Yeşua

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yeşua
ivr. שַׁעְיָהוּ
Michelangelo, profeti, Isaiah 01.jpg
Sikstin kapellasının tavanında Mikelancelo tərəfindən çəkilmiş freska.
Doğum tarixi e.ə. VIII əsr
Doğum yeri Yəhudi çarlığı
Vəfat tarixi e.ə. VII əsr
Qeyd edilir 9 may[1]
Rəmzləri çal saçlı və saqqalı, əlində üzərində Yeşua 7:14-dən sözlər –  (lat.) ecce virgo concipiet et pariet filium et vocabitur nomen eius Emmanuel, "bax, bir bakirə bir oğula hamilə olmalı, ona sahib çıxmalıdır və onun adı Emmanuil olmalıdır" yazılmış qoca bir kişi.[2]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yeşua, Yeşayahu və ya İsaiya (amer. /ˈz.ə/ və ya brit. /ˈz.ə/;[3]ivr. שַׁעְיָהוּ/Yešayahu/Yəšạʻyā́hû‎; sur. ܐܹܫܲܥܝܵܐ ˀēšaˁyā; q.yun. Ἠσαΐας, Ēsaïās; lat. Isaias; ərəb. إشعيا‎‎ Ašaʿyāʾ və ya šaʿyā;[4] "Yah qurtuluşdur"[5]) — e.ə. VIII əsrdə yaşamış yəhudi peyğəmbər. «Yeşua peyğambərin kitabı» adını ondan götürmüşdür.[6][7]

«Yeşua peyğambərin kitabı» əsərində Yeşua peyğambər deyə xitab edilir, fəqət «Yeşua peyğambərin kitabı» ilə hər hansı bir tarixi Yeşua arasında dəqiq əlaqə qarışıqdır. Ənənəvi nöqteyi-nəzərə görə, «Yeşua peyğambərin kitabı»nın bütün 66 fəsli bir insan – Yeşua tərəfindən yazılmışdır. Ehtimal olunur ki, kitab iki dövrdə yazılıb – e.ə. 749-cı il və ya e.ə. 686-cı il. Kitabda Böyük Kirdən bəhs olunur və İsrail millətini Babiloniya əsarətindən xilas etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Başqa bir nöqteyi-nəzərə görə, kitabın birinci yarısı (1–39-cu fəsillər) tarixi Yeşua tərəfindən, qalan hissəsinin yazılma tarixi isə Babiloniyadakı sürgündən dərhal sonraya təsadüf edir. Bu tarix də tarixi Yeşuanın həyat dövründən iki əsr sonradır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. St. John the Baptist Byzantine Catholic Cathedral, Holy Prophet Isaiah
  2. "The Prophet Isaiah". Christian Iconography (20 oktyabr 2015).
  3. Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman, 378. ISBN 978-0-582-05383-0.
  4. Rippin, A., “S̲h̲aʿyā”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs.
  5. New Bible Dictionary, Second Edition, Tyndale Press, Wheaton, IL, 1987.
  6. The Scofield Study Bible III, NKJV, Oxford University Press
  7. De Jong, Matthijs J., Isaiah Among The Ancient Near Eastern Prophets: A Comparative Study of the Earliest Stages of the Isaiah Tradition and the Neo-Assyrian Prophecies, BRILL, 2007, pp. 13–17

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Baltzer, Klaus (2001). Deutero-Isaiah: A Commentary on Isaiah 40–55. Minneapolis: Fortress Press.
  • Childs, Brevard S. (2001). Isaiah: a commentary. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. ISBN 978-0-664-22143-0.
  • Church, Brooke Peters (1953). The Private Lives of the Prophets and the Times in Which They Lived. New York: Rinehart.
  • Cohon, Beryl D. (1939). The Prophets: Their Personalities and Teachings. New York: Scribner.
  • Herbert, Arthur Sumner (1975). The book of the prophet Isaiah: Commentary. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-08624-0.
  • Herbert, Arthur Sumner (1975). The book of the Prophet Isaiah, chapters 40–66. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-20721-8.
  • Kraeling, Emil G. (1969). The Prophets. Chicago: Rand McNally.
  • Miscall, Peter D. (1993). Isaiah. Sheffield, England: JSOT Press. ISBN 978-1-85075-435-0.
  • Quinn-Miscall, Peter D. (2001). Reading Isaiah: poetry and vision. Louisville: Westminster Press. ISBN 978-0-664-22369-4.
  • Phillips, J. B. (1963). Four Prophets, Amos, Hosea, First Isaiah, Micha: A Modern Translation from the Hebrew. New York: Macmillan.
  • Sawyer, John F. A. (1996). The fifth gospel: Isaiah in the history of Christianity. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-44007-3.
  • Scott, R. B. Y. (1968). The Relevance of the Prophets. Macmillan: London.
  • Smith, J. M. Powis (1941). The Prophets and Their Times. Chicago: University of Chicago.