyə çağırmışdı.

Onun əmri ilə zəhər qatılmış "Flavor Aid" adlı içki ilə əvvəl uşaqlar, sonra isə onların valideynləri və başqaları özlərinə qəsd etmişlər. Nəticədə bir gecədə iki yüz yetmiş uşaq daxil olmaqla, doqquz yüz doqquz nəfər mənasız sui-qəsdin qurbanı olmuşdu. Cim Consun bədənində isə güllə yerləri də tapılmışdı.

1979-cu ilin əvvəllərində "Xalqlar məbədi" ABŞ tərəfindən ən destruktiv icma elan olunmuş və onun fəaliyyəti qadağan edilmişdir.

ABŞ ictimaiyyətində dini icmanın məruz qaldığı faciə haqqında müxtəlif fikirlər gəzir. Bəzi dairələr hadisənin ABŞ kəşfiyyat orqanları tərəfindən törədildiyini iddia edirlər.