Eqalitarizm

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Eqalitarizm (fr. égalitarisme égalité «bərabərlik» sözündən) — ideal — imkanlar bərabərliyi kimi bu cəmiyyətin bütün üzvlərinin bərabər sosial və vətəndaş hüquqlarına sahib bir cəmiyyət yaratmaq fikrinə əsaslanan konsepsiya[1]. Elitizmin əksi.

Ailə sosiologiyasında bərabərlik, ər-arvadın özünü həyata keçirməkdə bərabər hüquqlara malik olduğunu qəbul edir. Müxtəlif siyasi partiyaların proqramlarının əsasında bərabərlik prinsipləri dayanır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Platon kişi və qadınların siyasi bərabərliyini, Aristotel — azad vətəndaşların siyasi bərabərliyini təbliğ etdi. Xristian bərabərlik — bütün insanların Tanrı qarşısında bərabərliyi ("bərabərlik" sözünün fərqli mənaları ilə) deməkdir. Bu termin XVII—XVIII əsrlərdə azadlıq (fr. liberté) və qardaşlıq (fr. fraternité) tələbi ilə birləşərək burjuaziyanın inqilabi qiyamları zamanı müasir anlayışını əldə etdi: "Azadlıq, Bərabərlik, Qardaşlıq." Hobbs, Lokk, Russo, Baböf və digər mütəfəkkirlərin əsərlərində nəzəri və fəlsəfi əsas götürülmüşdür. Bu təlimlərdən demokratiya və vətəndaş cəmiyyəti fikirləri ortaya çıxdı.

Bundan əlavə, bərabərlik, monotonluq, fərdin topluma tabe olması, "bərabərləşmə" ilə - Tomas Mor, Tomazzo Kampanellanın əsərlərində təsbit edildi.

Eqalitarizm və digər ideologiyalar[redaktə | əsas redaktə]

Marksizm kimi radikal solçular siyasi fəlsəfələr insanların maksimum siyasi və iqtisadi bərabərliyinə imkan verir. Marks iddia edir ki, sosializmin fəlakətli hücum nəzəriyyəsini sosiologiyanın dilinə çevirsək, iqtisadi təbəqələşmənin hündürlüyü və profilindəki dəyişiklik praktik olaraq hədsiz ola bilər. Eyni zamanda, Marks bu tendensiyanı yalnız iqtisadi təbəqələşmənin məhv edilməsinə yönəlmiş sosial inqilabdan sonra əksinə əvəz edilməli olan müvəqqəti hesab etdi. Deməli, Marks "son dərəcə görkəmli bir profildən tamamilə" düz "bir cəmiyyətin iqtisadi bərabərlik formasına" ictimai təşkilatın iqtisadi formasında məhdudiyyətsiz dəyişikliklərin mümkünlüyünü və zəruriliyini "qəbul etdi"[2].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Stanford Encyclopedia of Philosophy Egalitarianism
  2. "Конечная цель и движение социал-демократии: В. Н. Коновалов. Экономика и политика". polbu.ru. 2019-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-21. (#parameter_ignored_suggest)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]