Yaşamaq (film, 1952)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yaşamaq
生きる
Yaşamaq (film, 1952).jpg
Janr dram filmi[1][2]
Rejissor
Prodüser
  • Sociro Motoki[d]
Ssenari müəllifi
Baş rollarda Takaşi Şimura, Miki Odaqiri
Operator
  • Asakazu Nakay[d]
İstehsalçı Toho[d]
İlk baxış tarixi 9 oktyabr 1952
Rəng rəngsiz
Vaxt 143 dəq.
Ölkə
Dil yaponca
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yaşamaq (生きる Ikiru?)Akira Kurosavanın rejissorluğu ilə çəkilmiş 1952-ci il istehsalı Yaponiya dram filmi. Baş rolda Takaşi Şimura oynayır. Film Tokio bürokratiyasının çatışmazlıqlarından və həyatın mənasından bəhs edir. Ssenari Lev Tolstoyun 1886-cı ildə yazdığı "İvan İlyiçin ölümü" novellasından təsirlənib.

Filmin əsas mövzularına yaşamağın yolu, bürokratiyanın çatışmazlıqları və Yaponiyada ailə həyatıdır. Bu mövzular akademiklər və tənqidçilər üçün mövzu olmuşdur. Film tənqidçilər tərəfindən bəyənilmiş, Kinema Cunpo və Mayniçi mükafatlarını qazanmışdır. 2007-ci ildə televiziya filmi remeyki çəkilmişdir.

Məzmun[redaktə | əsas redaktə]

Filmin baş qəhrəmanı Kanci Vatanabe adlı orta yaşlı dövlət məmurudur. O, öz bürokratik vəzifəsində 30 il boyunca monoton həyat tərzi keçirib. Həyat yoldaşı uzun müddət öncə ölüb, indi isə oğlu və gəlini ilə yaşayır. Bir gün Vatanabe mədə xərçəngi olduğunu və azı 6 aylıq ömrünün qaldığını öyrənir. 30 il boyunca heç nə etmədiyini anlayan Vatanabenin dünyası sarsılır və həyatı sorğulamağa başlayır.

Rollarda[redaktə | əsas redaktə]

Mövzular[redaktə | əsas redaktə]

Ölüm filmin əsas mövzusudur və baş qəhrəmanı həyatı sorğulamağa məcbur edir.[3] Vatanabe əvvəlcə həyatı istədiyi kimi yaşamaq üçün qadınlara və gecə klublarına gedir, lakin 1915-ci ilin "Gondola no Uta" mahnısını oxuyaraq itkisini ifadə edir.[4] Professor Aleksandr Sesonske yazır ki, gecə klubu səhnəsində Vatanabe başa düşür ki, "əyləncə həyat deyil" və hər hansı məqsəd insan həyatına məna verir, "Happy Birthday to You" mahnısı onun yenidən doğuşunu simvolizə edir.[4] Toyo gənc olduğu üçün Vatanabe ondan nümunə götürərək həyatının son vaxtlarını yaşamağa çalışır və Vatanabenin "xilasedicisi" kimi çıxış edir.[5][6]

"Yaşamaq" filmi Yaponiya bürokratiyasının tənqididir.[3] Filmin açılış səhnəsində qadınlar oyun meydançasının tikilməsi üçün bürokratiyaya müraciət etsələr də, hamı onlara vecsiz yanaşır. Qadınların meydança tikilməsi üçün yazdıqları ərizə isə bunun mənasızlığını simvolizə edir.[7] Vatanabe də 30 il boyunca öz mövqeyini bu cür qoruduğuna görə əvvəlcə oyun meydançasının tikilməsi ilə məşğul olmaq istəmir.[8]

Yaponiyada sağlamlıq sistemi də filmdə bürokratik təsvir olunub.[9] Filmdə həkim patenalistik təsvir olunub və Vatanabe onun avtoritetliyinə qarşı çıxa bilmir.[10]

"Yaşamaq" filmi müasir Yaponiyada ailə həyatının vəziyyəti haqqında mənfi görünüş verir. Vatanabe uzun illər boyunca oğlu ilə yaşasa da, aralarında yaxşı münasibət formalaşmayıb. Oğlu Mitsuo Vatanabeni qardaşı kimi görür. Uşaqlar öz valideynlərinə hörmət etməyi unudurlar.[11] Urbanizasiyanın Yaponiya cəmiyyətinə neqativ təsirləri vurğulanır.[12]

İstehsal[redaktə | əsas redaktə]

Film Akira Kurosava ilə ssenarist Hideo Oquni arasındakı ilk əməkdaşlıqdır. Kurosava tezliklə öləcəyini öyrənən və az ömrü olduğunu bilən bir adam haqqında film çəkmək istəyirdi.[13] Oquni təcrübəli ssenarist idi və ona 500 min yen, digər ssenarist Şinobu Haşimotoya isə 150 min yen təklif edildi. Kurosava əvvəlcə Oquniyə demişdi ki, baş qəhrəmanın 75 günlük ömrü qalmalı və onun karyerası daha az əhəmiyyətli olmalıdır. Kurosava cinayətkar, evsiz və ya dövlət məmuru olan bir personaj istəmişdi.[14]

Ssenaristlər Lev Tolstoyun "İvan İlyiçin ölümü" npvellasından ilhamlanmağa və filmin ortasında personajı öldürməyə qərar vermişdirlər.[13] Filmin ilk adı "Kanci Vatanabenin həyatı" olsa da, Kurosava sonda adını "Yaşamaq" olaraq dəyişdirmişdir. Haşimoto yeni adı bəyənməsə də, Oquni adı dəstəkləmişdir. Ssenari 5 fevral 1952-ci ildə tamamlanmışdır.[14]

Buraxılış[redaktə | əsas redaktə]

Film Yaponiyada Toho tərəfindən 9 oktyabr 1952-ci ildə buraxılmışdır.[15] 1954-cü ildə Berlin Beynəlxalq Film Festivalında nümayiş etdirilmişdir.[16]

ABŞ-da isə 1956-cı ildə Kaliforniyada "Ölümə məhkum" adı altında qısa müddətlik ekranlaşdırılmışdır. 29 yanvar 1960-cı ildə Nyu-Yorkda "Yaşamaq" adı altında nümayiş etdirilməyə başlamışdır.[17]

Qəbul[redaktə | əsas redaktə]

Film buraxıldıqdan sonra tənqidçilərdən müsbət rəylər almışdır.[18] Rocer Ebert 1996-cı ildə filmi "Ən yaxşı filmlər" siyahısına salmışdır və "Yeddi samuray" filminin tənqidi zamanı Kurosavanın ən yaxşı filmi adlandırmışdır.[19][20] 2008-ci ildə Time Out jurnalı filmi "humanist kinematoqrafiyanın triumflarından biri" adlandırmışdır.[21] Həmin il "The New Yorker"-dən Maykl Sraqou filmi "usta işi" kimi təsvir etmişdir.[22] Vatanabenin yelləncəkdə sallandığını səhnəni isə "ikonik" adlandırmışdır.[23][24][25]

"Empire" jurnalı 2008-ci ildə "Bütün dövrlərin ən yaxşı 500 filmi siyahısında" bu filmi 459-cu yerdə göstərmişdir.[26] Jurnalın 2010-cu ildəki "Dünya kinematoqrafiyasının ən yaxşı 100 filmi" siyahısında isə 44-cü yeri tutmuşdur.[27] Lakin 2016-cı ildə "The Daily Telegraph" filmi ən çox şişirdilmiş 10 filmdən biri kimi göstərmişdir.[28]

Mükafat Tarix Kateqoriya Qəbul edən Nəticə İst.
BAFTA mükafatı 1960 Ən yaxşı xarici aktyor Takaşi Şimura Nominasiya [29]
Berlin Beynəlxalq Film Festivalı 18–29 iyun 1954 Berlin senatının xüsusi mükafatı Akira Kurosava Qalib [15]
Kinema Cunpo mükafatı 1953 Ən yaxşı film Qalib [15]
Mayniçi Film Mükafatı 1953 Ən yaxşı film Qalib [15]
Ən yaxşı ssenari Akira Kurosava, Şinobu HaşimotoHideo Oquni Qalib
Ən yaxşı səs Fumio Yanoquçi Qalib
Təhsil Nazirliyi 1953 Təhsil Nazirliyi mükafatı Qalib [15]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 http://www.imdb.com/title/tt0044741/
  2. 1 2 http://www.filmaffinity.com/es/film246184.html
  3. 1 2 Sesonske, Alexander (19 November 1990). "Ikiru". The Criterion Collection. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  4. 1 2 Thomas 2011.
  5. Richie, Donald (5 January 2004). "Ikiru". The Criterion Collection. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  6. Yamada, Seiji; Maskarinec, Gregory; Greene, Gordon (2003). "Cross-Cultural Ethics and the Moral Development of Physicians: Lessons from Kurosawa's Ikiru" (PDF). Family Medicine. 35: 167–169.
  7. Brannigan 2009, səh. 354-355.
  8. Lucken 2016, səh. 113.
  9. Brannigan 2009, səh. 345.
  10. Brannigan 2009, səh. 355.
  11. Iles 2008, səh. 84.
  12. Vicari 2016, səh. 72.
  13. 1 2 McGee, Scott. "Ikiru". Turner Classic Movies. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  14. 1 2 Hashimoto 2015.
  15. 1 2 3 4 5 Galbraith 2008, səh. 88.
  16. "PROGRAMME 1954". Berlin International Film Festival. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  17. Crowther, Bosley (30 January 1960). "Screen: Drama Imported From Japan:'Ikiru' Has Premiere at the Little Carnegie Shimura Stars as Petty Government Aide". The New York Times. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  18. Lucken 2016, səh. 108.
  19. Ebert, Roger (September 29, 1996). "Ikiru :: rogerebert.com :: Great Movies". Chicago Sun-Times. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  20. Ebert, Roger (August 19, 2001). "The Seven Samurai :: rogerebert.com :: Great Movies". Chicago Sun-Times. İstifadə tarixi: 2010-01-16.
  21. Hammond, Wally (15 July 2008). "Ikiru". Time Out. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  22. Sragow, Michael (4 August 2008). "Movies". The New Yorker. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  23. Sooke, Alistair (26 November 2005). "Film-makers on film: Scott Derrickson". The Daily Telegraph. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  24. Jardine, Dan (23 March 2010). "Ikiru (Akira Kurosawa, 1952)". Slant Magazine. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  25. Mayward, Joel (10 February 2016). "The Year in Liturgical Cinema: Ash Wednesday and Lent". Christianity Today. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  26. "The 500 Greatest Movies Of All Time". Empire. 3 October 2008. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  27. "The 100 Best Films Of World Cinema – 44. Ikiru". Empire. 11 June 2010. İstifadə tarixi: 18 December 2016.
  28. Robey, Tim (6 August 2016). "10 most overrated films of all time". The Daily Telegraph. Telegraph Media Group. İstifadə tarixi: 19 December 2016.
  29. "Film in 1960". British Academy of Film and Television Arts. İstifadə tarixi: 18 December 2016.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Brannigan, Michael C. (2009). "Ikiru and Net-Casting in Intercultural Bioethics". Bioethics at the Movies. Baltimore: The Johns Hopkins University Press.
  • Galbraith, Stuart IV (2008). The Toho Studios Story: A History and Complete Filmography. Lanham, Maryland, Toronto and Plymouth: The Scarecrow Press. ISBN 1461673747.
  • Hashimoto, Shinobu (2015). Compound Cinematics: Akira Kurosawa and I. Vertical, Inc. ISBN 1939130581.
  • Iles, Timothy (2008). The Crisis of Identity in Contemporary Japanese Film: Personal, Cultural, National. Leiden: Brill. ISBN 900417138X.
  • Lucken, Michael (2016). Imitation and Creativity in Japanese Arts: From Kishida Ryusei to Miyazaki Hayao. Columbia University Press. ISBN 023154054X.
  • Raghavendra, M. K. (2014). Seduced by the Familiar: Narration and Meaning in Indian Popular Cinema (ingilis). Oxford University Press. ISBN 9780199087983.
  • Richie, Donald (1998). The Films of Akira Kurosawa. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press. ISBN 0520220374.
  • Thomas, Dylan (2011). "Looking for Meaning in All the Wrong Places: Ikiru (To Live)". Thinking Through Film: Doing Philosophy, Watching Movies. Wiley-Blackwell. ISBN 1444343823.
  • Vicari, Justin (2016). Japanese Film and the Floating Mind: Cinematic Contemplations of Being. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company Publishers. ISBN 1476624968.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Yaşamaq (film, 1952) ilə əlaqəli mediafayllar var.